భూయశ్చ శ్రోతుమిచ్ఛామి దానమాహాత్మ్యముత్తమమ్
దానం గొప్పతనం గురించి మళ్ళీ వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
నహి దానాత్పరతరమన్యదస్తీతి మే మతిః
దానానికి మించినది మరొకటి లేదని నా అభిప్రాయం.
అనీతం యాతి చాధ్వానం ధనం విప్రకరార్పితమ్
బ్రాహ్మణునికి అప్పగించిన ధనం, పరలోక ప్రయాణంలో కూడా వెంట వస్తుంది.
కిం కాయేన సుపుష్టేన బలినా చిరజీవినా
బలంగా, బాగా పోషణ పొందిన, దీర్ఘాయుష్కుడైన శరీరంతో ఏమి ప్రయోజనం?
గ్రాసాదర్ద్ధమపి గ్రాస మర్థిభ్యః కిం న దీయతే
అరముద్ద అయినా అవసరమైనవారికి ఎందుకు ఇవ్వబడదు?
ఏకస్మిన్నప్యతిక్రాంతే దినే దానవివర్జితే
ఒక రోజు అయినా దానం లేకుండా గడిస్తే—
యస్య త్రివర్గశూన్యాని దినాన్యాయాంతి యాంతి చ
త్రివర్గాలు లేని రోజులు ఎవరికైనా గడిస్తే—
యైర్న దత్తం న చ హుతం న తీర్థే మరణం కృతమ్
ఎవరు దానం చేయకపోతే, హోమం చేయకపోతే, తీర్థంలో మరణించకపోతే—
దీనా నిరశనా రూక్షాః కపాలాఙ్కితపాణయః 4.151.
బాధపడేవారు, ఆకలితో ఉన్నవారు, కఠినంగా ఉండేవారు, భిక్షాపాత్రతో చేతులు గుర్తుపడినవారు—
ఆయాసశతలబ్ధస్య ప్రాణేభ్యోపి గరీయసః
వంద కష్టాలతో సంపాదించినది, ప్రాణాలకన్నా గొప్పది.
నోపభోగైః క్షయం యాంతి న ప్రదానైః సమృద్ధయః
భోగాలు చేసుకున్నా అది తగ్గదు, దానం చేసినా సంపద తక్కువవదు.
అదృష్టపరతత్త్వోపి పాత్రేభ్యో విసృజేద్ధనమ్
పరమార్థం తెలియని వాడైనా, యోగ్యులైనవారికి ధనం ఇవ్వాలి.
దానాని బహురూపాణి కథయామి తవానఘ
ఓ పాపరహితుడా, ఎన్నో విధాలుగా దానాల గురించి నీకు చెప్పబోతున్నాను.
కిఞ్చిద్వ్రతం యత్క్రియతే పూజ్యతే చ త్రిలోచనః
ఏదైనా వ్రతం ఆచరించినప్పుడు, పూజ చేసినప్పుడు, త్రినేత్రుడు అయిన పరమేశ్వరుడు పూజింపబడతాడు.
యాని దానాని దేయాని తాన్యాచక్ష్య యదూత్తమ
ఏ దానాలు ఇవ్వాలో, యదువంశశ్రేష్ఠుడా, వాటిని నీకు వివరంగా చెప్పుతాను.
యేన చైవ విధానేన దానం పుణ్యసుఖావహమ్
ఎలాంటి విధానంతో దానం చేస్తే పుణ్యమూ, సుఖమూ కలుగుతాయో కూడా చెబుతాను.
ఆసప్తమం పునంత్యేతే దోహవాహనవేదనైః
దోహనాలు, వాహనాలు, విద్య ద్వారా ఇవి ఏడు తరాల వరకు పవిత్రతను కలిగిస్తాయి.
గోదానమాదౌ వక్ష్యామి ప్రత్యక్షక్రమయోగతః
ముందుగా, గోదానం ఎలా చేయాలో, సరైన క్రమంలో వివరంగా చెప్పుతాను.
దేయాః కింలక్షణా గావః కాశ్చ రాజన్వివర్జితాః 4.151.
ఏ రకమైన గోవులను దానం చేయాలో, ఏవాటిని దూరంగా పెట్టాలో, రాజా, నీకు వివరంగా చెబుతాను.
న్యాయార్జితా సవత్సా చ ప్రదేయా శ్రోత్రియాయ గౌః
న్యాయంగా సంపాదించిన, కుందేలుతో కూడిన ఆవును, విద్యావంతుడైన బ్రాహ్మణుడికి దానం చేయాలి.
వృద్ధా సరోగా హీనాంగీ వంధ్యా దుష్టా మృతప్రజా
పాతది, రోగంతో బాధపడే, అవయవ లోపమున్న, వంధ్య, దుష్టమైనది, లేదా దూడ చనిపోయిన ఆవు అయినా—
సా దత్తైవ హరేత్పాపం శ్రోత్రియాయాహితాగ్నయే
అటువంటి ఆవును కూడా, అగ్ని ఆరాధన చేసే బ్రాహ్మణునికి ఇస్తే, పాపాన్ని తొలగిస్తుంది.
అకులీనాయ మూర్ఖాయ లుబ్ధాయ పిశునాయ చ
కులహీనుడికి, మూర్ఖుడికి, లోభికి, దుర్మార్గుడికి మాత్రం ఇవ్వకూడదు.
ఘృతక్షీరాభిషేకం చ కృత్వా విష్ణోః శివస్య చ
నెయ్యి, పాలతో అభిషేకం చేసి, విష్ణువు, శివునికి పూజ చేసి,
సమభ్యర్చ్య యథాన్యాయం పుష్పాదిభిరనుక్రమాత్
తగిన క్రమంలో పుష్పాలు మొదలైనవి సమర్పించి, యథావిధిగా ఆరాధన చేయాలి.
సవత్సాం వస్త్రసంవీతాం సితయజ్ఞోపవీతినీమ్
దూడతో కూడిన, వస్త్రంతో కప్పిన, తెల్ల యజ్ఞోపవీతంతో అలంకరించిన ఆవును,
శక్తితో దక్షిణాయుక్తాం బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్
తన శక్తికి తగిన దక్షిణతో కలిసి, బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.
అశ్వం సదా సుకర్ణే వా దాసీం శిరసి దాపయేత్
మంచి చెవులు ఉన్న గుర్రాన్ని లేదా దాసిని, గౌరవంతో ఇవ్వాలి.
గావో మే హృదయే సంతు గవాం మధ్యే వసామ్యహమ్ 4.151.
గోవులు నా హృదయంలో నివసించాలి; నేను గోవుల మధ్యే ఉంటాను.
ఇమాం చ ప్రతిగృహ్ణీష్వ ధేనుర్దత్తా మయా తవ
ఈ ఆవును నేను నీకు ఇచ్చాను, దయచేసి దీనిని స్వీకరించు.