నోపభోగైః క్షయం యాంతి న ప్రదానైః సమృద్ధయః
భోగాలు చేసుకున్నా అది తగ్గదు, దానం చేసినా సంపద తక్కువవదు.
అదృష్టపరతత్త్వోపి పాత్రేభ్యో విసృజేద్ధనమ్
పరమార్థం తెలియని వాడైనా, యోగ్యులైనవారికి ధనం ఇవ్వాలి.
దానాని బహురూపాణి కథయామి తవానఘ
ఓ పాపరహితుడా, ఎన్నో విధాలుగా దానాల గురించి నీకు చెప్పబోతున్నాను.
కిఞ్చిద్వ్రతం యత్క్రియతే పూజ్యతే చ త్రిలోచనః
ఏదైనా వ్రతం ఆచరించినప్పుడు, పూజ చేసినప్పుడు, త్రినేత్రుడు అయిన పరమేశ్వరుడు పూజింపబడతాడు.
యాని దానాని దేయాని తాన్యాచక్ష్య యదూత్తమ
ఏ దానాలు ఇవ్వాలో, యదువంశశ్రేష్ఠుడా, వాటిని నీకు వివరంగా చెప్పుతాను.
యేన చైవ విధానేన దానం పుణ్యసుఖావహమ్
ఎలాంటి విధానంతో దానం చేస్తే పుణ్యమూ, సుఖమూ కలుగుతాయో కూడా చెబుతాను.
ఆసప్తమం పునంత్యేతే దోహవాహనవేదనైః
దోహనాలు, వాహనాలు, విద్య ద్వారా ఇవి ఏడు తరాల వరకు పవిత్రతను కలిగిస్తాయి.
గోదానమాదౌ వక్ష్యామి ప్రత్యక్షక్రమయోగతః
ముందుగా, గోదానం ఎలా చేయాలో, సరైన క్రమంలో వివరంగా చెప్పుతాను.
దేయాః కింలక్షణా గావః కాశ్చ రాజన్వివర్జితాః 4.151.
ఏ రకమైన గోవులను దానం చేయాలో, ఏవాటిని దూరంగా పెట్టాలో, రాజా, నీకు వివరంగా చెబుతాను.
న్యాయార్జితా సవత్సా చ ప్రదేయా శ్రోత్రియాయ గౌః
న్యాయంగా సంపాదించిన, కుందేలుతో కూడిన ఆవును, విద్యావంతుడైన బ్రాహ్మణుడికి దానం చేయాలి.
వృద్ధా సరోగా హీనాంగీ వంధ్యా దుష్టా మృతప్రజా
పాతది, రోగంతో బాధపడే, అవయవ లోపమున్న, వంధ్య, దుష్టమైనది, లేదా దూడ చనిపోయిన ఆవు అయినా—
సా దత్తైవ హరేత్పాపం శ్రోత్రియాయాహితాగ్నయే
అటువంటి ఆవును కూడా, అగ్ని ఆరాధన చేసే బ్రాహ్మణునికి ఇస్తే, పాపాన్ని తొలగిస్తుంది.
అకులీనాయ మూర్ఖాయ లుబ్ధాయ పిశునాయ చ
కులహీనుడికి, మూర్ఖుడికి, లోభికి, దుర్మార్గుడికి మాత్రం ఇవ్వకూడదు.
ఘృతక్షీరాభిషేకం చ కృత్వా విష్ణోః శివస్య చ
నెయ్యి, పాలతో అభిషేకం చేసి, విష్ణువు, శివునికి పూజ చేసి,
సమభ్యర్చ్య యథాన్యాయం పుష్పాదిభిరనుక్రమాత్
తగిన క్రమంలో పుష్పాలు మొదలైనవి సమర్పించి, యథావిధిగా ఆరాధన చేయాలి.
సవత్సాం వస్త్రసంవీతాం సితయజ్ఞోపవీతినీమ్
దూడతో కూడిన, వస్త్రంతో కప్పిన, తెల్ల యజ్ఞోపవీతంతో అలంకరించిన ఆవును,
శక్తితో దక్షిణాయుక్తాం బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్
తన శక్తికి తగిన దక్షిణతో కలిసి, బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.
అశ్వం సదా సుకర్ణే వా దాసీం శిరసి దాపయేత్
మంచి చెవులు ఉన్న గుర్రాన్ని లేదా దాసిని, గౌరవంతో ఇవ్వాలి.
గావో మే హృదయే సంతు గవాం మధ్యే వసామ్యహమ్ 4.151.
గోవులు నా హృదయంలో నివసించాలి; నేను గోవుల మధ్యే ఉంటాను.
ఇమాం చ ప్రతిగృహ్ణీష్వ ధేనుర్దత్తా మయా తవ
ఈ ఆవును నేను నీకు ఇచ్చాను, దయచేసి దీనిని స్వీకరించు.
అనువ్రజేచ్చ గచ్ఛంతం పదాన్యష్టౌ నరాధిప
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, వెళ్ళిపోతున్న రాజును ఎనిమిది అడుగులు వెంబడిస్తే,
సర్వకామసమృద్ధాత్మా స్వర్గలోకం స గచ్ఛతి
అతడు తన కోరికలన్నీ తీరిన హృదయంతో స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు.
సప్త జన్మకృతాత్పాపాన్మోచయత్యవనీపతే
ఓ భూమిపాలకా, అతడు ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
ఫలమాప్నోతి రాజేన్ద్ర దక్షాయైవం జగౌ హరిః
ఓ రాజేంద్రా, ఇదే ఫలం అని హరి దక్షుడికి వివరించాడు.
భవత్యసౌ పాపహరా యావదింద్రాశ్చతుర్దశ
ఇది పాపాలను తొలగించేది, పద్నాలుగు ఇంద్రులు ఉన్నంతవరకు ఫలితం ఇస్తుంది.
ప్రాయశ్చిత్తమిదం ప్రోక్తమనుతాపోపబృంహితమ్
ఈ ప్రాయశ్చిత్తం పశ్చాత్తాపంతో మరింత బలపడినదిగా ప్రకటించబడింది.
బ్రాహ్మణైః క్షత్రియైర్వైశ్యైః శూద్రైశ్చాన్యైశ్చ మానవైః
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు మరియు ఇతర మానవులు కూడా,
గోభ్యోధికం జగతి నాపరమస్తికిఞ్చిద్దానం పవిత్రమితి శాస్త్రవిదో వదంతి
ఈ లోకంలో ఆవులను దానం చేయడానికంటే పవిత్రమైన దానం మరొకటి లేదని శాస్త్రజ్ఞులు అంటారు.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే ప్రత్యక్షధేనుదానవ్రత విధివర్ణనం నామైకపంచాశదుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలో ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు యుధిష్ఠిరునితో చేసిన సంభాషణలో ప్రత్యక్షధేనుదానవ్రత విధివివరణ అనే నూటయాభై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
ధేనుదానవ్రతవిధివర్ణనమ్ విశేషవిధినా యాశ్చ దేయాః కామానభీప్సుభిః
ఇప్పుడు ధేనుదానవ్రత విధిని వివరించబడింది. స్వార్థం లేకుండా, ప్రత్యేక పద్ధతితో ఎవరు ఆవులను దానం చేయాలో చెప్పబడింది.