బాహువింశాంతరే రోపేత్సహకారం స ధర్మవిత్
ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు ఇరవై చేతుల దూరంలో సహకార వృక్షాన్ని నాటాలి.
శ్రైపర్ణికం చ పున్నాగం శ్రీవృక్షం ద్విగుణం తరౌ
శ్రైపర్ణిక, పున్నాగ, శ్రీవృక్షాలను వృక్షానికి రెట్టింపు దూరంలో నాటాలి.
శైలేష్టకాదిరచితే చతుర్హస్తే తు సంమితే
రాయితో, ఇటుకలతో లేదా ఇలాంటి పదార్థాలతో నిర్మించబడినది, నాలుగు ముట్టుల పొడవు కలిగి ఉండాలి.
శ్రీవిష్ణోర్వృక్షపక్షే చ వరుణేష్టం చ కూపకే
శ్రీవిష్ణువు కొరకు నిబంధించిన చెట్టు పక్కన, వరుణుని కొరకు చిన్న బావిలో కూడా చేయాలి.
అగ్నికార్యం వినా కుర్యాత్ప్రకుర్యాచ్చ సతాం గతిమ్
అగ్ని క్రతువు లేకుండా ఆ కర్మను చేయాలి; అలా చేస్తే సత్పురుషుల మార్గాన్ని పొందుతారు.
అన్యేషాం చైవ వృక్షే చ తథా చ తులసీవనే
ఇతర చెట్లకు కూడా అలాగే, తులసి తోటలోనూ చేయాలి.
వృక్షాన్వానేన సంస్కృత్య వాసోభిరభివేష్టయేత్
ఈ విధంగా చెట్లను శుద్ధి చేసి, వాటిని వస్త్రాలతో చుట్టాలి.
తులస్యాః సహకారస్య బ్రహ్మవృక్షస్య చైవ హి 2.1.10.
తులసి, సహకార చెట్టు, బ్రహ్మవృక్షం — వీటికి కూడా ఇదే విధంగా చేయాలి.
తన్త్రాత్మకప్రతిష్ఠావర్ణనమ్ సూత ఉవాచ అథ తంత్రవిధిం వక్ష్యే పురాణేష్వపి గీయతే
తంత్ర విధానంలో ప్రతిష్ఠను వివరించడం.
శతవృక్షక్షుద్రవృక్షే దశద్వాదశ వృక్షకే
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు తంత్ర విధిని వివరించబోతున్నాను, ఇది పురాణాలలో కూడా చెప్పబడింది.
న కూపముత్సృజేజ్జాతు వృక్షయాగే కథంచన
వంద చెట్లు అయినా, చిన్న చెట్లు అయినా, పది లేదా పన్నెండు చెట్లు అయినా, వాటి యాగంలో బావిని ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు.
న సేతుం దేవయాగే తు తడాగం న సముత్సృజేత్
దేవతల యాగంలో వంతెనను, లేదా చెరువును కూడా వదిలిపెట్టకూడదు.
తంత్రే శ్రాద్ధం పృథఙ్నాస్తి కర్తుర్భేదే పృథగ్భవేత్
తంత్ర విధానంలో శ్రాద్ధం వేరుగా ఉండదు; కర్త వేరుగా ఉంటే మాత్రమే వేరుగా చేయాలి.
స్వదేశే వర్జయేత్తం తం స్వతన్త్రేణ విధీయతే
తన స్వదేశంలో దానిని తప్పించాలి; అది స్వతంత్రంగా నిర్ణయించబడుతుంది.
తడాగే పుష్కరిణ్యా వా ఆరామేఽపి ద్విజోత్తమాః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, చెరువులో, పుష్కరిణిలో, లేదా తోటలో కూడా ప్రతిష్ఠ చేయవచ్చు.
ద్విసహస్రాధికం యత్ర తత్ప్రతిష్ఠాం సమాచరేత్
అక్కడ రెండు వేలకంటే ఎక్కువ ఉంటే, అక్కడ ప్రతిష్ఠను నిర్వహించాలి.
ప్రతిష్ఠాం బిల్వవృక్షే చ అన్యథా కర్ణవేధనమ్
బిల్వ చెట్టుపై ప్రతిష్ఠ చేయాలి; లేకపోతే అది కేవలం చెవి రంధ్రనంలా ఉంటుంది.
అనంతరం ప్రదాతవ్యా లాజా మూర్ధ్న్యక్షతాదికమ్ ।। 2.1.11.
తర్వాత తలపై లాజలు, అక్షతలు మొదలైనవి సమర్పించాలి.
ప్రతిమాలక్షణవర్ణనమ్ ప్రతిమాం లక్షణైర్హీనాం గృహీతాం నైవ పూజయేత్
ప్రతిమకు ఉండాల్సిన లక్షణాలను వివరించడం.
శైలజా దారుజా తామ్రీ మృద్భవా సర్వకామదా
ప్రతిమకు అవసరమైన లక్షణాలు లేకపోతే, దానిని పూజించకూడదు.
ప్రాసాదమానమథవా అథవా సర్వలక్షణమ్
అది రాజప్రాసాదమైనా, లేదా ఇతరమైనా, లేక అన్ని శుభలక్షణాలు కలిగినదైనా,
దేవాగారస్య యద్ద్వారం తస్మాదష్టాంగులేన తు
దేవాలయ ద్వారం ఆ స్థానం నుండి ఎనిమిది వేల్ల వెడల్పుతో ఉండాలి.
అంగులం వై భవేద్వృద్ధిరశీతిశ్చతురుత్తరా
ఒక వేల్ల పొడవు పెంచాలి, మొత్తం ఎనభై నాలుగు వేల్లు ఉండాలి.
ముఖత్రిభాగే చిబుకం లలాటం నాసికాం తథా
ముఖంలో మోము, నుదురు, ముక్కు మూడు భాగాలుగా సమానంగా ఉండాలి.
నయనే ద్వ్యంగులే స్యాతాం త్రిభాగా తారకా భవేత్
కళ్ల పొడవు రెండు వేల్లు, కళ్ల లోపల తారలు మూడు భాగాల్లో ఒకటి ఉండాలి.
లలాటమస్తకగ్రీవం కుర్యాత్తత్సమమేవ తు
నుదురు, తలపై భాగం, మెడ ఇవన్నీ ఒకే కొలతలో ఉండాలి.
తుల్యౌ నాసికయా గ్రీవా ముఖేన హృదయాంతరమ్
మెడ ముక్కుతో సమానంగా ఉండాలి; ముఖం నుంచి హృదయం వరకు అంతరమూ అలాగే ఉండాలి.
బాహూ చ బాహుతుల్యౌ చ ఊరూ జంఘే చ జాఘనమ్ షడంగులస్తు విస్తారస్తుల్యాంగుష్ఠోంఽగులత్రయమ్ ।। 2.1.12.
రెండు చేతులు, రెండు తొడలు, రెండు కాలుజొడ్లు, నడుము ఇవన్నీ ఒకే కొలతలో ఉండాలి; వెడల్పు ఆరు వేల్లు, బొటనవేలు మూడు వేల్లు ఉండాలి.
ప్రదేశినీ చ తత్తుల్యా హీనా శేషాన్నఖానఖమ్
చూపు వేలు కూడా అంతే పొడవుగా ఉండాలి; మిగతా వేళ్ల గోర్లు కొంత తక్కువగా ఉండాలి.
ఏవం లక్షణసంయుక్తా సా పూజ్యా ప్రతిమా శుభా
ఇలాంటి లక్షణాలతో కూడిన మూర్తి శుభప్రదమైనది, పూజకు యోగ్యమైనది.