అనంతస్య భవేత్పద్మం వాసుకేః స్యాత్తథోత్పలమ్
అనంతునికి పద్మం, వాసుకికి ఉత్పలపువ్వు చెందుతాయి.
పద్మస్య తు భవేత్పద్మం శూలం పద్మేతరస్య తు 1.36.
పద్మునికి పద్మపువ్వు, పద్ముని కాకపోయినవాడికి శూలం చెందుతుంది.
అనంతకపిలౌ విప్రౌ క్షత్రియౌ శంఖవాసుకీ పద్మకర్కోటకౌ శూద్రౌ సదా జ్ఞేయౌ మనీషిభిః
అనంతుడు, కపిలుడు బ్రాహ్మణులు; శంఖుడు, వాసుకి క్షత్రియులు; పద్ముడు, కర్కోటకుడు శూద్రులు అని జ్ఞానులు ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకోవాలి.
అనంతకులికౌ వర్ణతో బ్రహ్మసంభవౌ
అనంతుడు, కులికుడు వర్ణపరంగా బ్రహ్మ నుండి జన్మించినవారు.
తక్షకశ్చ మహాపద్మ ఈషత్పీతౌ బభూవతుః
తక్షకుడు, మహాపద్ముడు కొద్దిగా పసుపు రంగులో ఉన్నారు.
హయం యానం వృషం ఛత్రం రాజానమథ పావకమ్
ఒక గుర్రం, వాహనం, ఎద్దు, గొడుగు, రాజు, అగ్ని.
పూర్ణకుమ్భః పతాకా చ కాంచనం మణయస్తథా ఏతేషాం దర్శనం శ్రేష్ఠం కన్యా చైకప్రసూయికా
పూర్తిగా నిండిన కుంభం, జెండా, బంగారం, రత్నాలు — వీటి దర్శనం శ్రేష్ఠమైనది, ఒకే తల్లికి పుట్టిన కన్య కూడా అలాగే.
చతుఃషష్టిః సమాఖ్యాతా భోగినో యే తు పన్నగాః । అదృశ్యాస్తేషు షట్త్రింశద్దృశ్యాస్త్రింశన్మహీచరాః
నలభై నాలుగు పాములు అనుభవించేవిగా చెప్పబడ్డాయి; వాటిలో ముప్పై ఆరు కనిపించవు, ముప్పై భూమిపై సంచరిస్తాయి.
వింశచ్చ స్రగ్విణః ప్రోక్తాః సప్త మండలినస్తథా । రాజీవన్తో దశ ప్రోక్తా దర్వ్యః షోడశ పంచ చ
ఇరవై పాములు హారాలు ధరించినవిగా, ఏడూ వలయాకారంగా, పది పద్మాకారంగా, పదహారు మరియు ఐదు దర్వ్య పాములుగా చెప్పబడ్డాయి.
దుందుభో డుండుభశ్చైవ చేటభశ్చేంద్రవాహనః ఏవమేవ తు సర్పాణాం శతద్వినవతి స్మృతమ్
దుండుభి, దుండుభుడు, చేటభుడు, ఇంద్రవాహనుడు — ఇలా పాముల్లో నూరై తొంభై మంది గుర్తించబడ్డారు.
వరాహకర్ణీం గజపిప్పలీం చ గాంధారికాం పిప్పలదేవదారు
వరాహకర్ణి, గజపిప్పలి, గాంధారిక, పిప్పల, దేవదారు.
లక్షణం సర్వైనాగానాం రూపవర్ణౌ విషం తథా ॥ 1.36.
అన్ని నాగుల లక్షణాలు, రూపం, రంగు, విషం కూడా.
తస్మాత్సంపూజయేన్నాగాన్సదా భక్త్యా సమన్వితః
అందుకే ఎప్పుడూ భక్తితో నాగులను పూజించాలి.
శ్రావణే మాసి పంచమ్యాం శుక్లపక్షే నరా ధిప । ద్వారస్యోభయతో లేఖ్యా గోమయేన విషోల్బణాః
శ్రావణ మాసంలో, శుక్లపక్ష పంచమి రోజున, పురుషులు ద్వారానికి రెండు వైపులా పాములను గోమయంతో గీయాలి.
పూజయేద్విధివద్ద్వారం దధిదూర్వాక్షతైః కుశైః । గంధపుష్పోపహారైశ్చ బ్రాహ్మణానాం చ తర్పణైః
ద్వారం దగ్గర, పద్ధతిగా పెరుగు, దర్భ, అక్షతలు, దూవ, పరిమళ ద్రవ్యాలు, పువ్వులు పెట్టి, బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరిచే విధంగా పూజ చేయాలి.
యే త్వస్యాం పూజంతీహ నాగాన్భక్తిపురఃసరాః।। న తేషాం సర్వపతో వీర భయం భవతి కర్హిచిత్
ఈ స్థలంలో భక్తితో నాగులను పూజించే వారు, ఓ వీరా, వారికి ఎప్పుడూ, ఎలాంటి దిశలోనూ భయం ఉండదు.
అథాలేఖ్య నరో నాగాన్కృష్ణవర్ణాదివర్ణకైః
ఇప్పుడు, మనిషి నల్ల రంగుతో పాటు ఇతర రంగులతో నాగులను చిత్రించాలి.
పూజయేద్గంధపుష్పైశ్చ సర్పిః పాయసగుగ్గులైః
ఆ నాగులను పరిమళ ద్రవ్యాలు, పువ్వులు, నెయ్యి, పాయసం, గుగ్గిలంతో పూజించాలి.
ఆసప్తమాత్కులాత్తస్య న భయం నాగతో భవేత్
అతని వంశంలో ఏడు తరాల వరకు నాగుల వల్ల భయం ఉండదు.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణే శతర్ద్ధసాహస్ర్యాం సంహితాయాం బ్రాహ్మే పర్వణి పంచమీకల్పే భాద్రపదికనాగపఞ్చమీవ్రతవర్ణనం నామ సప్తత్రింశోధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలో, బ్రాహ్మ పర్వంలో, పంచమి భాగంలో, భాద్రపద నాగపంచమి వ్రతవర్ణన అనే ముప్పైఏడు అధ్యాయం పూర్తయింది.
సుమంతురువాచ తథా చాశ్వయుజే మాసి పఞ్చమ్యాం కురునందన
సుమంతుడు ఇలా అన్నాడు: ఇదే విధంగా, ఆశ్వయుజ మాసంలో పంచమి రోజున, ఓ కురునందనా—
ఘృతోదకాభ్యాం పయసా స్నపయిత్వా విశాంపతే
నెయ్యి, నీరు, పాలతో నాగులను స్నానం చేయించాక, ఓ ప్రజలాధిపతీ—
యస్త్వస్యాం విధివన్నాగాఞ్ఛుచిర్భక్త్యా సమన్వితః
ఈ రోజున శుద్ధుడై, భక్తితో నాగులను పద్ధతిగా పూజించే ఎవరికైనా—
నాగాః ప్రీతా భవంతీహ శాంతిమాప్నోతి వా విభో
నాగులు సంతోషిస్తారు; నిజంగా, ఓ ప్రభూ, అతడికి శాంతి లభిస్తుంది.
ఇత్యేష కథితో వీర పఞ్చమీకల్ప ఉత్తమః । యత్రాయముచ్యతే మంత్రః సర్వసర్పనిషేధకః
ఓ వీరా, ఈ ఉత్తమమైన పంచమి విధానం వివరించబడింది; ఇందులో అన్ని పాములను దూరం చేసే మంత్రం చెప్పబడింది.
ఓం కురుకుల్లే ఫట్ స్వాహా
ఓం కురుకుల్లే ఫట్ స్వాహా.
బ్రహ్మోవాచ వ్యోమ్నః పరం తిష్ఠతి యస్తు మగ్నః స ముచ్యతే రుద్ర ఇహాపి దిండీ
బ్రహ్మ అన్నాడు: ఆకాశానికి పైన నిలిచినవాడు—even పడిపోయినా—ఓ రుద్రా, ఇక్కడే విముక్తి పొందుతాడు, ఓ దిండీ.
స్థిత్వా పురా బ్రహ్మశిరః కిలాసౌ ప్రగృహ్య తత్తస్య శిరఃకపాలమ్
పూర్వం బ్రహ్మశిరస్సు తీసుకుని, ఆ తలకపాలాన్ని పట్టుకుని నిలిచాడు.
నగ్నో యదా దారువనే మునీనాం దృష్ట్వా చ తం భైక్ష్యచరం సురేశమ్ విహాయ దిండిః స తు తాన్సురర్షీంస్తతో రవేర్లోకమథాజగామ
అతడు నగ్నంగా, దారువనంలో మునులను దర్శించి, భిక్షాటన చేస్తూ, ఆ దేవతాధిపతి—దిండీ వారిని వదిలి, సూర్యలోకానికి వెళ్లాడు.
ఆగచ్ఛమానం ప్రమథాస్తమూచుర్దేవేశ నిత్యం భ్రమసే కిమర్థమ్
అతడు వస్తుండగా, ప్రమథులు ఇలా అడిగారు: 'ఓ దేవతాధిపతీ, నీవెందుకు ఎప్పుడూ తిరుగుతుంటావు?'