దక్షిణాయనమాస్థాయ యదా చరతి రశ్మిమాన్
రశ్మిమంతుడు దక్షిణాయణ మార్గంలో ప్రవేశించినప్పుడు సంచరిస్తాడు.
విస్తీర్ణమండలం కృత్వా తస్యోర్ధ్వే చరతే శశీ
విస్తృతమైన వలయాన్ని ఏర్పరిచి, దాని పైన చంద్రుడు సంచరిస్తాడు.
నక్షత్రేభ్యో బుధశ్చోర్ధ్వం బుధాదూర్ధ్వం తు భార్గవః
నక్షత్రాల పైన బుధుడు, బుధుని పైన భృగుపుత్రుడు (శుక్రుడు) ఉంటాడు.
తస్మాచ్ఛనైశ్చరాదూర్ధ్వం తతః సప్తర్షిమండలమ్
అందువల్ల శనైశ్చరుని పైన సప్తర్షుల మండలం ఉంటుంది.
కాలచక్రమయే చక్రే సూర్యో భవతి సర్వదా
కాలచక్రంలో సూర్యుడు ఎప్పుడూ ఉండే వాడు.
స్తంభతే చరతే శీఘ్రం హ్రాసే చాపి దినక్షయః
అది ఒకసారి నిలిచిపోతుంది, ఇంకొకసారి వేగంగా కదులుతుంది, మరొకసారి రోజు తగ్గిపోతే తగ్గిపోతుంది.
పాదాస్తే పక్షమాత్రం స్యాన్మహాస్తే యామమాత్రకమ్ 2.1.4.
దాని పాదాలు అర పక్షం సమయం ఉంటాయి; దాని పెద్ద చేతులు ఒక యామం సమయం చూపిస్తాయి.
న గణ్యతే దేశభేదే నక్షత్రేణ చ గణ్యతే
దేశం మారితే అది లెక్కించరు, నక్షత్రం ద్వారా మాత్రం లెక్కిస్తారు.
బాల్యవార్ద్ధ్యే క్షత్రియస్య న గణ్యేతే సదా బుధైః
క్షత్రియుని బాల్యమూ వృద్ధాప్యములోను, జ్ఞానులు ఎప్పుడూ దాన్ని లెక్కించరు.
శేషార్ధం భార్గవాస్తస్య శూద్రాణామథ గర్హితమ్
మిగిలినదిలో అర భాగం భార్గవులకు; శూద్రులకు అది నిందించబడింది.
వర్జయేద్వాసరాన్సప్త ఇతి చాథర్వణీ శ్రుతిః
ఏడు రోజులు తప్పుకోవాలని అథర్వణ వేదం చెబుతుంది.
కర్మానుసారవ్యక్తినిర్ధారణవర్ణనమ్ సంసృష్టా బ్రాహ్మణాః పూర్వం తపస్తప్త్వా ద్విజోత్తమాః
పూర్వం బ్రాహ్మణులు తపస్సు చేసి, అందరూ కలిసివుండేవారు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా!
హవ్యానామిహ కవ్యానాం సర్వస్యాపి చ గుప్తయే
ఇక్కడ దేవతలకు, పితృదేవతలకు ఇచ్చే హవిస్సుల రక్షణ కోసం అన్నీ ఏర్పాటయ్యాయి.
కవ్యాని చైవ పితరః కిం భూతమధికం తతః
పితృదేవతలు కవ్యములు; దానికంటే గొప్పది ఇంకేముంటుంది?
స్వకీయం బ్రాహ్మణో భుంక్తే విదధాతి ద్విజోత్తమాః
బ్రాహ్మణుడు తనదానిని అనుభవించి, ఇతరులకు ఇస్తాడు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా!
భవేద్విప్రో న సందేహస్తుష్టో భావాయ వై భవేత్
బ్రాహ్మణుడు సంతోషపడ్డప్పుడు, సందేహం లేకుండా, శుభం కలుగుతుంది.
గర్భాధానాదయశ్చేహ సంస్కారా యస్య సత్తమాః స యాతి బ్రహ్మణః స్థానం బ్రాహ్మణత్వేన సంయుతః
ఎవరికి గర్భాధాన మొదలైన శుభకార్యాలు ఇక్కడ జరిగాయో, అతడు బ్రాహ్మణత్వంతో బ్రహ్మ స్థానం పొందుతాడు.
సంస్కారపూతః ప్రథమో వేదపూతో ద్వితీయకః
మొదటివాడు సంస్కారాలతో పవిత్రుడవుతాడు; రెండవవాడు వేదంతో పవిత్రుడవుతాడు.
క్షేత్రపూతం ప్రవిజ్ఞాయ విపూతం పూజయేద్ద్విజాః
క్షేత్రం పవిత్రమైందని తెలుసుకుని, పవిత్రమైన ద్విజులను పూజించాలి.
పూతానాం పరమః పూతో గురూణాం పరమో గురుః
పవిత్రులలో అత్యంత పవిత్రుడు; గురువులలో అత్యున్నత గురువు.
పూజయిత్వా ద్విజాన్దేవాః స్వర్గం భుఞ్జంతి చాక్షయమ్ 2.1.5.
ద్విజులను పూజించిన దేవతలు, అక్షయమైన స్వర్గాన్ని అనుభవిస్తారు.
యస్య విప్రాః ప్రసీదంతి తస్య విష్ణుః ప్రసీదతి
ఎవరిని బ్రాహ్మణులు సంతోషపరచుకుంటారో, వారిని విష్ణువు కూడా సంతోషిస్తాడు.
యస్మాద్విష్ణుముఖాద్విప్రః సముద్భూతః పురా ద్విజాః
పూర్వకాలంలో ద్విజులు విష్ణుమూర్తి నోటిలోనుంచి ఉద్భవించారని తెలుసుకోండి.
తస్మాద్విప్రముఖే వేదాశ్చార్పితాః పురుషేణ హి
అందుకే పరమాత్ముడు వేదాలను ద్విజులకు అప్పగించాడు.
పితృయజ్ఞవివాహేషు వహ్నికార్యేషు శాంతిషు
పితృయజ్ఞాలు, పెళ్లిళ్లు, అగ్నికార్యాలు, శాంతి కార్యక్రమాల్లో
దేవా భుఞ్జంతి హవ్యాని బలిం ప్రేతాదయోఽసురాః
దేవతలు హవిస్సులను స్వీకరిస్తారు, ప్రేతాత్మలు, పితృదేవతలు, అసురులు తమ వాటా పొందుతారు.
దేవేభ్యశ్చ పితృభ్యశ్చ యో దదయాద్యజ్ఞకర్మసు
యజ్ఞకార్యాల్లో దేవతలకు, పితృదేవతలకు ఎవరు దానం చేస్తారో,
వినా విప్రం చ యో ధర్మః ప్రయాసఫలమాత్రకః
బ్రాహ్మణుడు లేకుండా చేసే ధార్మిక కార్యానికి కేవలం శ్రమ ఫలమే లభిస్తుంది.
తస్మాద్బ్రాహ్మణమాహూయ తస్య పూజాం చ కారయేత్
అందువల్ల బ్రాహ్మణుడిని పిలిపించి, అతనికి పూజ చేయించాలి.
శ్రద్ధయా చ ద్విజం దృష్ట్వా ప్రకుర్యాదభివాదనమ్
భక్తితో ద్విజుణ్ని చూసినప్పుడు, గౌరవంతో నమస్కారం చేయాలి.