ఋషిః శంఖస్తథాచ్ఛన్దః పఙ్క్తిః సోమోఽథ దేవతా
ఈ శ్లోకానికి శంఖుడు ఋషి, పంక్తి ఛందస్సు, సోముడు దేవత అని చెప్పబడింది.
ఋష్యాసనగతం ధ్యాయేచ్ఛ్వేతగన్ధేన చర్చయేత్
ఋషి ఆసనంలో కూర్చున్న రూపాన్ని ధ్యానం చేసి, తెల్ల వాసనతో అభిషేకం చేయాలి.
త్ర్యంబకోఽస్య ఋషిస్త్రిష్టుప్ఛన్దో దేవో జలాధిపః
త్రయంబకుడు ఈ మంత్రానికి ఋషి, త్రిష్టుప్ ఛందస్సు, దేవతగా జలాధిపుడు ఉన్నారు.
దశభిర్బాహుభిర్యుక్తం కృష్ణవస్త్రానులేపనమ్
ఈ రూపం పది చేతులతో, నలుపు వస్త్రాలు ధరించి, నలుపు అలంకరణతో అలంకరించబడింది.
ఋషిర్వైశ్వానరశ్ఛన్దో విరాడిత్యభిధీయతే
ఈ మంత్రానికి వైశ్వానరుడు ఋషి, విరాట్ ఛందస్సు అని పేరు పెట్టారు.
శేషం షడాననం ధ్యాయేత్కృష్ణం చ మధుపింగలమ్ ఉద్వర్ష ఇతి మన్త్రేణ పూజయేద్భూతిమిచ్ఛతా
ఒకరు షేషుని, ఆరు ముఖాలతో, నలుపు రంగులో, తేనె రంగు కలిగి ఉన్న రూపాన్ని ధ్యానించాలి. 'ఉద్వర్ష' మంత్రంతో, ఐశ్వర్యాన్ని కోరుతూ పూజించాలి.
పాపం రక్తం త్రినేత్రం చ రక్తం ప్రాన్తే విచిన్తయేత్
పాపమైన, ఎరుపు రంగులో, మూడు కన్నులతో, చివరలు ఎరుపుగా ఉన్న రూపాన్ని మనసులో ఆలోచించాలి.
సిద్ధో వీరేతి మన్త్రేణ కృష్ణపుష్పైరథార్చయేత్
'సిద్ధో వీర' మంత్రంతో, నలుపు పువ్వులతో పూజ చేయాలి.
కపిలోఽస్య ఋషిశ్ఛన్దోఽనుష్టుప్ చైవ ప్రకీర్తితమ్
కపిలుడు ఈ మంత్రానికి ఋషి, అనుష్టుప్ ఛందస్సు అని ప్రకటించబడింది.
యమం చ కృకరాక్షం చ క్షమాకుఞ్చితమూర్ధజమ్ ఖరస్థం ద్విభుజం ధ్యాయేదిమం మన్త్రముదీరయేత్ ।। 2.2.11.
యముని, కాకి కన్నులతో, జుట్టు ముడివేసి వంచినట్లుగా, గాడిదపై కూర్చొని, రెండు చేతులతో ఉన్న రూపాన్ని ధ్యానించాలి. ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.
వాసుకిః స్యాదృషిశ్చాస్య పంక్తిశ్ఛన్దశ్చ దేవతా
వాసుకి ఈ మంత్రానికి ఋషి, పంక్తి ఛందస్సు, దేవత.
అర్ధపీతం చ ద్విభుజం రక్తాక్షం ధూమ్రమేవ వా
అర్ధ పసుపు రంగులో, రెండు చేతులతో, ఎరుపు కన్నులతో లేదా పొగ రంగులో ఉన్న రూపాన్ని ధ్యానించాలి.
ఋషిర్వాయుశ్చ గాయత్రీ ఛన్దో వాయుశ్చ దేవతా
ఈ మంత్రానికి వాయువు ఋషి, గాయత్రి ఛందస్సు, దేవత కూడా వాయువు.
ముగ్ధరక్తం శంఖచక్రగదాపద్మధరం తథా
నిరుపేద, ఎరుపు రంగులో, శంఖం, చక్రం, గదా, పద్మం పట్టుకున్న రూపాన్ని ధ్యానించాలి.
అవసృష్టా పరాపత ఇతి మన్త్రేణ పూజయేత్
'అవసృష్టా పరాపత' మంత్రంతో పూజ చేయాలి.
పీతం భల్లాటకం ధ్యాయేత్పద్మస్థం రక్తభూషణమ్ యన్మాతురితి మన్త్రేణ పూజయేత్సితతండులైః
పసుపు రంగులో ఉన్న భల్లాటకాన్ని, పద్మంపై కూర్చొని, ఎరుపు అలంకరణలు ధరించిన రూపాన్ని ధ్యానించాలి. 'యన్మాతుర్' మంత్రంతో తెల్ల బియ్యం grains తో పూజ చేయాలి.
జమ్భకోఽస్య ఋషిశ్ఛన్దో గాయత్రీ సముదాహృతా
జంభకుడు ఈ మంత్రానికి ఋషి, గాయత్రి ఛందస్సు అని చెప్పబడింది.
సోమం ధ్యాయేచ్ఛ్యామరూపం పద్మాసనగతం పరమ్ మర్మాణితేతి మన్త్రేణ గన్ధాద్యైరపి పూజయేత్
సోముని, నలుపు రంగులో, పద్మాసనంలో కూర్చొని, శ్రేష్ఠమైన రూపాన్ని ధ్యానించాలి. 'మర్మాణితే' మంత్రంతో సుగంధాలు మరియు ఇతర పూజా పదార్థాలతో పూజ చేయాలి.
ఋషిః స్వార్థో వేదశ్ఛన్దో జగతీత్యభిధీయతే
స్వార్థుడు ఈ మంత్రానికి ఋషి, వేద ఛందస్సు, జగతి అని పేరు పెట్టారు.
దర్పం ధ్యాయేత్కృష్ణవర్ణం కృష్ణాంబరధరం తథా 2.2.11.
దర్పుని, నలుపు రంగులో, నలుపు వస్త్రాలు ధరించిన రూపాన్ని ధ్యానించాలి.
పశ్చదీశేతి మన్త్రేణ గన్ధాద్యైః పరిపూజయేత్
తర్వాత 'ఈశ' మంత్రంతో సుగంధ ద్రవ్యాలు మొదలైన వాటితో పూజ చేయాలి.
మన్త్రశ్చాస్య ఋషిశ్చాస్య పఞ్చాయత నమీరితమ్
ఈ మంత్రానికి మరియు దాని ఋషికి పంచాయత స్థానం అని ప్రకటించబడింది.
శ్యామవర్ణాం దితిం ధ్యాయేద్ద్విభుజాం పీతవిగ్రహామ్
శ్యామవర్ణమైన, రెండు చేతులతో, పసుపు రంగు ఆకారంలో ఉన్న దితిని ధ్యానించాలి.
సుపర్ణోఽసీతి మన్త్రేణ పూజయేత్పీతచన్దనైః
'సుపర్ణ' మంత్రంతో పసుపు చందనంతో పూజ చేయాలి.
ఋషిర్నారాయణశ్ఛన్దో జగతీ పరికీర్త్యతే
ఈ మంత్రానికి ఋషి నారాయణుడు, ఛందస్సు జగతీ అని ప్రకటించబడింది.
రక్తాభామదితిం ధ్యాయేత్సర్వాలంకారభూషితామ్
అడితిని, ఎరుపు కాంతితో, అన్ని అలంకారాలతో అలంకరించబడినదిగా ధ్యానించాలి.
పయసా శుక్ల ఇతి మన్త్రేణ పూజయేత్కమలాదినా
'శుక్ల' మంత్రంతో పాలతో, కమలాలు మొదలైన వాటితో పూజ చేయాలి.
నారాయణ ఋషిశ్చాస్య పంక్తిశ్ఛన్దః ప్రకీర్త్యతే
ఈ మంత్రానికి నారాయణుడు ఋషి, ఛందస్సు పంక్తి అని ప్రకటించబడింది.
జయం ధ్యాయేత్పీతవర్ణం ద్విభుజం వరహస్తకమ్
జయను, పసుపు రంగులో, రెండు చేతులతో, వరమును పట్టుకున్న చేతితో ధ్యానించాలి.
వామదేవ ఋషిశ్చాస్య గన్ధాద్యైరభిపూజయేత్ । దేవః శుక్రః సమాఖ్యాతః స్తుతౌ చ వినియోజయేత్ । । ౮౭ ఈశానాదికోణగతాన్పూజయేత్సుసమాహితః । ఆపం ధ్యాయేచ్ఛుక్లవర్ణం కుణ్డలాద్యైర్విభూషితమ్ । । ౮౮ ఇదం విష్ణురితి మన్త్రేణ త్రిగన్ధేన సమర్చయేత్ । । ౮౯ ఋషిః స్యాత్కర్దమశ్ఛన్దో విరాడిత్యభిధీయతే । । 2.2.11.౯౦ దేవః సోమః సమాఖ్యాతః ప్రీతయే వినియోజయేత్
ఈ మంత్రానికి వామదేవుడు ఋషి. సుగంధ ద్రవ్యాలు మొదలైన వాటితో పూజ చేయాలి. దేవుడు శుక్రుడు అని పేరు పెట్టబడింది, స్తుతిలో ఉపయోగించాలి. ఈశానాది కోణంలో ఉన్నవారిని పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో పూజించాలి. నీటిని, తెల్ల రంగులో, కుండలాలు మొదలైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడినదిగా ధ్యానించాలి. 'ఇది విష్ణువు' మంత్రంతో మూడు రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలతో పూజ చేయాలి. ఈ మంత్రానికి కర్దముడు ఋషి, ఛందస్సు విరాట్ అని చెప్పబడింది. దేవుడు సోముడు అని పేరు పెట్టబడింది, ఆనందానికి ఉపయోగించాలి.