వృద్ధా సరోగా హీనాంగీ వంధ్యా దుష్టా మృతప్రజా
పాతది, రోగంతో బాధపడే, అవయవ లోపమున్న, వంధ్య, దుష్టమైనది, లేదా దూడ చనిపోయిన ఆవు అయినా—
సా దత్తైవ హరేత్పాపం శ్రోత్రియాయాహితాగ్నయే
అటువంటి ఆవును కూడా, అగ్ని ఆరాధన చేసే బ్రాహ్మణునికి ఇస్తే, పాపాన్ని తొలగిస్తుంది.
అకులీనాయ మూర్ఖాయ లుబ్ధాయ పిశునాయ చ
కులహీనుడికి, మూర్ఖుడికి, లోభికి, దుర్మార్గుడికి మాత్రం ఇవ్వకూడదు.
ఘృతక్షీరాభిషేకం చ కృత్వా విష్ణోః శివస్య చ
నెయ్యి, పాలతో అభిషేకం చేసి, విష్ణువు, శివునికి పూజ చేసి,
సమభ్యర్చ్య యథాన్యాయం పుష్పాదిభిరనుక్రమాత్
తగిన క్రమంలో పుష్పాలు మొదలైనవి సమర్పించి, యథావిధిగా ఆరాధన చేయాలి.
సవత్సాం వస్త్రసంవీతాం సితయజ్ఞోపవీతినీమ్
దూడతో కూడిన, వస్త్రంతో కప్పిన, తెల్ల యజ్ఞోపవీతంతో అలంకరించిన ఆవును,
శక్తితో దక్షిణాయుక్తాం బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్
తన శక్తికి తగిన దక్షిణతో కలిసి, బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.
అశ్వం సదా సుకర్ణే వా దాసీం శిరసి దాపయేత్
మంచి చెవులు ఉన్న గుర్రాన్ని లేదా దాసిని, గౌరవంతో ఇవ్వాలి.
గావో మే హృదయే సంతు గవాం మధ్యే వసామ్యహమ్ 4.151.
గోవులు నా హృదయంలో నివసించాలి; నేను గోవుల మధ్యే ఉంటాను.
ఇమాం చ ప్రతిగృహ్ణీష్వ ధేనుర్దత్తా మయా తవ
ఈ ఆవును నేను నీకు ఇచ్చాను, దయచేసి దీనిని స్వీకరించు.
అనువ్రజేచ్చ గచ్ఛంతం పదాన్యష్టౌ నరాధిప
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, వెళ్ళిపోతున్న రాజును ఎనిమిది అడుగులు వెంబడిస్తే,
సర్వకామసమృద్ధాత్మా స్వర్గలోకం స గచ్ఛతి
అతడు తన కోరికలన్నీ తీరిన హృదయంతో స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు.
సప్త జన్మకృతాత్పాపాన్మోచయత్యవనీపతే
ఓ భూమిపాలకా, అతడు ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
ఫలమాప్నోతి రాజేన్ద్ర దక్షాయైవం జగౌ హరిః
ఓ రాజేంద్రా, ఇదే ఫలం అని హరి దక్షుడికి వివరించాడు.
భవత్యసౌ పాపహరా యావదింద్రాశ్చతుర్దశ
ఇది పాపాలను తొలగించేది, పద్నాలుగు ఇంద్రులు ఉన్నంతవరకు ఫలితం ఇస్తుంది.
ప్రాయశ్చిత్తమిదం ప్రోక్తమనుతాపోపబృంహితమ్
ఈ ప్రాయశ్చిత్తం పశ్చాత్తాపంతో మరింత బలపడినదిగా ప్రకటించబడింది.
బ్రాహ్మణైః క్షత్రియైర్వైశ్యైః శూద్రైశ్చాన్యైశ్చ మానవైః
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు మరియు ఇతర మానవులు కూడా,
గోభ్యోధికం జగతి నాపరమస్తికిఞ్చిద్దానం పవిత్రమితి శాస్త్రవిదో వదంతి
ఈ లోకంలో ఆవులను దానం చేయడానికంటే పవిత్రమైన దానం మరొకటి లేదని శాస్త్రజ్ఞులు అంటారు.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే ప్రత్యక్షధేనుదానవ్రత విధివర్ణనం నామైకపంచాశదుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలో ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు యుధిష్ఠిరునితో చేసిన సంభాషణలో ప్రత్యక్షధేనుదానవ్రత విధివివరణ అనే నూటయాభై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
ధేనుదానవ్రతవిధివర్ణనమ్ విశేషవిధినా యాశ్చ దేయాః కామానభీప్సుభిః
ఇప్పుడు ధేనుదానవ్రత విధిని వివరించబడింది. స్వార్థం లేకుండా, ప్రత్యేక పద్ధతితో ఎవరు ఆవులను దానం చేయాలో చెప్పబడింది.
కామం యద్దీయతే దానం సమగ్రం తత్సుఖావహమ్
ఏ దానం మనస్ఫూర్తిగా, సంపూర్ణంగా ఇస్తే, అది సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
తస్మాన్న దక్షిణాహీనం విధానవికలం తథా
కాబట్టి, దక్షిణా లేకుండా లేదా విధి ప్రకారం కాకుండా దానం చేయకూడదు.
అన్యథా దీయమానం తదహంకారాయ కేవలమ్
ఇలా కాకుండా దానం చేస్తే, అది కేవలం అహంకారానికే కారణమవుతుంది.
తిలధేనుం ప్రవక్ష్యామి శృణు పార్థివసత్తమ
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇప్పుడు తిలధేను గురించి చెబుతాను, విను.
యాం దత్త్వా బ్రహ్మహా గోఘ్నః పితృహా గురుతల్పగః
దీనిని దానం చేస్తే, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, ఆవు హంతకుడు, తల్లిదండ్రులను హత్య చేసినవాడు, గురుపత్నిని అపహరించినవాడు కూడా,
మహాపాతకయుక్తశ్చ సంయుక్తశ్చోపపాతకైః
మహాపాతకాలు చేసినవాడు, ఉపపాతకాలు కలిగినవాడు కూడా,
అనులిప్తే మహీపృష్ఠే కృష్ణాజినసమావృతే
భూమిని పూతతో పూసి, కృష్ణాజినంతో కప్పిన స్థలంలో,
తిలాః శ్వేతాస్తిలాః కృష్ణాస్తిలా గోమూత్రవర్ణకాః
తెల్ల తిలలు, నలుపు తిలలు, ఆవు మూత్రపు రంగు తిలలు,
ద్రోణస్య వత్సకం కుర్యాచ్చతురాఢకికాం చ గామ్ 4.152.
ద్రోణుని కోసం ఒక దూడను, నాలుగు ఆఢకాలు కొలత గల ఆవును తయారు చేయాలి.
కార్యా శర్కరయా జిహ్వా గుడేనాస్యం చ కమ్బలః
దూడకు నాలుకను బెల్లంతో, నోటిని శర్కరతో, దేహాన్ని కంబళంతో అలంకరించాలి.