అథోనస్య చ మన్త్రస్య వరిష్ఠః పరికీర్తితః
ఇప్పుడు ఈ మంత్రానికి అత్యుత్తమ రూపం వివరించబడింది.
కీశాదగ్నిం సమాదాయ మే గృహ్ణామీతి సంపఠన్ ఛన్దోనుష్టుప్సమాఖ్యాతం వామదేవోఽథ దేవతా
‘నేను అగ్నిని సమర్పణ కోసం స్వీకరిస్తున్నాను’ అని జపిస్తూ, అగ్నిని స్వీకరించాలి; ఛందస్సు అనుష్టుప్, ఋషి వామదేవుడు, దేవత కూడా వామదేవుడు.
క్రవ్యాదగ్నిం పరిత్యజ్య క్రవ్యాదమగ్నిమీరయన్
మాంసానికి సంబంధించిన అగ్నిని వదిలి, మాంసంతో సంబంధం లేని అగ్నిని ఆహ్వానించాలి.
అస్య మన్త్రస్య హారీత ఋషిః స్యాచ్ఛన్ద ఇష్యతే
ఈ మంత్రానికి హారీతుడు ఋషి, ఛందస్సు కావలసినదాన్ని ఎంచుకోవచ్చు.
ఆవాహనం తతః కుర్యాత్సంసరక్షేతి సంజపన్ విరాట్ ఛన్దోఽథ విజ్ఞేయో దేవతా చ శతక్రతుః
తర్వాత ఆవాహన చేయాలి, ‘పూర్తిగా రక్షించు’ అని జపించాలి; ఛందస్సు విరాట్, దేవత శతక్రతు అని తెలుసుకోవాలి.
వైశ్వానర ఇతి ఋచా అగ్నిస్థాపనమీరితమ్ అనుష్టుప్ చ భవేచ్ఛన్దో దేవతా హవ్యవాహనః
‘వైశ్వానర’ అనే మంత్రంతో అగ్ని స్థాపన చేయాలి; ఛందస్సు అనుష్టుప్, దేవత హవ్యవాహనుడు.
బధ్నాసీతి చ మంత్రేణ అగ్నిం కుర్యాత్ప్రదక్షిణమ్ దేవతా పరమాత్మా చ నమస్కారేణ యోజయేత్
‘బధ్నాసి’ అనే మంత్రంతో అగ్నిని ప్రదక్షిణ చేయాలి; దేవత పరమాత్మ, నమస్కారంతో కలవాలి.
తతోగ్నిదక్షిణే భాగే ప్రాగగ్రకుశకుబ్జకే
తర్వాత అగ్నికి దక్షిణ భాగంలో, కుశ గడ్డి తలలు తూర్పు వైపు వంచి ఉంచాలి.
బ్రహ్మన్నిహోపవేశ్యతామితి బ్రహ్మాణం వినివేశయేత్ 2.2.13.
‘బ్రాహ్మణుడు ఇక్కడ కూర్చోవాలి’ అని చెప్పి, బ్రాహ్మణుని కూర్చోబెట్టాలి.
ద్వాభ్యామితి చ మన్త్రాభ్యామితి బ్రహ్మప్రవేశనమ్
‘ద్వాభ్యాం’ అనే రెండు మంత్రాలతో బ్రాహ్మణుని ప్రవేశం జరగాలి.
ప్రజాపతిర్ఋషిశ్ఛన్దస్త్రిష్టుబ్దేవోఽథ శంకరః
ఈ మంత్రానికి ఋషి ప్రజాపతి, ఛందస్సు త్రిష్టుప్, దేవత శంకరుడు.
అగ్నేరుత్తరభాగే చ హస్తమానాంతరేపి చ
అగ్నికి ఉత్తర భాగంలో, చేతుల మధ్యలో కూడా—
మన్త్రస్య చ ఋషిశ్ఛన్దో వామదేవః ప్రకీర్తితః
ఈ మంత్రానికి ఋషి, ఛందస్సు రెండూ వామదేవుడు అని ప్రకటించబడింది.
శ్రీపర్ణీసహకారోత్థం వరుణస్య విశేషతః
వరుణుని కోసం ప్రత్యేకంగా, శ్రీపర్ణి మరియు సహకార వృక్షాల కట్టలు సూచించబడింది.
దైర్ఘ్యేణ చ చతుఃఖ్యాతకాంగులం చ ప్రమాణతః
దాని పొడవు నాలుగు వేల మిట్టి పరిమాణం ఉండాలి.
అభిచారే భవేత్కాంస్యం తామ్రం స్యాచ్ఛాంతికర్మణి
ఆకర్షణ క్రియలకు కాంస్యం ఉపయోగించాలి; శాంతి కార్యక్రమాలకు రాగి తగినది.
ద్వాదశాంగులప్రస్తారం తైజసం మానవర్జితమ్
పసిడి వస్తువు మనుషులకు ఉపయోగించరాదు; దాని పరిమాణం పన్నెండు వేల మిట్టి ఉండాలి.
సాగరా అథ ప్రీయంతామిత్థమాధ్యానమాచరేత్
తరువాత సముద్రాలు అనుగ్రహించాలనే ఆశతో ఈ విధంగా ధ్యానం చేయాలి.
నైర్ఋతే దిక్షు సీతః స్యాద్వైశ్వదేవే తథైవ చ 2.2.13.
దక్షిణ పడమర దిశలో ఉంచాలి; వైశ్వదేవ యాగంలో కూడా అలాగే చేయాలి.
అస్య మంత్రస్య చ ఋషిర్భరద్వాజ ఉదాహృతః
ఈ మంత్రానికి ఋషి భరద్వాజుడు అని చెప్పబడింది.
ప్రయోజనాదికం ద్రవ్యం తత ఆసాదయేత్క్రమాత్
ప్రయోజనానికి అనుగుణంగా అవసరమైన పదార్థాలను క్రమంగా సేకరించాలి.
ఋషిః స్యాన్నారదశ్ఛన్దోనుష్టుప్చైవాథ దేవతా
ఈ మంత్రానికి ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు అనుష్టుప్, దేవతా కూడా నిర్దేశించబడింది.
కాష్ఠం చ పశ్చిమే కుర్యాత్ప్రయచ్ఛన్పశ్చిమేన తు
పశ్చిమ దిశలో కట్టను ఉంచాలి; పశ్చిమ వైపు నుంచి సమర్పించాలి.
దక్షిణే చైవ ఆపూపం భృంగరాజం తథైవ చ
దక్షిణ దిశలో ఆపూపం మరియు భృంగరాజా మొక్కను కూడా ఉంచాలి.
పనసం నారికేలం చ మోదకం లడ్డుకం తథా
పనస, కొబ్బరి, మోదకం, లడ్డూ కూడా అలాగే ఉంచాలి.
ప్రణీతాం న స్పృశేజ్జాతు హోమకాలే కథంచన
హోమ సమయంలో తయారైన నైవేద్యం ఎప్పుడూ తాకరాదు.
ఉచ్చీరకం మాతులింగం దూర్వాం ధాత్రీఫలాని చ
ఉచ్చీరక, మాతులింగం, దూర్వా, ధాత్రి ఫలాలు కూడా కలిపి ఉంచాలి.
ఐశాన్యాం స్థాపయేత్సర్వం యచ్చ వై కంకతీమయమ్
ఈ పదార్థాలను అన్నింటిని ఈశాన్య దిశలో ఉంచాలి; కంకటి పదార్థాలు కూడా అలాగే ఉంచాలి.
యథాయోగేన తత్సర్వం గ్రాహ్యం తత్పత్రమేవ చ 2.2.13.
అవసరానికి అనుగుణంగా అన్నింటిని తీసుకోవాలి; ఆ ఆకును కూడా తీసుకోవాలి.
పవివచ్ఛేదనకుశైశ్ఛింద్యాత్ప్రాదేశికం పునః
కుశా గడ్డి పదునైన అంచులతో ప్రాంతాన్ని కత్తిరించాలి.