మాసమేకం ఖరే కాకే స్థానత్యాగాన్న కుత్రచిత్
ఖరికి లేదా కాకికి ఒక నెల, కానీ స్థలం మారినందుకు ఎక్కడా మినహాయింపు లేదు.
త్రిరాత్రమపి మార్జారే నకులే మూషకే ఖరే
పిల్లికత్తు, ముంగిస, ఎలుక, ఖరికి మూడు రాత్రుల వరకూ పాటించాలి.
అధ్యాపయేద్గురోః పుత్రం జ్ఞానినం ధార్మికం శుచిమ్
గురువు తన కుమారుడికి, జ్ఞానమున్న, ధర్మపరుడైన, పవిత్రుడైనవారికి బోధించాలి.
అధ్యాత్మాధ్యాపయేదేభ్యః శఠం పాపహరం ద్విషమ్ 2.1.8.
ఈవారికి ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం బోధించాలి, మోసపూరితుడు, పాపిష్టుడు, ద్వేషపూరితుడికి చెప్పకూడదు.
నిరర్థకం మంథరం చ విశుశ్రూషుమయాజకమ్
ఉపయోగం లేని, మందగతి ఉన్న, వినదలచని, యజ్ఞాలు చేయని వారిని బోధించకూడదు.
నిందకం చావిధిజ్ఞం చ దూరతః పరివర్జయేత్
నిందకుడు, నియమాలు తెలియని వారిని దూరంగా ఉంచాలి.
విద్యయా సహ మర్తవ్యం న దద్యాచ్చ పృథగ్జనే
విద్యతో పాటు మరణించాలి, దాన్ని పరాయివారికి ఇవ్వకూడదు.
మా దద్యాద్భక్తిహీనాయ దుర్జనాయ దురాత్మనే
భక్తి లేని వారికి, దుర్జనులకు, చెడ్డ మనసున్న వారికి ఇవ్వకూడదు.
సార్థకాయ విధిజ్ఞాయ సాధవే దేహి సత్తమ
యోగ్యుడికి, నియమాలు తెలిసినవారికి, సద్గుణాలున్నవారికి ఇవ్వు, ఓ ఉత్తముడా.
తయోరేకతరో గచ్ఛేదచిరేణ యమక్షయమ్
వారిలో ఒకరు త్వరలో యమలోకానికి వెళ్ళిపోతారు.
స యాతి నరకం ఘోరం విద్యావర్జ్యః స ఉచ్యతే
విద్య లేని వాడు ఘోరమైన నరకానికి వెళ్తాడు; అతడిని విద్యా హీనుడు అంటారు.
మానమాదౌ ప్రణమ్యాథ తతోఽధీయీత సువ్రతః
ముందుగా గౌరవంతో నమస్కరించి, మంచి వ్రతులు పాటించే విద్యార్థి చదవాలి.
చూతభోగసమభ్యాసాద్దరిద్రశ్చాభిజాయతే
మామిడి పండ్లను ఆస్వాదించడాన్ని అలవాటు చేసుకుంటే, దరిద్రుడు అవుతాడు.
నిధిభాగసమభ్యాసాజ్జాయతే నారకే కులే 2.1.8.
నిధిని పంచుకోవడాన్ని అలవాటు చేస్తే, నరకంలో పుట్టే కుటుంబంలో జన్మిస్తాడు.
మ్లేచ్ఛోక్తాని మహిమ్నాని నాభ్యసేద్దూరతస్త్యజేత్
విదేశీయులు చెప్పిన మాటలు, వారి గొప్పతనాన్ని దగ్గరకు రానీయకుండా, దూరంగా వదిలేయాలి.
ప్రవర్తయిత్వా స గురుర్భవేజ్జానప్రదః పితా
ఏదైనా కార్యాన్ని ప్రారంభించిన ఆచార్యుడు, జ్ఞానాన్ని ఇచ్చే తండ్రిలా మారతాడు.
నిగమానాం జ్యోతిషాణాం వేదానాం నాటకస్య చ
వేదాలు, జ్యోతిష్యశాస్త్రాలు, పవిత్ర గ్రంథాలు, నాటకాలు — వీటన్నింటిలోనూ,
వేదానాం ధర్భశాస్త్రాణాం పురాణానాం తథైవ చ
వేదాలు, ధర్భశాస్త్రాలు, పురాణాలు — ఇవన్నిటిలోనూ,
భాగావసానే కథితః పురాణాధ్యాయ ఏవ చ
ప్రతి భాగం చివర్లో చెప్పినదీ, పురాణ అధ్యాయంలో చెప్పినదీ ఇదే.
వ్యవహారశ్చార్థశాస్త్రమశ్వశాస్త్రస్య చైవ హి
న్యాయ వ్యవహారం, ధన సంపాదన శాస్త్రం, గుర్రాల శాస్త్రం — ఇవన్నీ కూడా,
తత్సంగ్రహేపి కవినా నియోక్తవ్యః స ఏవ హి
ఈ సంగ్రహాన్ని చేయడంలో, కవి నియమించవలసినవాడు అతడే.
తత్తదక్షరసఖ్యానాం బ్రహ్మలోకాన్న తచ్చ్యుతిః
ఆ అక్షరాల పేర్లను జపిస్తే, బ్రహ్మలోకాన్ని కోల్పోవడం ఉండదు.
మోహాత్కృత్వా హోమధేనుం దత్త్వా శుద్ధిర్భవిష్యతి
అజ్ఞానంతో హోమధేనువును సమర్పించి, దానం చేసినవాడు పవిత్రతను పొందుతాడు.
కలౌ యః సంగ్రహం కుర్యాత్ప్రసుప్తే చైవ కేశవే ।। 2.1.8.
కలియుగంలో, కేశవుడు నిద్రలో ఉన్నప్పుడు ఎవరు సంగ్రహం చేస్తారో—
యావత్ప్రవర్తతే లోకస్తావత్స్వర్గే మహీయతే
ఈ లోకం నడుస్తున్నంత కాలం, ఆ వ్యక్తి స్వర్గంలో గౌరవాన్ని పొందుతాడు.
ప్రాతఃకాలే న కుర్వీత్ తథా మధ్యందినే ద్విజాః
ప్రాతఃకాలంలో, మధ్యాహ్నం కూడా, ద్విజులు దీన్ని చేయకూడదు.
మలమాసే విశేషేణ సన్ధ్యయోశ్చ వివర్జనే
మలమాసంలో, ముఖ్యంగా సంధ్యాకాల పూజలు వదిలేసినప్పుడు,
పూతం స్యాత్తత్క్షణాద్విప్రాశ్చతుః పంచాక్షరేణ వా
ఆ క్షణంలోనే అది పవిత్రమవుతుంది, బ్రాహ్మణులారా, నాలుగు లేదా ఐదు అక్షరాలతోనైనా.
మాయావిభవవిన్యస్తే మహాపాపకలేవరే
మాయా ప్రభావంతో, శరీరం మహాపాపంలో మునిగిపోయినప్పుడు,
స్త్రియో వా నిందితో వాపి మ్లేచ్ఛో యాతి పరాం గతిమ్ స గర్దభీం ఖరీం యోనిం ప్రవిశేన్నాత్ర సంశయః
స్త్రీలు అయినా, అపహాస్యం పొందినవారు అయినా, విదేశీయులు అయినా, వారు పరమగతిని పొందుతారు; వారు గాడిద లేదా ఖరీ యోనిలోకి ప్రవేశిస్తారు, ఇందులో సందేహం లేదు.