వినాయకం చ విష్ణుం చ గఙ్గాం పృథివిషష్టికమ్
వినాయకుడు, విష్ణువు, గంగా, భూమి యొక్క ఆరు రూపాలను పూజించాలి.
షోడశేనోపచారేణ పూజయేచ్చ విశేషతః
వారు పదహారు విధాలుగా ప్రత్యేకంగా పూజించాలి.
పంచకృష్ణాలకైః కుర్యాద్బృహత్పర్వప్రమాణకమ్
ఐదు నల్ల జుట్టు తలపాగాలతో, పండుగకు తగినంతగా పెద్ద నైవేద్యం సిద్ధం చేయాలి.
పూజయేత్పరయా భక్త్యా అగ్నికార్యమథాచరేత్
అత్యంత భక్తితో పూజించి, తరువాత అగ్ని కార్యాన్ని నిర్వహించాలి.
తిలాక్షతైర్వా ఆజ్యైర్వా త్రిమధ్వక్తైరథాపి వా
ఎల్లుపప్పు, అక్షత, నెయ్యి లేదా మూడు రకాల తేనె, నెయ్యితో కూడా ఆహుతులు ఇవ్వవచ్చు.
ఏకైకామాహుతిం దద్యాత్పుష్పైస్తిలఘృతేన చ ।। 2.3.4.
ప్రతి సారి ఒక్కో ఆహుతిని పువ్వులు, ఎల్లుపప్పు, నెయ్యితో కలిపి సమర్పించాలి.
అష్టావష్టౌ చ జుహుయాద్ఘృతైరేకాహుతిర్భవేత
ఎనిమిది లేదా పదహారు ఆహుతులను నెయ్యితో ఒక్కొక్కటి చొప్పున సమర్పించాలి.
ఏకాహుతిం తతో దద్యాదాపోహిష్ఠేతి వా త్రిభిః
తరువాత, 'ఆపో హిష్ట' మంత్రాన్ని మూడు సార్లు పఠిస్తూ ఒక్క ఆహుతిని సమర్పించాలి.
ఇమం వరుణ ఇతి వా తద్వరోమా ఋచా పునః
లేదా 'ఇమం వరుణ' మంత్రంతో, లేదా మళ్లీ 'తద్ వరోమ' ఋచతో కూడా సమర్పించవచ్చు.
వాతస్యయమితి పునః పఞ్చవర్ణం యథాక్రమాత్
తరువాత 'వాతస్యయం' మంత్రంతో, తరువాత ఐదు అక్షరాలను క్రమంగా పఠించాలి.
తతః స్విష్టకృతే దద్యాద్బలిం దద్యాదనుక్రమాత్
తరువాత స్విష్టకృత్ కోసం బలి నిబంధన ప్రకారం సమర్పించాలి.
యవక్షీరం దిగీశేభ్యో హ్యన్యేభ్యః పాయసేన తు
దిక్పాలకులకు యవపాలుతో, ఇతరులకు పాయసం సమర్పించాలి.
అనంతస్యోత్తరే తీరే పద్మపత్రం పరిస్తరేత్
అనంత నది ఉత్తర తీరంలో కమలదళాన్ని పరచాలి.
కుర్యాత్పూర్వద్వయేనాపి బాణరత్తిసువర్ణకైః
మునుపటి విధానంతోనే బాణాలు, ఎర్ర వస్త్రాలు, బంగారు నాణేలను ఉపయోగించి ఆచరించాలి.
వరుణం విన్యసేత్తత్ర తథా పుష్కరిణీమపి
అక్కడ వరుణుడిని, అలాగే ఒక కమలపుష్కరిణిని ప్రతిష్ఠించాలి.
పూర్వావస్థాయినీం యష్టిం సమారోప్య విధానతః పుష్కరిణ్యాసమం తేన నాగయష్ట్యంతరే క్షిపేత్
ముందుగా ఏర్పాటుచేసిన యష్టిని విధానప్రకారం పెట్టి, పుష్కరిణి, నాగయష్టి మధ్యలో వేయాలి.
తత్రైవానంతనాగం చ మంత్రమేతదుదీరయేద్ ఫణాసహస్రసంయుక్త సుప్రతిష్ఠ నమోఽస్తు తే
అక్కడ అనంతనాగునికి ఈ మంత్రాన్ని పలకాలి: 'వెయ్యి ఫణాలతో ఉన్నవాడా, బాగా ప్రతిష్ఠించబడినవాడా, నీకు నమస్కారం.'
దక్షిణాం చ తతో దద్యాత్తతః పూర్ణాం విధాయ చ
అంతటా సంపూర్ణంగా చేసి, ఆ తరువాత నిర్ణీత దక్షిణా ఇవ్వాలి.
పద్మోత్పలం చ శైవాలం మంత్రమేవ ప్రయత్నతః
పద్మం, ఉట్తరపద్మం, శైవాలం ఇవన్నీ మంత్రంతో జాగ్రత్తగా ఉపయోగించాలి.
ఆదిత్యాధ్యాయకం జప్త్వా క్షిపేల్లాజకపర్దకాన్
ఆదిత్యాధ్యాయాన్ని జపించి, పొట్టు ఉన్న అక్కులు అక్కడ వేసాలి.
సూత్రేణ వేష్టయేత్ప్రాజ్ఞో రక్తేన చ చతుష్క్రమాత్
పండితుడు ఎర్ర దారం తీసుకుని, నాలుగు సార్లు చుట్టాలి.
సరోవరాదిప్రతిష్ఠావిధానవర్ణనమ్ విధిం వక్ష్యే సహాఙ్గేన విధానం శృణుత ద్విజాః
సరోవరాది ప్రతిష్ఠా విధానం గురించి వివరంగా చెబుతాను. మీరు విధానాన్ని శ్రద్ధగా వినండి, ద్విజులారా.
స్వర్ణపాదేన మానేన పూర్వేద్యురధివాస యేత్
మునుపటి రోజు బంగారు పాత్రతో కొలతగా తీసుకుని, ముందస్తు కర్మలు చేయాలి.
స్వమణ్డలే శుభే స్థానే విశేత్పూర్వముఖేన తు
తన వలయంలో, శుభమైన స్థలంలో, తూర్పు వైపు ముఖం పెట్టి ప్రవేశించాలి.
వాగీశం చ తథా విష్ణుం సూర్యే కుంభే సమర్చయేత్
అక్కడ వాగీశుడు, విష్ణువు మరియు సూర్యుని కుంభంలో పూజించాలి.
ఏకైకామాహుతిం దద్యాదన్యేషాం చ స్రువేణ చ
ప్రతి ఒక్కరికి ఒక్కొక్క అహుతి ఇవ్వాలి, మిగతావారికీ స్రువంతో సమర్పించాలి.
యూపం నివేశయేత్పశ్చాద్దద్యాద్ధేనుం చ దక్షిణామ్
తర్వాత యూపాన్ని స్థాపించి, దక్షిణగా ఒక ఆవును ఇవ్వాలి.
ఆరామస్య విధిం వక్ష్యే ప్రతిష్ఠావిధివిస్తరమ్
ఆరామ స్థాపన విధానాన్ని, ప్రతిష్ఠా విధిని వివరంగా చెబుతాను.
అరణ్యమధ్యే పాశ్చాత్యే ఉత్తరే వా విశేషతః
ప్రత్యేకంగా, అడవి మధ్యలో, పడమట లేదా ఉత్తరంగా ఉండాలి.
ఓం అద్యేత్యాది విష్ణురూపాయ కరుణాయ శ్రుతిరత్యాద్యుక్తవేదవ్యాససప్రణీతాగ్నిష్టోమఫలప్రాప్తయే పుష్కరిణీప్రతిష్ఠాకర్మణి ఇమాం పుష్కరిణీం సువర్ణరాజతాం స్వగృహ్యోదితాం సాలంకారాం సుపూజితామముకగోత్రః అముకదేవశర్మా తుభ్యమహం సంప్రదదే ఓం అద్యేత్యాది బ్రాహ్మణముఖ్యేభ్యః మమాగ్నిష్టోమాద్యనేకఫలప్రాప్తయే ఇమం జలాశయం వరుణదైవతం సుపూజితం చతుర్ముఖసహితం చతుఃసత్త్వావచ్ఛిన్నస్నానపానాద్యుపభోగాయ అముకసగోత్రః అముకదేవశర్మాహముత్సృజే జలాశయస్య మధ్యం తు ఋత్విగ్ఘోమం చరేత్తతః ।। 2.3.4.
ఓం అద్య మొదలైన మంత్రాలను, విష్ణురూపానికి, దయకు, వేదాలు, వ్యాసుడు చెప్పిన విధంగా, అగ్నిష్టోమ ఫలాన్ని పొందేందుకు, పుష్కరిణి ప్రతిష్ఠా కర్మలో, నేను అముకగోత్రానికి చెందిన అముకదేవశర్మగా, బంగారు వెండి కలిగిన, అలంకరించబడిన, బాగా పూజించిన ఈ పుష్కరిణిని నా ఇంటి సంప్రదాయ ప్రకారం సమర్పిస్తున్నాను. ఓం అద్య మొదలైన మంత్రాలతో, అగ్నిష్టోమాది అనేక ఫలాల కోసం, నేను అముకగోత్రానికి చెందిన అముకదేవశర్మగా, వరుణునికి అంకితమైన, బాగా పూజించిన, నాలుగు ముఖాలతో కూడిన, నాలుగు జీవులకు మాత్రమే స్నానం, త్రాగుట మొదలైన ఉపయోగాలకు ఈ జలాశయాన్ని విడిచిపెడుతున్నాను. ఆ జలాశయ మధ్యలో ఋత్విక్ సోమయాగాన్ని నిర్వహించాలి.