అన్నం వై ప్రాణినాం ప్రాణా అన్నమోజో బలం సుఖమ్ 4.169.
ఆహారం జీవులకు జీవం, ఆహారం వల్ల శక్తి, బలము, ఆనందము కలుగుతుంది.
సుదూరాదాశయా యస్య గృహం ప్రాప్తా బుభుక్షితాః
దూరం నుండి ఆకలితో, ఆశతో ఎవరి ఇంటికైనా వచ్చినవారు—
దీక్షితః కపిలా సత్రీ రాజా భిక్షుర్మహోదధిః
దీక్షితుడు, గోధుమ రంగు గోవు, సతీ మహిళ, రాజు, భిక్షువు, మహాసముద్రం—
ఏకస్యాప్యతిథేరన్నం యః ప్రదాతుమశక్తిమాన్
ఒక అతిథికి కూడా ఆహారం ఇవ్వలేని వారు—
శక్యతే దుష్కరేఽప్యర్థే చిరరాత్రాయ జీవితుమ్
కష్టమైన పరిస్థితుల్లో కూడా, చాలా కాలం జీవించగలిగే అవకాశం ఉంది.
భుక్త్వా గృహే గృహస్థస్య మైథునం యశ్చ సేవతే
ఇంటి యజమాని ఇంట్లో తిని, తరువాత సంభోగంలో పాల్గొనేవాడు—
దుష్కృతం హి మనుష్యాణామన్నమాశ్రిత్య తిష్ఠతి
మనుషుల దుష్కర్మాలు ఆహారం ఆధారంగా కొనసాగుతాయి.
వనస్పతిగతే సోమే పరాన్నం యస్తు భుంజతి
వృక్షాల్లో సోమం ఉన్నప్పుడు, ఇతరుల ఆహారం తినేవాడు—
కస్మాన్న దీయతే నిత్యం కస్మాదన్నం న దీయతే
ఎందుకు ఆహారం ఎప్పుడూ ఇవ్వబడదు? ఎందుకు ఆహారం ఇవ్వడం లేదు?
భిక్షాం వా పుష్కలాం వాపి హంతకారం ద్విజాతయే
భిక్ష లేదా సమృద్ధిగా ఉన్న ఆహారం అయినా, వచ్చిన ద్విజులకు ఇవ్వాలి.
యేనాయుతం సహస్రం వా భోజితం స్యాద్ద్విజన్మనామ్ 4.169.
ఎవరైనా పది వేల లేదా వెయ్యి ద్విజులను ఆహారంతో తృప్తిపర్చినవాడు—
వారాణస్యాం పురా పార్థ వణిగాపణజీవనః
వారణాసిలో, పర్ధా, ఒక వ్యాపారి వ్యాపారం ద్వారా జీవనం సాగించాడు.
తస్యాపణైకదేశే తు ముక్త్వాండం పాండురచ్ఛవి
ఆ వ్యాపారి దుకాణంలో ఒక భాగంలో, తెల్లటి పొర ఉన్న గుడ్డు ఉండింది.
తదండం వణిజా తేన దృష్టం కారుణ్యబుద్ధినా
ఆ గుడ్డును వ్యాపారి దయతో గమనించాడు.
నిర్జగామ దినైః కైశ్చిద్భిత్వాండం సర్పపోతకః
కొన్ని రోజుల తర్వాత, ఆ గుడ్డు పగిలి, చిన్న పాము బయటకు వచ్చింది.
లిలిహే ఘృతభాండాని జిఘ్రే చ గంధసంచయాన్
అది నెయ్యి పాత్రలను నాకి, సువాసన పదార్థాలను పీల్చింది.
వణిజా రక్ష్యమాణః స స్నేహాచ్చాహరహః పునః
వ్యాపారి ప్రేమతో దాన్ని రక్షిస్తూ, ప్రతి రోజూ చూసుకున్నాడు.
అథైకస్మిన్దినే గంగాం గతః స్నాతుం త్రిలోకగామ్
ఒక రోజు, వ్యాపారి మూడు లోకాల్లో ప్రవహించే గంగా నదికి స్నానానికి వెళ్లాడు.
వ్యవహర్తుం సమారబ్ధం వణిక్పుత్రేణ ధీమతా
బుద్ధిమంతుడైన వాణికుడి కుమారుడు వ్యాపారం చేయడం మొదలుపెట్టాడు.
వ్యవహారాకులతయా పాదయోరంతరేణ సః
వ్యవహారంలో కలకలం వల్ల అతడు తన కాళ్ల మధ్య చిక్కుకున్నాడు.
జానన్నపి తద్వృత్తాంతం నిదానే నియతేర్వశాత్ ।। 4.169.
ఆ విషయం వివరాలు తెలిసినా, విధి బలంతో అతడు అలాగే ప్రవర్తించాడు.
స మహీతః సముత్థాయ మూర్ద్ధానమవరుహ్య చ
అతడు నేలపై నుంచి లేచి, తల వంచి నిలబడ్డాడు.
శరణాగతం పోషితం చ తవ పిత్రా ప్రియంకరమ్
నీ తండ్రి శరణు వచ్చినవారిని కాపాడి, పోషించి, ఆనందాన్ని ఇచ్చాడు.
అనంతరం కలకలః సంజాతో రోదతాం నృణామ్
తక్షణమే ప్రజల్లో ఏడుపుతో కలకలం మొదలైంది.
అచ్యుతానంత గోవింద కృష్ణకృష్ణేత్యుదీరయన్
అవారు 'అచ్యుతా, అనంతా, గోవిందా, కృష్ణా, కృష్ణా!' అని పిలిచారు.
కిం కృతం మమ పుత్రేణ తవ పవ్రగ విప్రియమ్
పవ్రగా, నా కుమారుడు నీకు ఏ అపకారం చేశాడు?
మూర్ఖ మిత్రం సుసంబంధం హీనజాతిజనో హి యః
మూర్ఖుడైన స్నేహితుడు ఎంత దగ్గరైనా, తక్కువ వంశానికి చెందినవాడే.
తమువాచ చ సర్పోఽసౌ వాష్పగద్గదయా గిరా
అప్పుడు ఆ పాము కన్నీటి గొంతుతో మాట్లాడింది.
తదహం పశ్యతస్తేఽద్య దశామ్యేనం నరాధిప
రాజా, నువ్వు చూస్తున్నప్పుడు, ఈ రోజు నేను అతడిని కాటేస్తాను.
సతాం మార్గమపాక్రమ్య ప్రయాతః కేన వార్యతే
సత్పథాన్ని విడిచిపోయినవాడిని ఎవరు ఆపగలరు?