పక్వాన్నం శూద్రగేహే చ యో భుంక్తే సకృదేవ వా ।। 2.1.5.
శూద్రుని ఇంట్లో వండిన అన్నం ఒక్కసారైనా తినేవాడు.
అష్టకుష్ఠాన్వితః కుష్ఠీ త్రికుష్ఠీ శాస్త్రనిన్దితః
ఎనిమిది రకాల కుష్టురోగంతో బాధపడేవాడు, కుష్టురోగి, మూడు రకాల కుష్టురోగి, శాస్త్రం నిందించినవాడు.
కీటవద్భ్రమణం యస్య కువ్యాపారీ కుపండితః
పురుగు లా తిరిగేవాడు, చెడు వ్యాపారం చేసేవాడు, తప్పుడు పండితుడు.
అవిముక్తం పరిత్యజ్య యోఽన్యదేశే వసేచ్చిరమ్
అవిముక్తాన్ని వదిలేసి, వేరే ప్రాంతంలో ఎక్కువ కాలం ఉండేవాడు.
కపోలేన హి సంయుక్తో భ్రుకుటీకుటిలాననః
బొబ్బలతో కూడినవాడు, కోపంతో ముఖం వంకరగా ఉన్నవాడు.
బ్రహ్మస్వహరణం కృత్వా నృపదేవ స్వమేవ చ
బ్రాహ్మణుల సొత్తు, రాజు లేదా దేవుళ్ల సొత్తు, లేదా తనదైనదాన్ని దొంగిలించేవాడు.
సంతర్పయతి యోఽశ్నాతి యః ప్రయచ్ఛతి వా క్వచిత్
ఎవరైనా ఎప్పుడైనా తినినా, లేదా ఆహారం ఇచ్చినా, ఇతరులను తృప్తిపరచినవారవుతారు.
అక్షరాభ్యాసనిరతః పఠత్యేవ న బుధ్యతే
ఎవరైనా అక్షరాల పఠనంలో మాత్రమే నిమగ్నమై ఉంటే, వారు చదువుతారు గాని అర్థం చేసుకోరు.
వదత్యన్యత్కరోత్యన్యద్గురుదేవాగ్రతో యతః
తన గురువు, దేవతల ఎదుట కూడా, ఒకటి మాట్లాడి మరొకటి చేసేవాడు ఉంటాడు.
షడ్గుణాలంకృతేః సాధోర్దోషాన్మృగయతే ఖలః
ఆరు మంచి లక్షణాలు ఉన్న సద్గుణులలో కూడా దోషాలు వెతకడమే దుష్టుని స్వభావం.
దైవేన చ విహీనో యః కుసంభాషాం వదేత్తు యః 2.1.5.
దురదృష్టవశాత్తు వంచించబడినవాడు, లేదా కఠినంగా మాట్లాడేవాడు—
చాండాలైః సహ ఆలాపః పక్షిణాం పోషణే రతః
చండాలులతో మాటలాడేవాడు, లేదా పక్షులను పోషించడంలో ఆసక్తి ఉన్నవాడు—
తృణచ్ఛేదీ లోష్టమదీ వృథా మాంసాశనశ్చ యః
గడ్డి కోసేవాడు, మట్టికట్టలతో ఆనందించేవాడు, లేదా వ్యర్థంగా మాంసం తినేవాడు—
నిత్యక్రియా అకుర్వాణో నిత్యం స చ మలీమసః
తన నిత్యకర్మలు చేయని వాడు ఎప్పుడూ అపవిత్రుడే.
అన్యాయేన గృహం విందేదన్యాయేన గృహాన్ధనమ్
అన్యాయంగా ఇల్లు సంపాదించినవాడు, అన్యాయంగా ధనం కూడబెట్టినవాడు—
దేవపుస్తకరత్నాని మణిముక్తాశ్వమేవ చ
దైవగ్రంథాలు, రత్నాలు, ముత్యాలు, మరియు గుర్రాలు కూడా—
అన్యోన్యభావనా కార్యా స స్తేయీ యో న భావయేత్
ఒకరిపై ఒకరికి మమకారం పెంచుకోవాలి; అది లేనివాడు దొంగగా పరిగణించబడతాడు.
గురోః ప్రసాదాజ్జయతి పిత్రోశ్చాపి ప్రసాదతః
గురువు అనుగ్రహంతో, తండ్రి అనుగ్రహంతో కూడా విజయం లభిస్తుంది.
న పోషయతి దుష్టాత్మా స స్తేయీ చాపరః స్మృతః
దుష్టహృదయులను పోషించని వాడిని కూడా దొంగ అని అంటారు.
ఉపకారిజనం ప్రాప్య న కరోతి పరిష్క్రియామ్
ఉపకారం చేసినవారిని కలిసినా, వారికి సేవ చేయని వాడు—
సర్వేషాం చ సవర్ణానాం ధర్మతో బ్రాహ్మణః ప్రభుః 2.1.5.
ధర్మబద్ధంగా, అన్ని వర్ణాలపై బ్రాహ్మణుడు అధికారం కలవాడు.
ప్రజాపతేర్ముఖోద్భూతో హోరాతంత్రే యథోదితమ్
ప్రజాపతి నోటిలోనుంచి జన్మించినవాడు, హోరాతంత్రంలో చెప్పినట్లుగా—
గంగాహీనో హతో దేశో విప్రహీనా యథా క్రియా
గంగ లేని దేశం నాశనమవుతుంది; అలాగే బ్రాహ్మణుడు లేని క్రియ కూడా నాశనమవుతుంది.
అప్రదీపా యథా రాత్రిరనాదిత్యం యథా నభః
దీపం లేని రాత్రిలా, సూర్యుడు లేని ఆకాశంలా అవుతుంది.
స్థాపయేద్ధర్మతో విప్రం భావయేత్కర్మవృద్ధయే
ధర్మబద్ధంగా ఒక బ్రాహ్మణుడిని నియమించి, పుణ్యకర్మలు పెరగాలని మనసులో ఆలోచించాలి.
ప్రత్యక్ప్రదర్శనాత్పుణ్యం త్రిదినం కల్మషాపహమ్
ప్రత్యక్షంగా చూపించడంవల్ల పుణ్యం లభిస్తుంది; మూడు రోజులపాటు పాపాలు తొలగిపోతాయి.
న వ్రాత్యత్వం సూర్యవిప్రే పూజయేద్యజ్ఞసిద్ధయే
సూర్యబ్రాహ్మణునికి ఎలాంటి అపవిత్రత ఉండదు; యజ్ఞాలు ఫలించాలంటే ఆయనను పూజించాలి.
జాతిభేదాశ్చ చత్వారో భోజకః కథకస్తథా
జాతుల్లో నాలుగు రకాలు ఉన్నాయి: భోజకుడు, కథకుడు, అలాగే—
కథకో మధ్యమస్తేషాం సూర్యవిప్రస్తథోత్తమః
వారిలో కథకుడు మధ్యస్థుడు, సూర్యబ్రాహ్మణుడు అత్యుత్తముడు.
సూర్యవిప్రస్య విప్రస్య వైద్యస్య చ నృపస్య చ అవధ్యః సర్వలోకేషు రాజా రాజ్యేన పాలయేత్
సూర్యబ్రాహ్మణుడు, బ్రాహ్మణుడు, వైద్యుడు, రాజు— వీరిని ఎవరూ హానిచేయరాదు; రాజు తన అధికారంతో వీరిని రక్షించాలి.