రాజాన ఇతి చ ఋచా పూజయేద్గన్ధచన్దనైః దేవతా చ భవేద్వాయుః ప్రీతయే వినియోజయేత్
రాజాన అనే ఋచతో సువాసన చందనం ద్వారా పూజ చేయాలి; దేవతగా వాయువు, ఆయనకు ఆనందాన్ని కలిగించేందుకు సమర్పించాలి.
వితథం శ్యామవర్ణం చ చతుర్భిర్బాహుభిర్వృతమ్ మేషారూఢం విశాలాక్షం రాజానో మహ్యమీరయన్
వితథుడు, నల్ల రంగులో, నాలుగు భుజాలతో చుట్టబడినవాడు, మేషంపై కూర్చున్నవాడు, విశాలమైన కళ్లతో, రాజులు ఆయనను ప్రశంసిస్తారు.
గృహక్షతం తథా శుక్లం చతుర్భిర్గర్దభైర్వృతమ్
గృహక్షతుడు, తెల్ల రంగులో, నాలుగు గాడిదలతో చుట్టబడినవాడు.
పీతవస్త్రధరం దేవం జటాముకుటసంయుతమ్
పసుపు వస్త్రాలు ధరించిన దేవుడు, జటలు మరియు మకుటంతో అలంకరించబడ్డవాడు.
పుష్పదంత ఋషిస్త్రిష్టుప్ఛన్దశ్చ పరికీర్తితమ్
పుష్పదంతుడు ఈ శ్లోకానికి ఋషి, త్రిష్టుప్ అనే ఛందస్సు అని చెప్పబడింది.
యమం ధ్యాయేత్కృష్ణవర్ణం మహిషస్థం ద్విబాహుకమ్
యముని, నల్లటి రంగుతో, మహిషంపై కూర్చుని, రెండు చేతులతో ఉన్న రూపాన్ని ధ్యానం చేయాలి.
ఈశానేతి చ మన్త్రేణ పూజయేత్కుసుమాదినా
‘ఈశాన’ మంత్రంతో పుష్పాలు మొదలైనవి సమర్పించి యముని పూజించాలి.
షడాననం చ గన్ధర్వం పీతం ధ్యాయేచ్చతుర్భుజమ్
ఒకరు పసుపు రంగులో, నాలుగు చేతులతో, ఆరు ముఖాల గంధర్వుడిని ధ్యానం చేయాలి.
యద్దేవ ఇతి మన్త్రేణ పూజయేత్కుసుమాదినా హిరణ్యగర్భో దేవతాస్య ప్రీతయే వినియోజయేత్
‘యద్దేవ’ మంత్రంతో పుష్పాలు మొదలైనవి సమర్పించి పూజించాలి; హిరణ్యగర్భుడు ఈ దేవత, ఆయన ప్రసాదానికి పూజ చేయాలి.
భృఙ్గరాజం జటారూఢం స్వచ్ఛం పీతాంబరం శుభమ్ 2.2.11.
భృంగరాజుని, జటలు కలిగి, స్వచ్ఛంగా, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, శుభంగా ఉన్న రూపాన్ని ధ్యానం చేయాలి.
ఋషిశ్చాగస్తిరాఖ్యాతస్త్రిష్టుప్ఛన్దః ప్రకీర్తితమ్
ఈ శ్లోకానికి అగస్త్యుడు ఋషి, త్రిష్టుప్ అనే ఛందస్సు అని చెప్పబడింది.
పీతం మృగం మృగారూఢం జటాముకుటమండితమ్
పసుపు రంగు మృగాన్ని, మృగంపై కూర్చుని, జటాముకుటంతో అలంకరించబడిన రూపాన్ని ధ్యానం చేయాలి.
కపిలశ్చ ఋషిః ప్రోక్తో గాయత్రీ ఛన్ద ఈరితమ్
కపిలుడు ఈ శ్లోకానికి ఋషి, గాయత్రి ఛందస్సు అని చెప్పబడింది.
ధ్యాయేత్పితృగణం శుక్రం చతుర్భిర్బాహుభిర్వృతమ్
పితృగణాన్ని, శుక్రుని వంటి ప్రకాశంతో, నాలుగు చేతులతో ఉన్న రూపాన్ని ధ్యానం చేయాలి.
శునఃశేప ఋషిశ్చాస్య త్రిష్టుప్ఛన్దశ్చ దేవతా
ఈ శ్లోకానికి శునఃశేపుడు ఋషి, త్రిష్టుప్ ఛందస్సు, దేవత కూడా చెప్పబడింది.
దౌవారికం చాష్టభుజం కృష్ణవర్ణం విచిన్తయేత్
ద్వారపాలుడిని, ఎనిమిది చేతులతో, నల్లటి రంగుతో ఉన్న రూపాన్ని ధ్యానం చేయాలి.
యో నః పితేతి మన్త్రేణ పూజయేద్భక్తితత్పరః
‘యో నః పితా’ మంత్రంతో భక్తితో, శ్రద్ధతో పూజ చేయాలి.
వైశ్వానర ఋషిశ్చాస్య గాయత్రీ ఛన్ద ఈరితమ్
వైశ్వానరుడు ఈ శ్లోకానికి ఋషి, గాయత్రి ఛందస్సు అని చెప్పబడింది.
శంఖాభం చైవ సుగ్రీవం ద్విభుజం చక్రధారిణమ్
శంఖం వంటి రూపంలో, రెండు చేతులతో, చక్రాన్ని ధరించిన సుగ్రీవుని ధ్యానం చేయాలి.
శంఖపద్మధరం చైవ మహిషస్థం విచిన్తయేత్ 2.2.11.
శంఖం, పద్మం ధరించి, మహిషంపై కూర్చున్న రూపాన్ని ధ్యానం చేయాలి.
ఋషిః శంఖస్తథాచ్ఛన్దః పఙ్క్తిః సోమోఽథ దేవతా
ఈ శ్లోకానికి శంఖుడు ఋషి, పంక్తి ఛందస్సు, సోముడు దేవత అని చెప్పబడింది.
ఋష్యాసనగతం ధ్యాయేచ్ఛ్వేతగన్ధేన చర్చయేత్
ఋషి ఆసనంలో కూర్చున్న రూపాన్ని ధ్యానం చేసి, తెల్ల వాసనతో అభిషేకం చేయాలి.
త్ర్యంబకోఽస్య ఋషిస్త్రిష్టుప్ఛన్దో దేవో జలాధిపః
త్రయంబకుడు ఈ మంత్రానికి ఋషి, త్రిష్టుప్ ఛందస్సు, దేవతగా జలాధిపుడు ఉన్నారు.
దశభిర్బాహుభిర్యుక్తం కృష్ణవస్త్రానులేపనమ్
ఈ రూపం పది చేతులతో, నలుపు వస్త్రాలు ధరించి, నలుపు అలంకరణతో అలంకరించబడింది.
ఋషిర్వైశ్వానరశ్ఛన్దో విరాడిత్యభిధీయతే
ఈ మంత్రానికి వైశ్వానరుడు ఋషి, విరాట్ ఛందస్సు అని పేరు పెట్టారు.
శేషం షడాననం ధ్యాయేత్కృష్ణం చ మధుపింగలమ్ ఉద్వర్ష ఇతి మన్త్రేణ పూజయేద్భూతిమిచ్ఛతా
ఒకరు షేషుని, ఆరు ముఖాలతో, నలుపు రంగులో, తేనె రంగు కలిగి ఉన్న రూపాన్ని ధ్యానించాలి. 'ఉద్వర్ష' మంత్రంతో, ఐశ్వర్యాన్ని కోరుతూ పూజించాలి.
పాపం రక్తం త్రినేత్రం చ రక్తం ప్రాన్తే విచిన్తయేత్
పాపమైన, ఎరుపు రంగులో, మూడు కన్నులతో, చివరలు ఎరుపుగా ఉన్న రూపాన్ని మనసులో ఆలోచించాలి.
సిద్ధో వీరేతి మన్త్రేణ కృష్ణపుష్పైరథార్చయేత్
'సిద్ధో వీర' మంత్రంతో, నలుపు పువ్వులతో పూజ చేయాలి.
కపిలోఽస్య ఋషిశ్ఛన్దోఽనుష్టుప్ చైవ ప్రకీర్తితమ్
కపిలుడు ఈ మంత్రానికి ఋషి, అనుష్టుప్ ఛందస్సు అని ప్రకటించబడింది.
యమం చ కృకరాక్షం చ క్షమాకుఞ్చితమూర్ధజమ్ ఖరస్థం ద్విభుజం ధ్యాయేదిమం మన్త్రముదీరయేత్ ।। 2.2.11.
యముని, కాకి కన్నులతో, జుట్టు ముడివేసి వంచినట్లుగా, గాడిదపై కూర్చొని, రెండు చేతులతో ఉన్న రూపాన్ని ధ్యానించాలి. ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.