స్వర్గప్రదా ధాతకీ స్యాద్వటో మోక్షప్రదాయకః
ధాతకీవృక్షం స్వర్గాన్ని ఇస్తుంది, వటవృక్షం మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
సర్వశస్యం బలబలే మధుకే చార్జునే తథా
మధూకవృక్షం, అర్జునవృక్షం అన్నిరకాల పంటలు, బలాన్ని ఇస్తాయి.
జీవంత్యా రోగశాంతిః స్యాత్కేశరః శత్రుమర్దనః
జీవంతివృక్షాన్ని నాటితే రోగాలు తొలగిపోతాయి; కేశరవృక్షం శత్రువులను నాశనం చేస్తుంది.
పనసే మందబుద్ధిః స్యాత్కలి వృక్షః శ్రియం హరేత్
పనసవృక్షాన్ని నాటితే మాంద్యబుద్ధి కలుగుతుంది; కలివృక్షం ఐశ్వర్యాన్ని పోగొడుతుంది.
తథా చ మర్కటీనీపరోపణాత్సంతతిక్షయః శ్రీవృక్షం కింశుకం చైవ రోపణాత్స్వర్గమాదిశేత్
అలాగే, మార్కటినీ వృక్షాన్ని నాటితే సంతానం నశిస్తుంది; శ్రీవృక్షం, కింశుకవృక్షాన్ని నాటితే స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది.
మందారే కులహానిః స్యాచ్ఛాల్మలే శుకబుద్ధిమాన్
మందారవృక్షాన్ని నాటితే వంశ నష్టం కలుగుతుంది; శాల్మలివృక్షాన్ని నాటితే శుకపక్షిలా తెలివి పెరుగుతుంది.
ఉత్పన్నే కులపాతః స్యా త్పశోరేవ క్షయో భవేత్
అది కలిగితే వంశం నాశనం అవుతుంది, తపస్సు చేసినవాడి ఫలం కూడా పోతుంది.
వినా క్రతౌ విరుద్ధశ్చ న సింహం ద్విజసత్తమాః 2.1.10.
యజ్ఞం లేకుండా, దానికి వ్యతిరేకంగా ఉంటే, బ్రాహ్మణులారా, అక్కడ సింహం ఉండదు.
సహకారసహస్రాత్తు వరిష్ఠం ధాతకీద్వయమ్
వెయ్యి మామిడి చెట్లకన్నా రెండు ధాతకీ చెట్లు మిన్నగా ఉంటాయి.
పాటలానాం శతాత్పశ్చాదేకరక్తవటో భవేత్
వంద పటాల చెట్ల తర్వాత ఒక ఎర్ర అత్తి చెట్టు ఉండాలి.
తస్మాద్వరిష్ఠః శ్రీవృక్షో జంబూవృక్షః ప్రశస్యతే
అందుకే శ్రీవృక్షం అత్యుత్తమం, జంబూ చెట్టును కూడా ప్రశంసిస్తారు.
తిందుకస్య త్రయశ్చైవ జంబూవృక్షస్య పంచకమ్ ఏవముక్త్వా స ధర్మాత్మా కారయేత్కీదృశం బలమ్
మూడు తిందుక చెట్లు, ఐదు జంబూ చెట్లు — ఇలా చెప్పి, ఆ ధర్మాత్ముడు అటువంటి బలాన్ని ఏర్పరచాలి.
కల్పకోటిసహస్రాణి కల్పకోటిశతాని చ
అనేక కోట్లు కల్పాలు, వందల కోట్లు కల్పాలు —
జన్మత్రయాదికం పాపం వినాశ్య స్వర్గమాదిశేత్
మూడు జన్మల పాపాలు వంటి వాటిని నశింపజేసి, స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
తులసీరోపణాచ్చైత్ర ఆధివ్యాధియుతో భవేత్
చైత్రమాసంలో తులసిని నాటితే, వ్యాధులతో బాధపడతారు.
ఆషాఢే కీర్తిమాప్నోతి శ్రావణే పరమాం గతిమ్ తులసీ త్రివిధా లోకే కృతే శ్వేతా ప్రశస్యతే
ఆషాఢంలో కీర్తి వస్తుంది; శ్రావణంలో పరమగతి లభిస్తుంది. తులసికి లోకంలో మూడు రకాలు ఉన్నాయి; కృతయుగంలో తెల్ల తులసి ప్రశంసించబడింది.
కించిచ్ఛేదం చ యః కుర్యాదశ్వత్థస్య వటస్య చ
ఎవరైనా అశ్వత్థ లేదా వట వృక్షాన్ని కొంచెం అయినా కోస్తే —
మూలచ్ఛేదేన విప్రేంద్రాః కులపాతో భవేదను సాయం ప్రాతశ్చ ఘర్మాంతే శీతకాలే దినాంతరే ।। 2.1.10.
వేరును కోస్తే, బ్రాహ్మణులారా, వంశ నాశనం జరుగుతుంది. సాయంత్రం, ఉదయం, వేసవి చివర, చలికాలంలో, లేక మరొక రోజున —
ఫలమామకులత్థశ్చ మాషో ముద్గాస్తిలా యవాః
మామిడి, కులత్త, మాష, ముద్గ, నువ్వులు, యవాలు — వీటి ఫలాలు —
అవికాకసకృచ్చూర్ణం యవచూర్ణాని యాని చ
ఆవుల మలాన్ని పొడి చేసి, యవాల పొడిని కూడా —
తమేకం సర్వవృక్షాణాం ఫలపుష్పాదివృద్ధిదమ్
అది అన్ని చెట్లలో ఫలాలు, పువ్వులు పెరగడానికి కారణమవుతుంది.
తేనోదకాదిసేకశ్చ కృతో వై వృద్ధిమాదిశేత్
దానితో నీళ్లు పోసితే, చెట్ల పెరుగుదల ఖచ్చితంగా జరుగుతుంది.
తేనాశోకే ప్రసేకః స్యాత్సహకారస్య వృద్ధిమాన్
అదే ఆషోక చెట్టుకు పోసితే, మామిడి చెట్టుకు పెరుగుదల కలుగుతుంది.
దోహదం సర్వవృక్షాణాం పూగాదీనాం విశేషతః
అన్ని చెట్లకు, ముఖ్యంగా పుగ మరియు ఇతర చెట్లకు, కోరిక ఉంటుంది.
ప్రాక్ప్రసూతిర్గవాదీనాం ఛాగాదిమహిషస్య చ
ఆవులు, మేకలు, మహిషాలు మొదలైన జంతువులు పుట్టకముందు,
పరస్య సహకారస్య ఫలం స్యాన్నాత్ర సంశయః
సహకార వృక్షపు ఫలం వేరొకరికి చెందుతుంది; దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తత్ర మాసైః సర్షపైశ్చ పూరయేన్మర్దయేత్తతః
అక్కడ నెలల పాటు ఆవాలు నింపి, తరువాత వాటిని నూరాలి.
మృతోఽపి జీవయేచ్ఛీఘ్రం మ్రియమాణోఽపి జీవతి 2.1.10.
అది చనిపోయినా త్వరగా బ్రతికిపోతుంది; మరణించబోయినా బ్రతికేలా ఉంటుంది.
క్షీరికాతామ్రకైః పత్రైర్ధూమం దద్యాద్దినత్రయమ్
క్షీరికాతామ్ర వృక్షపు ఆకులతో మూడు రోజులు పొగ చేయాలి.
తతః ప్రాధాన్యతో వక్ష్యే ద్రుమాణాం దోహదోఽన్యథా
ఇప్పుడు వృక్షాల ప్రత్యేక కోరికలను క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.