దానాని బహురూపాణి నానాశాస్త్రోదితాని చ
వివిధ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్టు, దానాలు అనేక రూపాల్లో ఉన్నాయి.
కిం తు ప్రధానమేకం తే దానం వక్ష్యామి భారత
కాని, ఓ భారతా, వాటిలో ప్రధానమైన ఒక దానాన్ని నేను నీకు చెబుతాను.
ఆధయో వ్యాధయశ్చైవ గ్రహపీడా సుదారుణాః
బాధలు, వ్యాధులు, గ్రహాల వల్ల కలిగే తీవ్రమైన కష్టాలు—
యేన దత్తేన నశ్యంతి పుణ్యమాప్నోతి చోత్తమమ్
—ఈ దానం ఇచ్చినవాడికి అవన్నీ పోయి, అతడు ఉత్తమమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.
దానమేతత్ప్రదాతవ్యం విషువే సూర్యసంక్రమే
ఈ దానాన్ని ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయన సంధి సమయంలో ఇవ్వాలి.
సంస్థాప్య దారుజం దివ్యం హేమపట్టైరలంకృతమ్ 4.180.
ఒక దివ్యమైన కలప విగ్రహాన్ని, బంగారు వస్త్రాలతో అలంకరించి ప్రతిష్ఠించాలి.
సువర్ణధ్వజసంయుక్తం సితాసితపతాకినమ్
ఆ విగ్రహానికి బంగారు జెండా, తెలుపు మరియు నల్ల పతాకాలతో అలంకారం చేయాలి.
నద్యాస్తీరేఽథ వా గోష్ఠే విచిత్రే వా గృహాంగణే
నది ఒడ్డున, లేక గోశాలలో, లేక అందమైన ఇంటి ప్రాంగణంలో—
పురాణవేదవిద్యావాన్వినయాచారసంయుతః
పురాణాలు, వేదాలు తెలిసిన, వినయంతో, మంచి ఆచారంతో ఉన్నవాడు—
మధ్యే బ్రహ్మా ప్రతిష్ఠాప్యః పూజయేత్ప్రణవేన తమ్
మధ్యలో బ్రహ్మను ప్రతిష్ఠించి, ప్రణవ మంత్రంతో ఆయనను పూజించాలి.
సూక్తేన రుద్రం రౌద్రేణ దక్షిణస్యాం సమర్చయేత్ పుష్పైర్గంధైః ఫలైర్భక్ష్యైర్దీపమాలాభిరేవ చ
దక్షిణ దిశలో రుద్ర స్తోత్రంతో రుద్రుని, పుష్పాలు, గంధాలు, పండ్లు, భక్ష్యాలు, దీపాల వరుసలతో పూజించాలి.
పూజయేద్గంధకుసుమైః శ్వేతవస్త్రైః సచందనైః
సువాసన పూలతో, తెల్ల వస్త్రాలతో, చందనంతో పూజ చేయాలి.
బ్రహ్మఘోషవిమిశ్రైశ్చ కారయేత మహోత్సవమ్
వేద మంత్రాల గానం మధ్యలో గొప్ప ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాలి.
ఆగ్నేయ్యాం దిశి రాజేంద్ర బ్రాహ్మణాంస్తత్ర పూజయేత్
ఓ రాజా, ఆగ్నేయ దిశలో అక్కడ బ్రాహ్మణులను పూజించాలి.
చతురోష్టౌ మహారాజ గురురేకోఽథవా భవేత్
నాలుగు లేదా ఎనిమిది మంది ఉండవచ్చు, లేకపోతే ఒక గురువు మాత్రమే ఉండవచ్చు, ఓ మహారాజా.
అగ్నికార్యం తతః కుర్యాద్యథావద్విధిపూర్వకమ్ 4.180.
అనంతరం, నియమాల ప్రకారం అగ్ని కార్యాన్ని సక్రమంగా చేయాలి.
విష్ణవే శితికణ్ఠాయ మంత్రైః పూర్వోదితైః శుభైః
ముందుగా చెప్పిన శుభ మంత్రాలతో విష్ణువును, శితికంఠుణ్ణి పూజించాలి.
ఏవం యజ్ఞవిధిం కృత్వా యజమానో ద్విజైః సహ
ఇలా యజ్ఞ విధిని పూర్తిచేసిన యజమాని, ద్విజులతో కలిసి—
విచిత్రతనుసంవీతౌ శుభకక్షౌ సుఘంటికీ
విచిత్రమైన రూపాలతో, మంగళకరమైన అలంకారాలు, మృదువైన గంటలు ధరించి ఉన్నారు.
దివ్యముక్తాపరిచ్ఛన్నౌ దివ్యాంకుశసమన్వితౌ
దివ్య ముత్యాలతో అలంకరించబడి, పరమమైన అంకుశాలతో కూడి ఉన్నారు.
ఏవం విధిం తతః కృత్వా రథం తం సగజం నరః
ఇలా విధిగా ఆచరించి, ఆ రథాన్ని ఏనుగులతో కలిపి మనిషి సిద్ధం చేస్తాడు.
భూషితం కణ్ఠకటకైః కర్ణవేష్టాంగులీయకైః
గొలుసులు, కంకణాలు, చెవి కమ్మలు, ఉంగరాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
బద్ధతూణిం ధనుష్పాణిం బహుచర్మవిభూషితమ్
తూణీను కట్టుకుని, విల్లు చేత పట్టుకుని, ఎన్నో చర్మాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
యజమానస్తతః ప్రాజ్ఞః శుక్లాంబరధరః శుచిః
తర్వాత, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించిన, పవిత్రుడైన, జ్ఞానితో కూడిన యజమాని
ఇమముచ్చారయేన్మన్త్రం సర్వపాపప్రణాశనమ్ సుప్రతీకోంజనః సార్వభౌమోఽష్టౌ దేవయోనయః
ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి, ఇది అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది: 'శ్రేష్ఠమైన రూపముతో, సమస్త లోకాధిపతిగా, ఎనిమిది దివ్య వంశాలతో.'
తేషాం వంశప్రసూతౌ తు బలరూపసమన్వితౌ 4.180.
వారి వంశంలో పుట్టి, బలమూ, అందమూ కలిగి ఉన్నవారు.
మమేభరథదానేన ప్రీయేతాం శివకేశవౌ
నా ఏనుగులు, రథాల దానంతో శివుడు, కేశవుడు సంతోషించాలి.
ఇత్యుచ్చార్య మహాభాగే పూజయిత్వా పునఃపునః
ఇలా పలికి, మహానుభావుడా, పునఃపునః పూజించి,
స్వదారనిరతం శాంతం వేదవేదాంగపారగమ్
తన భార్యకు మాత్రమే నిబద్ధుడై, శాంతంగా ఉండి, వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలలో నిపుణుడైనవాడు.
పునః ప్రదక్షిణీకృత్య రథస్థం ద్విజసత్తమమ్
తర్వాత, రథంలో కూర్చున్న ఉత్తమ ద్విజుడిని మళ్లీ ప్రదక్షిణగా చుట్టాలి.