పూర్వాహ్ణే చరతే విప్రో మధ్యాహ్నే క్షత్రియశ్చరేత్
ఉదయాన్నే బ్రాహ్మణుడు బయలుదేరాలి; మధ్యాహ్నం క్షత్రియుడు బయలుదేరాలి.
ఆహారో వాయుపుష్పాణి బ్రాహ్మణానాం విదుర్బుధాః వైశ్యా మండూకభక్షాశ్చ శూద్రాః సర్వాశినస్తథా ।।1.36.
పండితులు బ్రాహ్మణులు గాలి, పువ్వులు తింటారని, వైశ్యులు బొద్దింకలు తింటారని, శూద్రులు అన్నీ తింటారని చెబుతారు.
అగ్రతో దశతే విప్రః క్షత్రియో దక్షిణేన తు
బ్రాహ్మణుడు ముందువైపు కొరుకుతాడు; క్షత్రియుడు కుడివైపు కొరుకుతాడు.
మదకాలే తు సంప్రాప్తే పీడ్యమానా మహావిషాః
మద్యం తాగిన సమయం వచ్చినప్పుడు గొప్ప విషసర్పాలు బాధపడతాయి.
పుష్పగంధాః స్మృతా విప్రాః క్షత్రియాశ్చందనావహాః
బ్రాహ్మణులకు పువ్వుల వాసన, క్షత్రియులకు గంధపు వాసన ఉంటుందని అంటారు.
వాసం తేషాం ప్రవక్ష్యామి యథావదనుపూర్వశః వసంతి బ్రాహ్మణాః సర్పా గ్రామద్వారే చతుష్పథే
వారి నివాసాలను వరుసగా చెబుతాను: బ్రాహ్మణ సర్పాలు గ్రామ ద్వారం, నాలుగు దారుల కూడలిలో ఉంటాయి.
ఆరామేషు పవిత్రేషు శుచిష్వాయతనేషు చ
వాటితో పాటు తోటల్లో, పవిత్రమైన ప్రదేశాల్లో, శుభ్రమైన మందిరాల్లో కూడా ఉంటాయి.
శ్మశానే భస్మశాలాసు పలాలేషు తటేషు చ
శ్మశానాల్లో, బూడిద గుట్టల్లో, పొట్లెలో, నది ఒడ్డు వద్ద కూడా ఉంటాయి.
అవివిక్తేషు స్థానేషు నిర్జనేషు వనేషు చ
ఎవరూ లేని ప్రదేశాల్లో, వెలవెలబోయిన చోట్ల, అడవుల్లో కూడా ఉంటాయి.
శ్వేతాశ్చ కపిలాశ్చైవ యే సర్పాస్త్వనలప్రభాః
తెలుపు, గోధుమ రంగు, లేదా అగ్ని వర్ణం ఉన్న సర్పాలు —
రక్తవర్ణాః సువర్ణాభాః ప్రవాలమణిసంనిభాః
ఎరుపు, బంగారు రంగు, లేదా పగడపు రత్నాల్లా మెరిసే సర్పాలు —
నానావిచిత్రరాజీభిరతసీవర్ణసన్నిభాః 1.36.
వివిధ రంగుల గీతలతో, ఆతసీ పువ్వు రంగులో కనిపించే సర్పాలు —
కాకోదరనిభాః కేచిద్యే చ అంజనసన్నిభాః
కొన్ని సర్పాలు కాకి పొట్టలా, మరికొన్ని కాజలువలె కనిపిస్తాయి.
యస్య సర్పేణ దష్టస్య దంశమంగుష్ఠమంతరమ్
ఒకరిని సర్పం కరిచినప్పుడు, కరిచిన గుర్తుల మధ్య దూరం ఒక వేలుదెయ్యి ఉంటే —
యస్య సర్పేణ దష్టస్య దంశం ద్వ్యంగులమంతరమ్
ఒకరిని సర్పం కరిచినప్పుడు, కరిచిన గుర్తుల మధ్య దూరం రెండు వేలుదెయ్యలు ఉంటే —
యస్య సర్పేణ దష్టస్య సార్ధం ద్వ్యంగులమzతరమ్
ఒకరిని సర్పం కరిచినప్పుడు, కరిచిన గుర్తుల మధ్య దూరం రెండు వేలుదెయ్యలకన్నా ఎక్కువగా ఉంటే —
అనంతః ప్రేక్షతే పూర్వం వామపార్శ్వే తు వాసుకిః
అనంతుడు తూర్పు వైపు చూస్తాడు, వామపార్శ్వంలో వాసుకి ఉంటాడు.
చలతే భ్రమతే పద్మో మహాపద్మో నిమజ్జతి
పద్ముడు సంచరిస్తూ తిరుగుతాడు, మహాపద్ముడు దిగిపోతాడు.
సర్వేషాం కురుతే రూపం కులికః పన్నగోత్తమః
పన్నగులలో శ్రేష్ఠుడైన కులికుడు అందరి రూపాన్ని ధరించగలడు.
దక్షిణా తక్షకస్యోక్తా కర్కోటస్య తు నైర్ఋతీ ఉత్తరా శంఖపాలస్య ఐశానీ కంబలస్య తు
దక్షిణ దిక్కు తక్షకునిదే, నైరుతి దిక్కు కర్కోటకునిదే, ఉత్తరం శంఖపాలునిదే, ఐశాన్యం కంబలునిదే.
అనంతస్య భవేత్పద్మం వాసుకేః స్యాత్తథోత్పలమ్
అనంతునికి పద్మం, వాసుకికి ఉత్పలపువ్వు చెందుతాయి.
పద్మస్య తు భవేత్పద్మం శూలం పద్మేతరస్య తు 1.36.
పద్మునికి పద్మపువ్వు, పద్ముని కాకపోయినవాడికి శూలం చెందుతుంది.
అనంతకపిలౌ విప్రౌ క్షత్రియౌ శంఖవాసుకీ పద్మకర్కోటకౌ శూద్రౌ సదా జ్ఞేయౌ మనీషిభిః
అనంతుడు, కపిలుడు బ్రాహ్మణులు; శంఖుడు, వాసుకి క్షత్రియులు; పద్ముడు, కర్కోటకుడు శూద్రులు అని జ్ఞానులు ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకోవాలి.
అనంతకులికౌ వర్ణతో బ్రహ్మసంభవౌ
అనంతుడు, కులికుడు వర్ణపరంగా బ్రహ్మ నుండి జన్మించినవారు.
తక్షకశ్చ మహాపద్మ ఈషత్పీతౌ బభూవతుః
తక్షకుడు, మహాపద్ముడు కొద్దిగా పసుపు రంగులో ఉన్నారు.
హయం యానం వృషం ఛత్రం రాజానమథ పావకమ్
ఒక గుర్రం, వాహనం, ఎద్దు, గొడుగు, రాజు, అగ్ని.
పూర్ణకుమ్భః పతాకా చ కాంచనం మణయస్తథా ఏతేషాం దర్శనం శ్రేష్ఠం కన్యా చైకప్రసూయికా
పూర్తిగా నిండిన కుంభం, జెండా, బంగారం, రత్నాలు — వీటి దర్శనం శ్రేష్ఠమైనది, ఒకే తల్లికి పుట్టిన కన్య కూడా అలాగే.
చతుఃషష్టిః సమాఖ్యాతా భోగినో యే తు పన్నగాః । అదృశ్యాస్తేషు షట్త్రింశద్దృశ్యాస్త్రింశన్మహీచరాః
నలభై నాలుగు పాములు అనుభవించేవిగా చెప్పబడ్డాయి; వాటిలో ముప్పై ఆరు కనిపించవు, ముప్పై భూమిపై సంచరిస్తాయి.
వింశచ్చ స్రగ్విణః ప్రోక్తాః సప్త మండలినస్తథా । రాజీవన్తో దశ ప్రోక్తా దర్వ్యః షోడశ పంచ చ
ఇరవై పాములు హారాలు ధరించినవిగా, ఏడూ వలయాకారంగా, పది పద్మాకారంగా, పదహారు మరియు ఐదు దర్వ్య పాములుగా చెప్పబడ్డాయి.
దుందుభో డుండుభశ్చైవ చేటభశ్చేంద్రవాహనః ఏవమేవ తు సర్పాణాం శతద్వినవతి స్మృతమ్
దుండుభి, దుండుభుడు, చేటభుడు, ఇంద్రవాహనుడు — ఇలా పాముల్లో నూరై తొంభై మంది గుర్తించబడ్డారు.