న త్వేవేదం దానమాత్రం ప్రశస్తం పాత్రం కాలో గోవిశేషో విఘిశ్చ
కేవలం దానం చేయడమే ప్రశంసనీయమైనది కాదు; దానిని ఎవరికిచ్చుతున్నామో, ఏ సమయంలో ఇస్తున్నామో, ఆవు ఎలా ఉందో, శుద్ధత ఎలా ఉందో ఇవన్నీ కూడా గమనించాలి.
ఏకాపి గౌర్బహుగుణా గుణినే ప్రదత్తా దాతుః కులం త్రిపురుషం విధివత్పునాతి
ఒకే ఒక్క మంచి లక్షణాలున్న ఆవును, యోగ్యుడైనవారికి సరిగ్గా ఇచ్చినప్పుడు, దాత కుటుంబాన్ని మూడు తరాలు పవిత్రం చేస్తుంది.
వృషభదానవ్రతవర్ణనమ్ thumb|500px|ఓంకారేశ్వర క్షేత్రే నన్దినః ప్రతిమాని। ప్రతిమా బాహ్యముఖీ అథవా అన్తర్ముఖీ అస్తి। న తృప్తిమధిగచ్ఛామి జాతం కౌతూహలం హి మే
వృషభ దానం వ్రతాన్ని వివరించబడుతోంది. ఓంకారేశ్వర క్షేత్రంలో నంది విగ్రహాలు బయటకు లేదా లోపలికి చూస్తూ ఉంటాయి. నాకు ఇంకా తృప్తి కలగలేదు; నిజంగా ఆసక్తి పెరిగింది.
గోపతిః కిల గోవిన్దస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః
గోవిందుడు, ఆవుల యజమాని, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు అని చెబుతారు.
తద్గోవృషభదానస్య ఫలం మే కథాయాచ్యుత శ్రీకృష్ణ ఉవాచ వృషదానఫలం పుణ్యం శృణుష్వ కథయామి తే
ఓ అచ్యుతా, వృషభ దానం వల్ల కలిగే ఫలితాన్ని నాకు చెప్పు. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: విను, వృషభ దానం వల్ల కలిగే పుణ్యాన్ని నేను చెబుతాను.
పవిత్రం పావనం చైవ సర్వదానోత్తమోత్తమమ్ దశధేనుప్రదానాద్ధి స ఏవైకో విశిష్యతే
ఇది పవిత్రమైనది, శుద్ధి చేసే దానం, అన్నీ దానాల్లో అతి ఉత్తమమైనది. ఒకే ఒక్క వృషభాన్ని ఇవ్వడం, పది ఆవులను ఇచ్చినదానికంటే గొప్పది.
యో హృష్టశ్చాతిపుష్టాంగో హ్యరోగః పాండునన్దన
పాండునందన, ఎవడు ఆనందంగా, బలంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్న వృషభాన్ని ఇస్తాడో—
ధురంధరః స్థాపయతే ఏక ఏవ కులం మహత్
భారం మోయగల వృషభాన్ని ఇస్తే, అతని వంశం గొప్పదిగా నిలుస్తుంది.
అలంకృత్య వృషం శాంతం పుణ్యకాల ఉపస్థితే
ఒక శాంతమైన వృషభాన్ని శుభ సమయంలో అలంకరించి—
మంత్రేణానేన రాజేన్ద్ర తం శృణుష్వ వదామి తే
ఈ మంత్రంతో, రాజా, విను, నేను చెబుతున్నాను.
ధర్మస్త్వం వృషరూపేణ జగదానన్దకారకః
నీవే వృషభ రూపంలో ధర్మస్వరూపుడవు, లోకానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడవు.
దత్త్వైవం దక్షిణాయుక్తం ప్రణిపత్య విసర్జయేత్ తత్సర్వం విలయం యాతి గోదానసుకృతేన చ ।। 4.160.
ఇలా దక్షిణతో కూడిన వృషభాన్ని ఇచ్చి, నమస్కరించి పంపించాలి. ఆ దాన పుణ్యంతో అన్ని పాపాలు నశిస్తాయి.
యానం వృషభసంయుక్తం దీప్యమానం సుశోభనమ్
వృషభాన్ని కలిపిన రథం ప్రకాశంగా, అందంగా ఉంటుంది.
యావంతి తస్య రోమాణి గోవృషస్య మహీపతే
రాజా, ఆ వృషభానికి ఎంతమంది రోమాలు ఉంటాయో—
గోలోకాదవతీర్ణస్తు ఇహ లోకే ద్విజో భవేత్
గోలోక నుండి దిగివచ్చి, ఇక్కడ ఈ లోకంలో ద్విజుడవుతాడు.
యథోక్తం తే మహారాజ కస్య దేయో వృషోత్తమః
మహారాజా, నేను చెప్పినట్టు, ఉత్తమమైన వృషభాన్ని ఎవరికిచ్చాలి?
యే క్షాంతదాంతాః శ్రుతిపూర్ణకర్ణా జితేంద్రియాః ప్రాణివధాన్నివృత్తాః
ఎవరు సహనంతో, దురాశ లేకుండా, వేదాలు వినే చెవులు కలిగి, ఇంద్రియాలను జయించి, ప్రాణులకు హాని చేయకుండా ఉంటారో—
ఊర్జస్వినం భరసహం దృఢకంధరం చ యచ్ఛంతి యే వృషమశేషగుణోపపన్నమ్
అలాంటి వారికే, అన్ని మంచి లక్షణాలతో, బలంగా, భారం మోయగల మెడతో ఉన్న వృషభాన్ని ఇవ్వాలి.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే వృషభదానవ్రతవర్ణనం నామ షష్టయుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలో ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు, యుధిష్ఠిరుడు మాట్లాడుకున్న సంభాషణలో వృషభదాన వ్రతవివరణ అనే నూరయారవ అధ్యాయం పూర్తయ్యింది.
కపిలాదానమాహాత్మ్యవర్ణనమ్ పుణ్యం యత్సర్వదానానాం సర్వపాతకనాశనమ్
కపిలా దాన మహిమను వివరించబడింది. అందులోని పుణ్యం అన్నీ దానాలకన్నా గొప్పది, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది.
కథితం కపిలాదానం తచ్ఛృణుష్వ మహామతే
కపిలా దానం ఎలా చేయాలో చెప్పాను. ఓ మహామతి, ఇప్పుడు దాని వివరాన్ని విను.
విధానం యద్వరాహేణ ధరణ్యై కథితం పురా
పూర్వంలో వరాహమూర్తి భూమిదేవికి చెప్పిన విధానాన్ని, దాని కొత్త పుణ్యఫలాలతో పాటు, నేను ఇప్పుడు వివరించబోతున్నాను.
తదహం సంప్రవక్ష్యామి నవపుణ్యఫలం చ యత్ ధరణ్యువాచ యత్త్వయా కపిలా నామ పూర్వముత్పావితా ప్రభో
భూమిదేవి ఇలా అడిగింది: ప్రభూ! మీరు ముందుగా సృష్టించిన ఆ కపిలా గోవు గురించి చెప్పండి.
హోమధేనుః సదా పుణ్యా ధేనుర్యజ్ఞావతారభూః
యజ్ఞాల్లో ఉపయోగించే గోమాత ఎప్పుడూ పవిత్రంగా ఉంటుంది. యజ్ఞాలకు గోవు ఆధారం.
కీదృశాయ చ విప్రాయ దాతవ్యా పుణ్యలక్షణా
ఇలాంటి పుణ్యగుణాలు ఉన్న గోవును ఎలాంటి బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి?
తాసాం ప్రయత్నాద్దానేన కిం పుణ్యం స్యాచ్చ మాధవ
మాధవా! ఇలాంటి గోవులను శ్రద్ధతో దానం చేస్తే ఎలాంటి పుణ్యం లభిస్తుంది?
కృత్వా యత్సర్వపాపేభ్యో ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
ఇలా చేస్తే అన్ని పాపాలనుంచి విముక్తి కలుగుతుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
కపిలా అగ్నిహోత్రార్థం యజ్ఞార్థే చ వరాననే
కపిలా గోవు అగ్నిహోత్రం, యజ్ఞార్ధం కోసం ఉపయోగించాలి, ఓ సుందరివాడా.
పవిత్రాణాం పవిత్రం చ మఙ్గలానాం చ మంగలమ్ 4.161.
పవిత్రమైన వాటిలో ఇది అత్యంత పవిత్రమైనది; మంగళకరమైన వాటిలో ఇది శ్రేష్ఠమైనది.
తపసస్తప ఏవాగ్ర్యం వ్రతానాముత్తమం వ్రతం
తపస్సుల్లో ఇది గొప్ప తపస్సు; వ్రతాల్లో ఇది అత్యుత్తమ వ్రతం.