బుధ్యమానః సదా హ్యర్థం గ్రంథార్థం కృత్స్నమేవ చ
అతడు ఎప్పుడూ అర్థాన్ని, గ్రంథార్థాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోవాలి.
వసేత్స పత్తనే గ్రామే పుణ్యే దేశే స కీర్తితః వసంతి పత్తనే తస్మిన్వ్యాఖ్యాతా యత్ర సంవసేత్
అతడు పట్టణంలో, గ్రామంలో లేదా పవిత్రమైన ప్రదేశంలో నివసించాలి; వ్యాఖ్యాత కూడా అతడు ఉన్నచోటే ఉండాలి.
యథార్కహీనం దివసశ్చంద్రహీనా యథా నిశా
సూర్యుడు లేని పగలు, చంద్రుడు లేని రాత్రిలా,
యద్గృహే నైవ శిశవో న రరాజ గృహం క్వచిత్ తథైవ సోదర గేహే దృష్ట్వా పుష్కరదర్శనమ్
ఇంటి పిల్లలు లేనప్పుడు ఆ ఇల్లు ఎప్పుడూ వెలిగిపోదు; అలాగే అన్నదమ్ముల ఇంట్లో కమలాన్ని చూసినట్టు.
అఙ్కమాహాత్మ్యవర్ణనమ్ యచ్ఛ్రుత్వా ముచ్యతే పాపాత్పురుషో బ్రహ్మహత్యయా
అంక మహాత్మ్యాన్ని వర్ణిస్తారు. ఇది వినినవాడు బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
తృతీయం శైవమాఖ్యాతం తతో భాగవతం పరమ్
మూడవది శైవమని పిలుస్తారు, ఆ తరువాత భాగవతం పరమమైనదిగా చెప్పబడింది.
అసామర్థ్యే చ మాత్స్యోక్తం వైష్ణవం చ భవిష్యకమ్
శక్తి లేకపోతే, మత్స్యుడు చెప్పినవి, వైష్ణవ సంప్రదాయంలో చెప్పినవి, భవిష్యపురాణంలో చెప్పిన నియమాలు పాటించాలి.
పరాశరమతం గృహ్యం గోభిలోక్తాని యాని చ
పరాశర మహర్షి అభిప్రాయాన్ని, గోభిలుడు చెప్పిన విషయాలను అనుసరించాలి.
అంతరేణాగతే మర్త్యే శాస్త్రం నాధ్యాపయేత్క్వచిత్
వారు రాకపోతే, ఎవరికి కూడా శాస్త్రాన్ని బోధించకూడదు.
మండూకే పంచరాత్రం తు సర్పే రాత్రిచతుష్టయమ్
మండూకానికి పంచరాత్రాన్ని, పాముకి నాలుగు రాత్రులు పాటించాలి.
మాసమేకం ఖరే కాకే స్థానత్యాగాన్న కుత్రచిత్
ఖరికి లేదా కాకికి ఒక నెల, కానీ స్థలం మారినందుకు ఎక్కడా మినహాయింపు లేదు.
త్రిరాత్రమపి మార్జారే నకులే మూషకే ఖరే
పిల్లికత్తు, ముంగిస, ఎలుక, ఖరికి మూడు రాత్రుల వరకూ పాటించాలి.
అధ్యాపయేద్గురోః పుత్రం జ్ఞానినం ధార్మికం శుచిమ్
గురువు తన కుమారుడికి, జ్ఞానమున్న, ధర్మపరుడైన, పవిత్రుడైనవారికి బోధించాలి.
అధ్యాత్మాధ్యాపయేదేభ్యః శఠం పాపహరం ద్విషమ్ 2.1.8.
ఈవారికి ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం బోధించాలి, మోసపూరితుడు, పాపిష్టుడు, ద్వేషపూరితుడికి చెప్పకూడదు.
నిరర్థకం మంథరం చ విశుశ్రూషుమయాజకమ్
ఉపయోగం లేని, మందగతి ఉన్న, వినదలచని, యజ్ఞాలు చేయని వారిని బోధించకూడదు.
నిందకం చావిధిజ్ఞం చ దూరతః పరివర్జయేత్
నిందకుడు, నియమాలు తెలియని వారిని దూరంగా ఉంచాలి.
విద్యయా సహ మర్తవ్యం న దద్యాచ్చ పృథగ్జనే
విద్యతో పాటు మరణించాలి, దాన్ని పరాయివారికి ఇవ్వకూడదు.
మా దద్యాద్భక్తిహీనాయ దుర్జనాయ దురాత్మనే
భక్తి లేని వారికి, దుర్జనులకు, చెడ్డ మనసున్న వారికి ఇవ్వకూడదు.
సార్థకాయ విధిజ్ఞాయ సాధవే దేహి సత్తమ
యోగ్యుడికి, నియమాలు తెలిసినవారికి, సద్గుణాలున్నవారికి ఇవ్వు, ఓ ఉత్తముడా.
తయోరేకతరో గచ్ఛేదచిరేణ యమక్షయమ్
వారిలో ఒకరు త్వరలో యమలోకానికి వెళ్ళిపోతారు.
స యాతి నరకం ఘోరం విద్యావర్జ్యః స ఉచ్యతే
విద్య లేని వాడు ఘోరమైన నరకానికి వెళ్తాడు; అతడిని విద్యా హీనుడు అంటారు.
మానమాదౌ ప్రణమ్యాథ తతోఽధీయీత సువ్రతః
ముందుగా గౌరవంతో నమస్కరించి, మంచి వ్రతులు పాటించే విద్యార్థి చదవాలి.
చూతభోగసమభ్యాసాద్దరిద్రశ్చాభిజాయతే
మామిడి పండ్లను ఆస్వాదించడాన్ని అలవాటు చేసుకుంటే, దరిద్రుడు అవుతాడు.
నిధిభాగసమభ్యాసాజ్జాయతే నారకే కులే 2.1.8.
నిధిని పంచుకోవడాన్ని అలవాటు చేస్తే, నరకంలో పుట్టే కుటుంబంలో జన్మిస్తాడు.
మ్లేచ్ఛోక్తాని మహిమ్నాని నాభ్యసేద్దూరతస్త్యజేత్
విదేశీయులు చెప్పిన మాటలు, వారి గొప్పతనాన్ని దగ్గరకు రానీయకుండా, దూరంగా వదిలేయాలి.
ప్రవర్తయిత్వా స గురుర్భవేజ్జానప్రదః పితా
ఏదైనా కార్యాన్ని ప్రారంభించిన ఆచార్యుడు, జ్ఞానాన్ని ఇచ్చే తండ్రిలా మారతాడు.
నిగమానాం జ్యోతిషాణాం వేదానాం నాటకస్య చ
వేదాలు, జ్యోతిష్యశాస్త్రాలు, పవిత్ర గ్రంథాలు, నాటకాలు — వీటన్నింటిలోనూ,
వేదానాం ధర్భశాస్త్రాణాం పురాణానాం తథైవ చ
వేదాలు, ధర్భశాస్త్రాలు, పురాణాలు — ఇవన్నిటిలోనూ,
భాగావసానే కథితః పురాణాధ్యాయ ఏవ చ
ప్రతి భాగం చివర్లో చెప్పినదీ, పురాణ అధ్యాయంలో చెప్పినదీ ఇదే.
వ్యవహారశ్చార్థశాస్త్రమశ్వశాస్త్రస్య చైవ హి
న్యాయ వ్యవహారం, ధన సంపాదన శాస్త్రం, గుర్రాల శాస్త్రం — ఇవన్నీ కూడా,