పుత్రా ఏవ చ కన్యాశ్చ జనిష్యాశ్చాపరే సుతాః
కొడుకులు, కుమార్తెలు మరియు ఇతర పిల్లలు జన్మిస్తారు.
తేషాం సంస్కారయాగేషు శాన్తికర్మక్రియాసు చ
వారి సంస్కార యాగాల్లో, శాంతి కార్యక్రమాల్లో కూడా
త్రికుశం పరిగృహ్ణాతి తతశ్చ కురుతే దృఢమ్
తను మూడు దర్భా గడ్డి తాడులు తీసుకుని, వాటిని బలంగా ఉంచాలి.
కశ్యపస్తృప్యతామితి భూరసీతి చ శోధనమ్ దేవతా చ భవేత్సూర్యః పృథివీశోధనే న్యసేత్
‘కశ్యపుడు తృప్తి చెందాలి’ అని, ‘భూ రసా’ అని శుద్ధి కోసం పలికి, దేవతగా సూర్యుడిని భావించి, భూమిని శుద్ధి చేయడానికి దాన్ని ఉంచాలి.
ఐశాన్యాదిక్రమేణైవ ప్రాదక్షిణ్యేన యత్నతః
ఈశాన్య దిశ నుండి ప్రారంభించి, జాగ్రత్తగా గమనాన్ని కుడివైపు తిప్పుతూ చేయాలి.
కుశగర్భత్రయేణాపి భ్రామయేద్వలయాకృతి
మూడు దర్భా తాడులను కలిపి, వలయాకారంగా తిప్పాలి.
ఈశానాదేశ్చ సంస్కారం కుర్యాత్పరిసమూహనమ్
ఈశాన్య దిశ నుండి సంస్కారం, చుట్టూ శుభ్రం చేసే కార్యాన్ని చేయాలి.
పరిసమూహనమైన్ద్రస్య పర్వతోఽస్య ఋషిః స్మృతః
చుట్టూ శుభ్రం చేసే కార్యం ఇంద్రునికి; దీనికి పర్వతుడు ఋషిగా గుర్తించబడ్డాడు.
గోమయం చ త్రిగంధం చ పంచమూర్తికయాపి చ 2.2.13.
గోమయంతో, మూడు రకాల సుగంధాలతో, ఐదు పదార్థాలతో కూడా చేయాలి.
మానస్తోకేనేతి ఋచా విశ్వేదేవశ్చ పూజ్యతామ్
‘మానస్తోకేన’ అనే ఋచతో, అన్ని దేవతలను పూజించాలి.
యోజయేల్లేపయేద్విద్వాన్ఘటమాబద్ధ్య సత్తమాః
బుద్ధిమంతులు కలిపి, పూత వేసి, గడను బంధించాలి, ఓ ఉత్తములారా.
చతురస్త్రీకృతే క్షేత్రం హస్తమానం తథాననమ్
క్షేత్రాన్ని నాలుగు మూలలుగా చేయగా, చేతి పొడవుతో కొలవాలి, అలాగే ముఖాన్ని కూడా.
దక్షే సార్ధాంగులం త్యక్త్వా పశ్చిమేన పరిత్యజేత్
దక్షిణ వైపున అర అంగుళం విడిచి, పశ్చిమ వైపున కూడా విడిచిపెట్టాలి.
ఆప్యాయస్వేతి మన్త్రస్య ధన్వతరి ఋషిః స్మృతః
‘ఆప్యాయస్వ’ మంత్రానికి ధన్వంతరి ఋషిగా గుర్తించబడ్డాడు.
తల్లగ్నం దక్షిణే చైకం పూర్వార్ద్ధద్వాదశాఙ్గులమ్
దక్షిణ వైపున కలిపినది ఒకటి, తూర్పు భాగంలో అది పన్నెండు అంగుళాల పొడవుగా ఉంటుంది.
కుశమూలేన స్వర్ణేన ప్రతిష్ఠాయాం చ రాజతే
ప్రతిష్ఠలో దర్భా మూలంతో, బంగారంతో, స్థాపనకు వెండి ఉపయోగించాలి.
సంస్మరేన్మిత్రా వరుణౌ ఋషిరౌతథ్యసంజ్ఞకః
అతడు మిత్రుడు, వరుణుడు, ఋషి అయిన ఔతత్యుని గురించి స్మరించాలి.
తేనైవోర్ద్ధ్వకరౌ కుర్యాద్దక్షవామే సకృత్సకృత్
అతడు రెండు చేతులను పైకి ఎత్తి, ఆ చేతులను పునఃపునః ముడిపడాలి.
సదసంపదృషిః కర్ణో విరాడితి ఉదాహృతః 2.2.13.
సదసంపద్ అనే ఋషి, కర్ణ అనే ఛందస్సు, విరాట్ అనే దేవత అని ప్రకటించబడింది.
కుశపుష్పోదకేనాపి దేవతీర్థేన సత్తమాః పఞ్చపల్లవతోయేన మహాయోగే విశేషతః
ఉత్తములు కుశ, పువ్వులు, నీరు లేదా దేవతల తీర్థం నుంచి నీరు, ముఖ్యంగా మహాయోగంలో ఐదు రకాల ఆకులతో నీరు ఉపయోగిస్తారు.
అథోనస్య చ మన్త్రస్య వరిష్ఠః పరికీర్తితః
ఇప్పుడు ఈ మంత్రానికి అత్యుత్తమ రూపం వివరించబడింది.
కీశాదగ్నిం సమాదాయ మే గృహ్ణామీతి సంపఠన్ ఛన్దోనుష్టుప్సమాఖ్యాతం వామదేవోఽథ దేవతా
‘నేను అగ్నిని సమర్పణ కోసం స్వీకరిస్తున్నాను’ అని జపిస్తూ, అగ్నిని స్వీకరించాలి; ఛందస్సు అనుష్టుప్, ఋషి వామదేవుడు, దేవత కూడా వామదేవుడు.
క్రవ్యాదగ్నిం పరిత్యజ్య క్రవ్యాదమగ్నిమీరయన్
మాంసానికి సంబంధించిన అగ్నిని వదిలి, మాంసంతో సంబంధం లేని అగ్నిని ఆహ్వానించాలి.
అస్య మన్త్రస్య హారీత ఋషిః స్యాచ్ఛన్ద ఇష్యతే
ఈ మంత్రానికి హారీతుడు ఋషి, ఛందస్సు కావలసినదాన్ని ఎంచుకోవచ్చు.
ఆవాహనం తతః కుర్యాత్సంసరక్షేతి సంజపన్ విరాట్ ఛన్దోఽథ విజ్ఞేయో దేవతా చ శతక్రతుః
తర్వాత ఆవాహన చేయాలి, ‘పూర్తిగా రక్షించు’ అని జపించాలి; ఛందస్సు విరాట్, దేవత శతక్రతు అని తెలుసుకోవాలి.
వైశ్వానర ఇతి ఋచా అగ్నిస్థాపనమీరితమ్ అనుష్టుప్ చ భవేచ్ఛన్దో దేవతా హవ్యవాహనః
‘వైశ్వానర’ అనే మంత్రంతో అగ్ని స్థాపన చేయాలి; ఛందస్సు అనుష్టుప్, దేవత హవ్యవాహనుడు.
బధ్నాసీతి చ మంత్రేణ అగ్నిం కుర్యాత్ప్రదక్షిణమ్ దేవతా పరమాత్మా చ నమస్కారేణ యోజయేత్
‘బధ్నాసి’ అనే మంత్రంతో అగ్నిని ప్రదక్షిణ చేయాలి; దేవత పరమాత్మ, నమస్కారంతో కలవాలి.
తతోగ్నిదక్షిణే భాగే ప్రాగగ్రకుశకుబ్జకే
తర్వాత అగ్నికి దక్షిణ భాగంలో, కుశ గడ్డి తలలు తూర్పు వైపు వంచి ఉంచాలి.
బ్రహ్మన్నిహోపవేశ్యతామితి బ్రహ్మాణం వినివేశయేత్ 2.2.13.
‘బ్రాహ్మణుడు ఇక్కడ కూర్చోవాలి’ అని చెప్పి, బ్రాహ్మణుని కూర్చోబెట్టాలి.
ద్వాభ్యామితి చ మన్త్రాభ్యామితి బ్రహ్మప్రవేశనమ్
‘ద్వాభ్యాం’ అనే రెండు మంత్రాలతో బ్రాహ్మణుని ప్రవేశం జరగాలి.