విద్యాదానవిధివర్ణనమ్ యుధిష్ఠిర ఉవాచ బహుప్రదానం గోదానం త్వత్తో విద్వఞ్ఛ్రుతం మయా
విద్యాదానం చేసే విధానం వివరించబడింది.
సాంప్రతం యదుశార్దూల విద్యాదానస్య యో విధిః
యుధిష్ఠిరుడు అడిగాడు: పండితుడా, నిన్ను నన్ను అనేక దానాలు, గోదానం గురించి విన్నాను.
యథా దేయం ఫలం యచ్చ దత్తేన కురునందన
ఇప్పుడు, యదుశార్దూలా, విద్యాదానం చేసే విధి ఏమిటో చెప్పు.
శుభేఽహ్ని విప్రకథితే గోమయేన సుశోభనమ్
ఎలా ఇవ్వాలో, ఇచ్చిన ఫలం ఏమిటో కూడా వివరించు, కురునందనా.
పుష్పప్రకరసంఛన్నం స్వస్తికాది విభూషితమ్
పుష్పాలతో అలంకరించబడినదిగా, శుభప్రదమైన స్వస్తికాది చిహ్నాలతో అందంగా ముస్తాబు చేయాలి.
సౌవర్ణీం లేఖనీ కార్యా రౌప్యం చ మషిభాజనమ్
బంగారు కలమును ఉపయోగించాలి, మషీభాండం వెండితో తయారు చేయాలి.
వినీతశ్చాప్రమత్తశ్చ తతః ప్రభృతి లేఖకః
అప్పటినుంచి ఆ లేఖకుడు వినయంగా, అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
సమాని సమశీర్షాణి వర్తులాని ధనాని చ
అక్షరాలు సమంగా, తలలు సరిగా, వృత్తాకారంగా, అందంగా ఉండాలి.
నిష్పాదయిత్వా తచ్ఛాస్త్రం శైవం వాప్యథ వైష్ణవమ్
ఆ శాస్త్రాన్ని, అది శైవమయినదైనా, వైష్ణవమయినదైనా, పూర్తిగా రాయాలి.
సంపూజయిత్వా తచ్ఛాస్త్రం దేయం గుణవతే తదా 4.174.
ఆ శాస్త్రాన్ని యథావిధిగా పూజించి, అర్హుడైనవారికి అప్పగించాలి.
వస్త్రయుగ్మేన సంవీతం పుస్తకం ప్రతిపాదయేత్
పుస్తకాన్ని రెండు వస్త్రాలతో చుట్టి సమర్పించాలి.
అనేన విధినా దత్త్వా యత్ఫలం ప్రాప్నుయాన్నరః
ఈ విధంగా దానం చేసినవారికి ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుందో చెప్పండి.
యత్పుణ్యం తీర్థయాత్రాయాం యత్పుణ్యం యజ్వనాం తథా
తీర్థయాత్ర ద్వారా లభించే పుణ్యం, యజ్ఞాలు చేసినవారికి లభించే పుణ్యం,
కపిలానాం సహస్రేణ సమ్యగ్దత్తేన యత్ఫలమ్
వెయ్యి కపిలా గోవులను సక్రమంగా దానం చేసిన ఫలం,
పురాణం భారతం వాపి రామాయణమథాపి వా
పురాణమైనా, భారతమైనా, లేదా రామాయణమైనా,
ప్రాతరుత్థాయ యః శిష్యానధ్యాపయతి యత్నతః
ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే లేచి శిష్యులకు శ్రద్ధతో బోధించేవారు,
ఉపాధ్యాయస్య యో వృత్తిం దత్త్వాఽధ్యాపయతే జనః
ఉపాధ్యాయునికి జీవనోపాధి ఇచ్చి విద్యను బోధింపజేసేవారు,
ఛాత్రాణాం భోజనాభ్యంగం వస్త్రం భిక్షామథాపి వా
శిష్యులకు భోజనం, అభ్యంగనం, వస్త్రాలు లేదా భిక్ష ఇవ్వడం,
వివేకో జీవితం దీర్ఘం ధర్మకామార్థసంపదః
వివేకం, దీర్ఘాయువు, ధర్మం, కామం, అర్థ సంపదలు లభిస్తాయి.
శాస్త్రం శస్త్రకలాశిల్పం యో యదిచ్ఛేదుపార్జితుమ్ 4.174.
శాస్త్రం, ఆయుధ విద్య, కళలు, శిల్పం — ఎవరు ఏది సంపాదించాలనుకున్నా,
వాజపేయసహస్రస్య సమ్యగిష్టస్య యత్ఫలమ్
వాజపేయ యజ్ఞాన్ని వెయ్యిసార్లు సక్రమంగా నిర్వహించిన ఫలం,
శివాలయే విష్ణుగృహే సూర్యస్య భవనేఽథ వా
శివాలయంలోనైనా, విష్ణు గృహంలోనైనా, సూర్యుని మందిరంలోనైనా,
గోభూహిరణ్యవాసాంసి శయనాన్యాసనాని చ
ఆవులు, భూమి, బంగారు వస్త్రాలు, మంచాలు, ఆసనాలు.
ధర్మాధర్మం న జానాతి విద్యయా రహితః పుమాన్
విద్య లేని మనిషికి ధర్మం, అధర్మం ఏది తెలియదు.
త్రైలోక్యం చతురో వర్ణాశ్చత్వారశ్చాశ్రమాః పృథక్
మూడు లోకాలు, నలుగురు వర్ణాలు, నాలుగు ఆశ్రమాలు వేర్వేరుగా ఉన్నాయి.
చతుర్యుగాని రాజేంద్ర ఏకసప్తతిసంఖ్యయా
ఓ రాజా, నలుగు యుగాలు కలిపి డబ్బై ఒకటి సంఖ్యగా ఉంటాయి.
క్షితిం వోపేత్య కాలాంతే రాజా భవతి ధార్మికః
కాలాంతంలో భూమిని పొందిన రాజు ధార్మికుడవుతాడు.
రూపసౌభాగ్యసంపన్నో దీర్ఘాయుర్నీరుజో భవేత్
అతడు అందంతో, అదృష్టంతో, దీర్ఘాయువుతో, రోగరహితుడిగా ఉంటాడు.
దానం విశేషఫలదం జగతీహ నాన్యాద్విద్యాం విహాయ వదనాబ్జకృతాధివాసామ్
ఈ లోకంలో దానం ప్రత్యేక ఫలితాన్ని ఇస్తుంది; విద్య తప్ప మరొకటి కాదు, అది నోటి పద్మంలో నిలుస్తుంది.
తులాపురుషదానవిధివర్ణనమ్ పాలయామాస వసుధాం ప్రజాపతిరివాపరః
అతడు ప్రజాపతి లాగా భూమిని పాలించాడు.