యశ్చాత్మనః ప్రతికృతిం వరవాహనస్థా హైమీం విధాయ ధనధాన్యసమాకులాం చ
ఎవరైనా తమ స్వరూపాన్ని, మంచి వాహనంపై కూర్చున్నట్లు, బంగారంతో తయారు చేసి, ధనం ధాన్యంతో నిండుగా ఉంచితే—
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాద ఆత్మప్రతికృతిదానవిధివర్ణనం నామ పఞ్చాశీత్యుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలోని ఉత్తరపర్వలో శ్రీకృష్ణుడు, యుధిష్ఠిరునితో చేసిన సంభాషణలో 'ఆత్మ ప్రతిమ దాన విధి' అనే అధ్యాయం ముగిసింది.
హిరణ్యాశ్వదానవిధివర్ణనమ్ యస్య ప్రసాదాత్పురుషః శాశ్వతం ఫలమశ్నుతే
బంగారు గుర్రం దానం చేసే విధి వివరము—దాని దయ వల్ల మనిషి శాశ్వత ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
పుణ్యం దినమథాసాద్య పాత్రం వాపి గుణాధికమ్
శుభదినాన్ని లేదా మంచి గుణాలున్న పాత్రను సాధించాక—
ఖలీనాలంకృతముఖం కారయేద్ధేమవాజినమ్
బంగారు గుర్రాన్ని, దాని నోటికి కంఠాలంకారం వేసి తయారు చేయించాలి.
స్థాపయేద్వేదిమధ్యే తు కృష్ణాజినతిలోపరి
ఆ గుర్రాన్ని వేదిక మధ్యలో, నల్ల మృగజిన్నం మీద, నువ్వులతో ఉంచాలి.
సంపూజ్య కుసుమైః శ్వేతైశ్చణకాన్వినివేద్య చ
వెన్నెల పువ్వులతో పూజ చేసి, శనగలు నివేదించాలి.
ఇమముచ్చారయేన్మంత్రం పురాణోక్తం యతవ్రతః
వ్రతాన్ని పాటిస్తూ, పురాణాలలో చెప్పిన ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి:
వాజిరూపేణ మామస్మాత్పాహి సంసారసాగరాత్
గుర్రరూపంలో నన్ను ఈ సంసారసాగరంనుంచి రక్షించు.
ప్రదక్షిణం తతః కృత్వా ప్రణిపత్య విసర్జయేత్
తర్వాత దాని చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, నమస్కరించి, దానిని విడిచిపెట్టాలి.
దత్త్వా పాపక్షయాద్భానోర్లోకమాప్నోతి శాశ్వతమ్ 4.186.
దానిచ్చినవాడు పాపాలు తొలగిపోయి, సూర్యలోకాన్ని శాశ్వతంగా పొందుతాడు.
పురాణశ్రవణం తద్వత్కారయేద్భోజనాదను
తర్వాత భోజనం చేసిన తరువాత, అలాగే పురాణ శ్రవణం జరగాలి.
ఇత్థం హిరణ్యాశ్వవిధిం కరోతి యః సుపుణ్యమాసాద్య దినం నరేంద్ర
ఓ రాజా! ఎవడు శుభమైన రోజున బంగారు గుర్రాన్ని దానం చేసే విధిని ఈ విధంగా ఆచరిస్తాడో, అతడు గొప్ప పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.
ఇతి పఠతి య ఇత్థం హైమవాజిప్రదానం సకలకలుషముక్తః సోఽశ్వయుక్తేన భూపః
ఓ భూపాలకా! ఎవడు బంగారు గుర్రం దానం గురించి ఈ విధంగా చదువుతాడో, అతడు గుర్రం లేకపోయినా అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు.
యో వా శృణోతి పురుషోఽప్యథ వా స్మరేద్వా హైమాశ్వదానమభినందతి దీయమానమ్
ఎవరైనా ఈ బంగారు గుర్రం దానం చేయడాన్ని వినినా, గుర్తు చేసుకున్నా, లేదా ఆనందంగా ఆ దానాన్ని ఆమోదించినా,
హిరణ్యాశ్వరథదానవిధివర్ణనమ్ పుణ్యం హేమరథం నామ మహాపాతకనాశనమ్
బంగారు గుర్రరథ దానం విధి వివరము: హేమరథం అనే పుణ్యరథం మహా పాతకాలను నాశనం చేస్తుంది.
పుణ్యేఽహ్ని విప్రకథితే స్వనులిప్తే గృహాంగణే
పండితులు చెప్పిన శుభదినంలో, తానే తాను అభిషేకం చేసుకొని, ఇంటి ముంగిట్లో,
చతురస్రం మహాభాగ చతుశ్చక్రం సకూబరమ్
ఓ మహాభాగ! ఆ రథం చతురస్రముగా, నాలుగు చక్రాలతో, ఒక దండంతో ఉండాలి.
ఇంద్రనీలేన కుంభేన ధ్వజరూపేణ సంయుతమ్
ఆ రథాన్ని వజ్రనీల మణితో చేసిన కుంభంతో అలంకరించి, ఒక జెండాతో కూడి ఉండాలి.
చత్వారః పూర్ణకలశా ధాన్యాన్యష్టాదశైవ తు
నాలుగు నిండిన కలశాలు, పదహారు ధాన్యాల కొలతలు ఉండాలి.
మధ్యే తు ఫలసంయుక్తం పురుషేణ సమన్వితమ్
మధ్యలో పండ్లు మరియు ఒక మనిషి ప్రతిమ ఉండాలి.
ఏవంవిధం పూజయిత్వా మాల్యగంధానులేపనైః
ఈ విధంగా అలంకరించిన దానిని పూలమాలలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, లేపనాలతో పూజించాలి.
శుక్లమాల్యాంబరధర ఇమం మంత్రముదీరయేత్
తెల్లని పూలమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.
నమోనమః పాపవినాశనాయ విశ్వాత్మనే దేవతురంగమాయ 4.187.
పాపాలను నాశనం చేసే, విశ్వానికి ఆత్మ అయిన దేవత గుర్రానికి నమస్కారం, నమస్కారం.
వస్వష్టకాదిత్యమరుద్గణానాం త్వమేవ ధాతా పరమం నిధానమ్
వసువులు, ఎనిమిది ఆదిత్యులు, మరుత్ గణాలకు నీవే కర్త, పరమ ధనం.
ఇతి తురగరథప్రదానమేతద్భవభయసూదనమంత్రం యః కరోతి
ఈ భవభయాన్ని తొలగించే మంత్రంతో గుర్రరథ దానాన్ని ఎవడు ఆచరిస్తాడో,
దేదీప్యమానవపుషా చ జితప్రభావమాక్రమ్య మడలమఖండలచండభానోః
అతడు ప్రకాశవంతమైన రూపాన్ని పొంది, అన్ని శక్తులను మించి, విభిన్నంగా మెరిసే సూర్య లోకాన్ని చేరుతాడు.
ఇతి పఠతి శృణోతి వా య ఏతత్కనకతురంగరథప్రదానమస్మిన్
బంగారు గుర్రరథ దానం గురించి ఎవడు చదువుతాడో, వినుతాడో,
కృష్ణాజినదానవిధివర్ణనమ్ బ్రాహ్మణం చ సమాచక్ష్వ తత్ర మే సంశయో మహాన్
కృష్ణాజిన దానం విధి వివరము: ఓ బ్రాహ్మణా! దీనిలో నాకు పెద్ద సందేహం ఉంది, దయచేసి వివరించు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ యుగాదిషూపరాగేషు సంక్రాంతౌ దినసంక్షయే
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: యుగాది, గ్రహణాలు, సంధ్యాకాలం, దినాంత్య సమయంలో,