తతో యజ్ఞావసానే తు దీనాంధాదీఞ్జడాన్కృశాన్
తర్వాత, యజ్ఞం ముగిసినప్పుడు, పేదవారికి, అంధులకు, మూగవారికి, క్షీణించిపోయిన వారికి,
అనేనైవ విధానేన సంకల్ప్య రథముత్తమమ్
ఈ విధానంతోనే, ఉత్తమ రథాన్ని దానం చేయాలని సంకల్పించాలి.
తదేవ హోమద్రవ్యం చ హోమమంత్రాస్త ఏవ హి
అదే హోమద్రవ్యాలు, అదే హోమమంత్రాలు కూడా ఉండాలి.
హయౌ లక్షణసంయుక్తౌ ఖలీనాలంకృతాననౌ
శుభ లక్షణాలతో ఉన్న, అలంకరించిన ముఖాలు, ముద్దు బందాలతో ఉన్న గుర్రాలు,
సుప్రగ్రహయుతౌ యోజ్యౌ దాతా తస్మిన్నథోత్తమే
బాగా శిక్షణ పొందినవి, సరిగ్గా కట్టినవి, వాటిని దాత ఉత్తమ రథానికి జోడించాలి.
నమోస్తు తే వేదతురంగమాయ త్రయీమయాయ త్రిగుణాత్మకాయ 4.180.
వేదతురంగమా! త్రయీమయుడా! మూడు గుణాలతో కూడినవాడా! నీకు నమస్కారం.
రథోఽయం సవితా సాక్షాద్వేదాశ్చామీ తురంగమాః
ఈ రథం సూర్యుని స్వరూపమే, దాని గుర్రాలు వేదాలే.
ఇత్యుచ్చార్య తతస్తస్మిన్రథే బ్రాహ్మణసత్తమమ్
ఇలా పలికిన తరువాత, ఆ రథంపై బ్రాహ్మణలో శ్రేష్ఠుడు—
అనేన విధినా యస్తు దద్యాద్వాజిరథం బుధః
ఈ విధంగా యోగ్యంగా గుర్రాల రథాన్ని దానం చేసే జ్ఞాని—
సర్వపాపవినిర్ముక్తః సర్వామయవివర్జితః
అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడై, అన్ని వ్యాధులనుండి దూరంగా ఉంటాడు.
అప్సరోగణసంకీర్ణే విమానే సూర్యవర్చసే
అప్సరసలతో నిండిన, సూర్యుని తేజస్సుతో మెరిసే విమానంలో—
పుణ్యక్షయాదిహాభ్యేత్య రాజా భవతి ధార్మికః
పుణ్యం పూర్తయిన తరువాత, ఇక్కడికి వచ్చి ధర్మపరుడైన రాజుగా జన్మిస్తాడు.
గజేనైకేన నిర్దిష్టః కశ్చిద్గజరథో నృప
ఒక రాజు ఒక్క ఏనుగు కలిగిన రథాన్ని పొందినవాడిగా చెప్పబడతాడు.
దానమంత్రాస్త ఏవోక్తాః ఫలం తత్ర నిగద్యతే
దానానికి సంబంధించిన మంత్రాలు చెప్పబడ్డాయి; వాటి ఫలితాన్ని ఇప్పుడు వివరిస్తాను.
యచ్ఛంతి యే రథవరం సుధురాక్షచక్రం విక్రాంతవారణయుతం తురగాన్వితం వా
బలమైన చక్రాలు, అక్షాలు కలిగి, గొప్ప ఏనుగులు లేదా గుర్రాలు జోడించిన రథాన్ని ఎవరైనా దానం చేస్తే—
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే గజరథా శ్వరథదానవిధివర్ణనం నామాశీత్యుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ భవిష్య మహాపురాణంలో ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు, యుధిష్ఠిరునితో సంభాషించిన గజరథ, అశ్వరథ దాన విధివివరణ అనే ఎనభై ఒకటవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
కాలపురుషదానవిధివర్ణనమ్ యుధిష్ఠిర ఉవాచ దానాన్యన్యాని మే కృష్ణ కథయస్వ యదూత్తమ
కాలపురుషునికి దానం చేసే విధానం వివరించబడింది.
సంసారసాగరోత్తారహేతుభూతోఽసి మాధవ
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు: కృష్ణా! యదువంశంలో శ్రేష్ఠుడవు, నాకు మరిన్ని దానాల గురించి చెప్పు.
పునరేవ ప్రవక్ష్యామి యద్యస్తి తవ కౌతుకమ్
మాధవా! నీవు సంసారసాగరాన్ని దాటించేవాడివి.
కథితాని మయా తుభ్యం కథయిష్యామి యాని చ
నీకు ఇంకా ఆసక్తి ఉంటే, మళ్ళీ నేను వివరించగలను.
కామ్యో దానవిధిః పార్థ క్రియమాణః ప్రయత్నతః
ఇప్పటివరకు నేను చెప్పినవి, ఇంకా చెప్పబోయేవి కూడా నీకు వివరించగలను.
జ్ఞేయం నిష్కశతం సర్వదానేషు విధిరుత్తమః
పార్థా! కోరుకున్న దానాన్ని శ్రద్ధతో చేయడం ఉత్తమమైన విధిగా ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకో.
ఏవం వృక్షరథేంద్రాణాం ధేనోః కృష్ణాజినస్య చ
ఇలా వృక్షరథాలకైనా, గోవులకు, కృష్ణాజినాలకు కూడా—
అతోఽన్యూనేన యో దద్యాన్మహాదానం నరాధిప
ఇవి కన్నా తక్కువగా ఎవరు గొప్ప దానం చేస్తే, ఓ రాజా—
ఆదౌ తావత్ప్రవక్ష్యామి కాలాఖ్యం పురుషం తవ
ముందుగా, కాలమనే పరమాత్ముడి గురించి నీకు వివరంగా చెప్తాను.
అర్ధ్యప్రదానమంత్రోక్త మాత్మప్రతికృతిస్తథా 4.181.
అర్ధ్యాన్ని చెప్పిన మంత్రంతో, తన స్వరూపాన్ని ప్రతిబింబించే రూపంతో సమర్పించాలి.
సర్వదానోత్తమం రాజన్కృష్ణాజినమథాష్టమమ్
అన్నీ దానాల్లో, రాజా, ఎనిమిదవదానమైన కృష్ణాజినం అంటే నీలిగొర్రె చర్మం అత్యుత్తమమైనది.
ఏతత్తే దానదశకం వేద్మి పార్థివసత్తమ
ఇవి పదివిధాల దానాలు, ఓ మహారాజా, నాకు తెలిసినవి ఇవే.
దానాదృతే నోపకారో విద్యతే ధనినోఽపరః
ధనవంతులకు, దానం చేయడాన్ని తప్ప మరే విధంగా ఉపకారం చేసే మార్గం లేదు.
కూప ఉల్లిఖ్యమానోఽపి భవత్యేవ బహూదకః
ఒక బావిలో నుంచి నీళ్లు తీసుకున్నా, అది ఎప్పటికీ నీటితో నిండే ఉంటుంది.