ప్రాప్యతే యత్ఫలం పుంభిః పార్థ తత్కేన వర్ణ్యతే
పార్థా, పురుషులు పొందే ఫలం ఎంత ఉన్నా, దాన్ని ఎవరు వివరించగలరు?
దాసీం సమీక్ష్య బహుశో గృహకర్మదక్షాం యో బ్రహ్మణాయ కులశీలవతే దదాతి
ఇంటి పనుల్లో నిపుణురాలైన పనివాడిని చూసి, మంచి వంశం, మంచి స్వభావం ఉన్న బ్రాహ్మణునికి దానం చేసే వాడు—
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే దాసీదానవిధివర్ణనం నామైకసప్తత్యుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలో ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు, యుధిష్ఠిరునితో చేసిన సంభాషణలో 'పనివాడు దానం విధి' అనే నూరియెప్పదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
ప్రపాదానవిధివర్ణనమ్ కథం దేయా కదా దేయా దానే తస్యాశ్చ కిం ఫలమ్
పాదసేవిక దానం విధి: ఎలా ఇవ్వాలి, ఎప్పుడు ఇవ్వాలి, ఆ దానానికి ఫలం ఏమిటి?
పుణ్యేఽహ్ని విప్రకథితే గ్రహచంద్రబలాన్వితే
పుణ్యదినంలో, పండితులు చెప్పినట్లు, గ్రహాలు, చంద్రుడు బలంగా ఉన్నప్పుడు,
మండపం కారయేద్విద్వాన్ఘనచ్ఛాయం మనోరమమ్
విద్వాంసుడు వర్షపు మేఘాల నీడలో, అందంగా ఉండే మండపాన్ని నిర్మించాలి.
దేవతాయతనే వాపి చైత్యవృక్షతలేఽపి వా
దేవాలయంలోనైనా లేదా పవిత్ర వృక్షం అడుగునా,
కారయేన్మండపం భవ్యం శీతవాతసహం దృఢమ్
ఒకరు బలమైన, చల్లని గాలి తట్టుకునే మంచి మండపాన్ని నిర్మించాలి.
అకాలమూలాన్కరకాన్వస్త్రైరావేష్టితానథ
తరువాత, కాలానికి మించిన పండ్లు, పూలమాలలు, వస్త్రాలతో వాటిని చుట్టాలి.
ప్రపాపాలః ప్రకర్తవ్యో బహుపుత్రపరిచ్ఛదః
అనేక మంది కుమారులు, సేవకులతో కూడిన ఒక నీటి మండపాన్ని నిర్మించాలి.
ఏవంవిధాం ప్రపాం కృత్వా శుభేఽహ్ని విధిపూర్వకమ్
ఇలాంటి మండపాన్ని శుభదినంలో, నియమించిన విధిగా నిర్మించాలి.
తతశ్చోత్సర్జయేద్విప్రాన్మంత్రేణానేన మానవః
ఆ తరువాత, మానవుడు ఈ మంత్రంతో బ్రాహ్మణులకు దానంగా ఇవ్వాలి.
అస్యాః ప్రదానాత్పితరస్తృప్యంతు చ పితామహాః 4.172.
ఈ దానంతో పితృదేవతలు, తాతలు సంతృప్తి పొందాలి.
త్రిపక్షం వా మహారాజ జీవానాం జీవనం పరమ్
మహారాజా! మూడు పక్షాల పాటు ఇది జీవులకు అత్యుత్తమ ఆహారం అవుతుంది.
ప్రదద్యాదప్రతిహతం ముఖం చానవలోకయన్
అడ్డంకులు లేకుండా, గ్రహీత ముఖాన్ని చూడకుండా దానం చేయాలి.
అనేన విధినా యస్తు గ్రీష్మోష్మశోషనాశనమ్
ఈ విధంగా ఎవరైనా వేసవి వేడి, దాహ బాధను తొలగిస్తే,
సర్వతీర్థేషు యత్పుణ్యం సర్వదానేషు యత్ఫలమ్
అతడు అన్ని తీర్థాలలో పొందే పుణ్యం, అన్ని దానాల ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
పూర్ణచంద్రప్రతీకాశం విమానం సోధిరుహ్య చ
పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశించే విమానంలో ఎక్కి,
వింశత్కోట్యో హి వర్షాణాం యక్షగన్ధర్వసేవితః
యక్షులు, గంధర్వులు సేవ చేసేలా, ఇరవై కోట్ల సంవత్సరాలు ఆనందిస్తాడు.
తతః పరం పదం యాతి పునరావృత్తిదుర్లభమ్ ౧౭౪ ప్రత్యహం ధర్మఘటకః కర్పటావేష్టితాననః
ఆ తరువాత తిరిగి రాని పరమపదాన్ని పొందుతాడు; ప్రతి రోజు, ముఖాన్ని వస్త్రంతో కప్పి ధర్మఘటాన్ని ఇవ్వాలి.
తస్యైవోద్యాపనం కార్యం మాసిమాసి నరోత్తమ
అదే విధంగా, ప్రతి నెలా దాని పునరుద్ధరణ చేయాలి, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా.
ఉద్దిశ్య శంకరం విష్ణుం బ్రహ్మాణం కురునన్దన 4.172.
శంకరుడు, విష్ణువు, బ్రహ్మను ఉద్దేశించి, ఓ కురు వంశజా,
ఏష ధర్మఘటో దత్తో బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మకః
ఈ ధర్మఘటాన్ని బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ స్వరూపంగా సమర్పించాను.
(ఇతి ధర్మఘటదానమంత్రః) అనేన విధినా యస్తు ధర్మకుంభం ప్రయచ్ఛతి
(ఇది ధర్మఘటదాన మంత్రం) ఈ విధంగా ధర్మకుంభాన్ని ఎవరు సమర్పిస్తారో,
అశ్వత్థరూపీ భగవాన్ప్రీయతాం మే జనార్దనః
అశ్వత్థవృక్ష స్వరూపుడైన జనార్దనుడు నాపట్ల సంతోషంగా ఉండాలి.
యః కరోతి తరోర్మూలే సేకం మాసచతుష్టయమ్
ఎవరు ఆ వృక్ష మూలానికి నాలుగు నెలలు నీరు పోస్తారో,
సుస్వాదుశీతసలిలా క్లమనాశినీ చ ప్రాంతే పురస్య పథి పాంథసమాజభూమౌ
పట్టణం చివర, రహదారి పక్కన, ప్రయాణికులు కూడే చోట, తీపి, చల్లని నీరు ఇచ్చి అలసటను తొలగించాలి.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే ప్రపాదానవిధివర్ణనంనామ ద్విసప్తత్యుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణం ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు యుధిష్ఠిరునితో చేసిన సంభాషణలో 'ప్రపాదాన విధి వివరించు' అనే నూటడభై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
అగ్నీష్టికాదానవిధివర్ణనమ్ యుధిష్ఠిర ఉవాచ అగ్నీష్టికా కథం దేయా శిశిరే శీతభీరుభిః
అగ్నిష్టికా దానం ఎలా చేయాలో వివరించబడింది.
అగ్నీష్టికామహం పార్థ కథయామి నిబోధ తామ్। యథా యేన విధానేన సర్వసత్వసుఖప్రదామ్
యుధిష్ఠిరుడు అడిగాడు: శిశిరంలో చలికి భయపడే వారు అగ్నిష్టికా ఎలా ఇవ్వాలి?