తదా ప్రాప్త ఇలో విప్రస్తస్యా రూపేణ మోహితః 3.4.17.
ఆ సమయంలో ఇలో అనే ఋషి అక్కడికి వచ్చి, ఆమె రూపానికి ఆకర్షితుడయ్యాడు.
ఏతస్మిన్నంతరే తత్ర వాగువా చాశరీరిణీ
అదే సమయంలో అక్కడ శరీరం లేని ఒక స్వరము వినిపించింది.
అనిలో నామ తత్రైవ విఖ్యాతోఽభూద్ద్విజస్య వై
అక్కడే అనిలుడు అనే వ్యక్తి ద్విజులలో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
ఛిత్త్వాఛిత్త్వా శిరో రమ్యం తస్మై జాతం పునః పునః
ఆ అందమైన తలను కోసి, మళ్లీ కలిపి, అతనికి పునఃపునః తల పుట్టించబడింది.
ప్రాహ త్వమూనపంచా శద్విభేదాఞ్జనయిష్యసి
ఆ స్వరము, 'నీవు వీటిని అయిదు, ఆరు విధాలుగా విభజించబోతున్నావు' అని చెప్పింది.
యథా కుబేరో భగవాన్షడ్వింశద్వరుణప్రియః
ఎలా అంటే, ఇరవై ఆరు వరుణులకు ప్రియమైన కుబేరుడు యథావిధిగా ఉన్నట్టు.
ఇత్యుక్తే వచనే తస్మిన్దితికుక్షౌ ద్విజోత్తమః
ఆ మాటలు చెప్పబడిన వెంటనే, ఆ ఉత్తమ ద్విజుడు దితి గర్భంలో ఉన్నాడు.
ధాన్యపాలస్య వై గేహే మృలగండాన్తజః సుతః
ధాన్యాన్ని కాపాడే వ్యక్తి ఇంట్లో, మృలగ అనే వ్యక్తి గండం నుంచి ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.
అలికో నామ వై మ్లేచ్ఛస్తత్ర స్థానే సమాగతః
అక్కడే అలిక అనే మ్లేచ్ఛుడు ఆ ప్రదేశానికి వచ్చాడు.
అనపత్యో వస్త్రకారీ సుతం ప్రాప్య గృహం యయౌ
పిల్లలు లేని, వస్త్రాలు తయారు చేసే వాడు కుమారుడిని పొందిన తర్వాత ఇంటికి వెళ్లాడు.
స సప్తాబ్దవపుర్భూత్వా గోదుగ్ధపానతత్పరః 3.4.17.
ఏడు సంవత్సరాల వయస్సు పొందినవాడై, ఆ బాలుడు ఆవుపాలు తాగడంలో ఆసక్తిగా ఉన్నాడు.
స్వహస్తేనైవ సంస్కృత్య భోజనం హరయేఽపర్యత్
తానే స్వయంగా భోజనం తయారు చేసి, హరివరకు సమర్పించాడు.
పితృమాతృపరిత్యక్తః స బాలః పంచహాయనః
తండ్రి తల్లి వదిలేసిన ఆ బాలుడు ఐదు సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్నాడు.
గోవర్ద్ధనగిరౌ ప్రాప్య నారదస్యోపదేశతః
నారదుడు చెప్పినట్లు, ఆ బాలుడు గోవర్ధనగిరికి చేరాడు.
తదా ప్రసన్నో భగవాన్విష్ణుర్నారాయణః ప్రభుః
అప్పుడు భగవంతుడు విష్ణువు నారాయణుడు సంతోషించాడు.
దృష్ట్వా తద్వదనం రమ్యం మాయాశక్త్యా దిశో దశ
ఆ అందమైన ముఖాన్ని చూసి, తన మాయాశక్తితో పది దిశలు ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
ధువోఽపి భగవాన్సాక్షాత్సర్వపూజ్యో బభూవ హ
ధ్రువుడు కూడా భగవంతుడిగా, అందరికీ పూజ్యుడిగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
నభఃపతిః కాలకరః శిశుమారపతిస్స వై
ఆకాశాధిపతి, కాలాన్ని సృష్టించేవాడు, శిశుమార నక్షత్రానికి అధిపతి కూడా అక్కడ ఉన్నాడు.
తస్మాద్ధరాయాం సంభూతో భౌమో నామ మహాగ్రహః
అందువల్ల భూమి నుండి భౌముడు అనే మహాగ్రహం పుట్టింది.
వహ్నిదేవ్యా తతో జాతశ్చాహం తత్ర మహాగ్రహః
తర్వాత అగ్నిదేవి నుండి నేను అక్కడ మహాగ్రహంగా జన్మించాను.
గ్రహభూతః స్థితస్తత్ర నభోదేవ్యాం తదుద్భవః 3.4.17.
ఆ తర్వాత నేను ఆకాశదేవి నుండి పుట్టి, అక్కడ ఒక గ్రహంగా నిలిచాను.
thumb|400px|దిగ్గజ1 పూర్వస్యాం దిశి వై తస్మాజ్జాతశ్చైరావతో గజః
తూర్పు దిశ నుండి ఐరావతం అనే ఏనుగు పుట్టింది.
వామనః కుముదశ్చైవ పుష్పదంతః క్రమాద్గజాః ।। సార్వభౌమః సుప్రతీకో నభోదిక్షు తు తత్సుతాః
వామనుడు, కుముదుడు, పుష్పదంతుడు—ఈ ఏనుగులు వరుసగా పుట్టారు. సార్వభౌముడు, సుప్రతీకుడు, అలాగే వారి కుమారులు ఆకాశ దిశల్లో ఉన్నారు.
అభ్రముః కపిలా చైవ పింగలాఖ్యా ఇమాః క్రమాత్
అభ్రము, కపిల, పింగళ అనే పేర్లతో వీరంతా వరుసగా పుట్టారు.
భూమిదిక్షు కరిణ్యశ్చ జాతాస్తస్మాత్తు తత్ప్రియాః
భూమి దిశల్లో, వీరి ప్రియమైన ఆడ ఏనుగులు పుట్టాయి.
పశుయోన్యుద్భవానాం చ నృణాం తా యోషితస్సదా
పశువుల యోనిలో పుట్టిన వారిలో, మగవారిలో ఎప్పుడూ ఆడవారు ఉంటారు.
మనువంశోద్భవానాం చ నృణాం చాన్యోద్భవాః స్త్రియః
మనువంశంలో పుట్టినవారిలో, అలాగే ఇతర వంశాల్లో పుట్టిన మగవారిలో కూడా ఆడవారు ఉంటారు.
ద్విధా ధువస్స విజ్ఞేయో భూమేరూర్ద్ధ్వమధస్తథా
ధ్రువుడు రెండు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి—భూమి పైభాగంలో, కిందభాగంలో కూడా.
అధోధ్రువే సదా రాత్రిర్నారకాస్తత్ర వై స్థితాః
కిందటి ధ్రువునందు ఎప్పుడూ రాత్రే ఉంటుంది; అక్కడ నరకవాసులు నివసిస్తారు.
మహో జనస్తపస్సత్యం తేషు నిత్యం దినం స్మృతమ్ తేషు నిత్యం స్మృతా రాత్రిః కల్పమానం చ కోవిదైః
మహ, జన, తప, సత్య లోకాల్లో ఎప్పుడూ పగలు అని భావిస్తారు; అక్కడ రాత్రిని జ్ఞానులు కల్పమంతగా లెక్కిస్తారు.