ప్రజాపతిర్ఋషిశ్ఛన్దస్త్రిష్టుబ్దేవోఽథ శంకరః
ఈ మంత్రానికి ఋషి ప్రజాపతి, ఛందస్సు త్రిష్టుప్, దేవత శంకరుడు.
అగ్నేరుత్తరభాగే చ హస్తమానాంతరేపి చ
అగ్నికి ఉత్తర భాగంలో, చేతుల మధ్యలో కూడా—
మన్త్రస్య చ ఋషిశ్ఛన్దో వామదేవః ప్రకీర్తితః
ఈ మంత్రానికి ఋషి, ఛందస్సు రెండూ వామదేవుడు అని ప్రకటించబడింది.
శ్రీపర్ణీసహకారోత్థం వరుణస్య విశేషతః
వరుణుని కోసం ప్రత్యేకంగా, శ్రీపర్ణి మరియు సహకార వృక్షాల కట్టలు సూచించబడింది.
దైర్ఘ్యేణ చ చతుఃఖ్యాతకాంగులం చ ప్రమాణతః
దాని పొడవు నాలుగు వేల మిట్టి పరిమాణం ఉండాలి.
అభిచారే భవేత్కాంస్యం తామ్రం స్యాచ్ఛాంతికర్మణి
ఆకర్షణ క్రియలకు కాంస్యం ఉపయోగించాలి; శాంతి కార్యక్రమాలకు రాగి తగినది.
ద్వాదశాంగులప్రస్తారం తైజసం మానవర్జితమ్
పసిడి వస్తువు మనుషులకు ఉపయోగించరాదు; దాని పరిమాణం పన్నెండు వేల మిట్టి ఉండాలి.
సాగరా అథ ప్రీయంతామిత్థమాధ్యానమాచరేత్
తరువాత సముద్రాలు అనుగ్రహించాలనే ఆశతో ఈ విధంగా ధ్యానం చేయాలి.
నైర్ఋతే దిక్షు సీతః స్యాద్వైశ్వదేవే తథైవ చ 2.2.13.
దక్షిణ పడమర దిశలో ఉంచాలి; వైశ్వదేవ యాగంలో కూడా అలాగే చేయాలి.
అస్య మంత్రస్య చ ఋషిర్భరద్వాజ ఉదాహృతః
ఈ మంత్రానికి ఋషి భరద్వాజుడు అని చెప్పబడింది.
ప్రయోజనాదికం ద్రవ్యం తత ఆసాదయేత్క్రమాత్
ప్రయోజనానికి అనుగుణంగా అవసరమైన పదార్థాలను క్రమంగా సేకరించాలి.
ఋషిః స్యాన్నారదశ్ఛన్దోనుష్టుప్చైవాథ దేవతా
ఈ మంత్రానికి ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు అనుష్టుప్, దేవతా కూడా నిర్దేశించబడింది.
కాష్ఠం చ పశ్చిమే కుర్యాత్ప్రయచ్ఛన్పశ్చిమేన తు
పశ్చిమ దిశలో కట్టను ఉంచాలి; పశ్చిమ వైపు నుంచి సమర్పించాలి.
దక్షిణే చైవ ఆపూపం భృంగరాజం తథైవ చ
దక్షిణ దిశలో ఆపూపం మరియు భృంగరాజా మొక్కను కూడా ఉంచాలి.
పనసం నారికేలం చ మోదకం లడ్డుకం తథా
పనస, కొబ్బరి, మోదకం, లడ్డూ కూడా అలాగే ఉంచాలి.
ప్రణీతాం న స్పృశేజ్జాతు హోమకాలే కథంచన
హోమ సమయంలో తయారైన నైవేద్యం ఎప్పుడూ తాకరాదు.
ఉచ్చీరకం మాతులింగం దూర్వాం ధాత్రీఫలాని చ
ఉచ్చీరక, మాతులింగం, దూర్వా, ధాత్రి ఫలాలు కూడా కలిపి ఉంచాలి.
ఐశాన్యాం స్థాపయేత్సర్వం యచ్చ వై కంకతీమయమ్
ఈ పదార్థాలను అన్నింటిని ఈశాన్య దిశలో ఉంచాలి; కంకటి పదార్థాలు కూడా అలాగే ఉంచాలి.
యథాయోగేన తత్సర్వం గ్రాహ్యం తత్పత్రమేవ చ 2.2.13.
అవసరానికి అనుగుణంగా అన్నింటిని తీసుకోవాలి; ఆ ఆకును కూడా తీసుకోవాలి.
పవివచ్ఛేదనకుశైశ్ఛింద్యాత్ప్రాదేశికం పునః
కుశా గడ్డి పదునైన అంచులతో ప్రాంతాన్ని కత్తిరించాలి.
విష్ణో రరాటమంత్రేణ ఛేదయేదగ్రభాగతః
విష్ణు రరాట మంత్రంతో ముందునుంచి కత్తిరించాలి.
న రసేన న కార్ష్ణేన న దృఢేన కదాచన
రసం, నలుపు, గట్టితనంతో ఎప్పుడూ కత్తిరించరాదు.
ఛేదయేత్పిఞ్జులీం చాపి పవిత్రమథ దేశికః
గురువు పింజులీని మరియు పవిత్రాన్ని కత్తిరించాలి.
పంక్తిశ్ఛందో భవేద్దేవః సంస్కారే వినియోజయేత్
పంక్తి ఛందస్సుతో, దేవతను సంస్కారంలో నియమించాలి.
కాయతీర్థేన తత్కుర్యాద్దేవతీర్థేన చేత్యపి
దీని కోసం శరీరానికి పవిత్ర జలంతో, దేవతకు పవిత్ర జలంతో కూడా చేయాలి.
మధ్యమామధ్యమాంగుష్ఠ అపామార్గేణ మంత్రిభిః
మధ్య వేళ్లు, ఉంగర వేళ్లు, అంగుళి వేళ్లతో, అపామార్గాన్ని మంత్రులతో కలిపి చేయాలి.
ఋషిః స్యాద్గౌతమశ్ఛన్దో ధర్మరాజోఽథ దేవతా
ఋషి గౌతముడు, ఛందస్సు ధర్మరాజు, దేవత కూడా అదే.
సకృద్ద్రవ్యే త్రిభిః కాష్ఠైస్త్రివారం మంత్రపుష్పకైః
ఒకసారి ద్రవ్యంతో, మూడు కాడలతో, మూడు సార్లు మంత్రపుష్పాలతో చేయాలి.
ప్రాదేశాంతరతశ్చైవ ఆజ్యస్థాలీమథార్పయేత్ 2.2.13.
ఒక పాదం దూరంలో, ఆజ్యపాత్రలో సమర్పించాలి.
ద్యూతం నిఃసారయేత్తత్తు నిరూప్యాశు క్రమేణ తు
ఆ జూదాన్ని తొలగించి, వెంటనే క్రమంగా పరిష్కరించాలి.