యస్మాద్విజయతే లోకస్తస్మాద్ధర్మః ప్రవర్తతే
ఎవరినుండి లోకం జన్మించిందో, ఆయన నుంచే ధర్మం ప్రారంభమవుతుంది.
యా కుక్షివివరే కృత్వా స్వయం రక్షతి సర్వతః
తన గర్భంలో పెట్టుకొని, అన్ని విధాలుగా తానే రక్షించే ఆమె—
త్వత్ప్రసాదాజ్జగద్దృష్టం మాతర్నిత్యం నమోఽస్తు తే ।। 2.1.6.
అమ్మా, నీ కృప వల్లే ఈ లోకం కనబడుతోంది. నిత్యం నీకు నమస్కారం.
పృథివ్యాం యాని తీర్థాని సాగరాదీని సర్వశః
ఈ భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, సముద్రాలు మొదలైనవి,
గురుదేవప్రసాదేన లబ్ధా విద్యా యశస్కరీ
గురువు, దేవతల అనుగ్రహంతో లభించే విద్య మంచి పేరు తెస్తుంది.
వేద వేదాంగశాస్త్రాణాం తత్త్వం యత్ర ప్రతిష్ఠితమ్
వేదాలు, వేదాంగాలు, శాస్త్రాల సారాంశం అందులో స్థిరంగా ఉంటుంది.
బ్రాహ్మణో జగతాం తీర్థం పావనం పరమం యతః
బ్రాహ్మణుడు లోకాలకూ పవిత్రతనిచ్చే అత్యున్నత తీర్థం.
పితామహం చ ప్రణమేత్సర్వాదౌ మాతరం గురుమ్
ముందుగా తాత, తల్లి, గురువుకు నమస్కరించాలి.
మాతృమంత్రైశ్చ ప్రథమం ప్రణమేద్భక్తిభావతః
ముందుగా తల్లిని సంభోదించే మంత్రాలతో భక్తితో నమస్కరించాలి.
దృష్టాదృష్టే చ స గురుర్గురుర్మాతా తథా గురుః
కనిపించే, కనబడని గురువు గురువే; తల్లీ గురువే.
మంత్రదాతా గురుః ఖ్యాతస్సప్తమః పరికీర్తితః
మంత్రాన్ని ఇచ్చేవాడు ఏడవ గురువుగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
దృష్టదేవం చ యో హిత్వా అదృష్టం చ నిషేవతే
కనిపించే దేవుణ్ణి వదిలి, కనబడని దేవుణ్ణి సేవించేవాడు,
యథా పితా జ్యేష్ఠపితా కనీయాంశ్చ తథా ద్విజాః 2.1.6.
ఎలా తండ్రి, పెద్ద తండ్రి, చిన్నవాళ్లు ఉంటారో, అలాగే ద్విజులు కూడా.
ఆచార్యో బ్రహ్మణో మూర్తిః పితా మూర్తిః ప్రజాపతేః
ఆచార్యుడు బ్రహ్మ యొక్క రూపం; తండ్రి ప్రజాపతికి రూపం.
పితా మేరుర్వ శిష్ఠః స్యాద్ధర్మమూర్తిః సనాతనః
తండ్రి మెరు పర్వతంలా ఉన్నతుడు; ఆయన ధర్మానికి శాశ్వత రూపం.
పితామహం చ పిత్రగ్రే హవ్యకవ్యైశ్చ తర్పయేత్
తండ్రికి ముందు తాతకు, పితృదేవతలు, దేవతలకు హవిస్సులు సమర్పించాలి.
తస్య పాదోదకస్నానాద్గంగా నార్హతి కేవలమ్
తండ్రి పాదోదకంలో స్నానం చేయడం, గంగా నదిలో స్నానం చేయడానికంటే గొప్పది.
ద్వాత్రిం శత్కుండకశిలాస్పర్శనే యాదృశం ఫలమ్
ముప్పై రెండు పవిత్ర శిలలను తాకిన ఫలం
శతమాతృవరిష్ఠాశ్చ పితామహ్యాశ్చ పోషణే
శ్రేష్ఠమైన వంద మంది తల్లులు, పోషణలో తాతలు కూడా
గురువర్ణనమ్ శ్రవణేపి చ ధర్మాత్మఞ్ఛ్రూయతాం యన్మయా పురా
గురువు మహిమ గురించి: ధర్మాన్ని గురించి నేను వినినదాన్ని ఇప్పుడు వినండి.
పృష్టోవోచన్మహాతేజా విరించో భగవాన్ప్రభుః
ఆ ప్రశ్నకు మహాతేజస్సుతో కూడిన విరించుడు, భగవంతుడు, ప్రభువు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
ఇతిహాసపురాణాని శ్రుత్వా భక్త్యా ద్విజోత్తమాః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! మీరు భక్తితో ఇతిహాసాలు, పురాణాలు వినారు.
సాయం ప్రాతస్తథా రాత్రౌ శుచిర్భూత్వా శృణోతి యః
ఎవరైనా శుద్ధమైన దేహంతో సాయంత్రం, ఉదయం, రాత్రి ఈ కథలు వినితే,
ప్రత్యూషే భగవాన్బ్రహ్మా దినాంతే తుష్యతే హరిః
ప్రభాతకాలంలో బ్రహ్మదేవుడు సంతోషిస్తాడు, రోజంతా ముగిసినప్పుడు హరిదేవుడు సంతృప్తి చెందుతాడు.
శుక్లవస్త్రధరశ్చైవ చైలాజినకుశోత్తరః
వాడు తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, పైగా వస్త్రం, మృగచర్మం, దర్భతో కూడి ఉండాలి.
దిక్పతిభ్యో నమస్కృత్య ఊఁకారాధిష్ఠితానపి
దిక్పాలకులకు నమస్కరించి, 'ఊ' అనే అక్షరానికి అధిపతులైన వారికి కూడా వందనం చేయాలి.
పుస్తకం ధర్మశాస్త్రస్య ధర్మాధిష్ఠానశాశ్వతమ్
ధర్మశాస్త్రాన్ని, ధర్మానికి ఆధారమైన శాశ్వతమైన పుస్తకాన్ని ఉంచాలి.
జామలానాం గణపతిర్డామరాణాం శతక్రతుః
జామలులలో గణపతి, డామరులలో శతక్రతువు అయిన ఇంద్రుడు ఉన్నారు.
ఆదిత్యో వాసుదేవశ్చ మాధవో రామకేశవౌ ।। 2.1.7.
ఆదిత్యులలో వాసుదేవుడు, మాధవుడు, రామకేశవుడు కూడా ఉన్నారు.
వనమాలీ మహాదేవః సప్తానాం సప్తపర్వసు అథ చాదిపురాణస్య విరించిః పరికీర్తితః
వనమాలి అనే మహాదేవుడు ఏడుగురిలో, ఏడు భాగాలలో ఒకడు. అలాగే ఆదిపురాణానికి కర్తగా విరించుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు.