దేవదైత్యగురూ తద్వత్పీతశ్వేతౌ చతుర్భుజౌ
దేవతల గురువు, దైత్యుల గురువు ఇద్దరూ నాలుగు చేతులతో, పసుపు మరియు తెలుపు రంగుల్లో ఉంటారు.
ఇన్ద్రనీలద్యుతిః శూలీ వరదో గృధ్రవాహనః
ఇంద్రనీల రత్నంలా మెరుస్తూ, త్రిశూలం పట్టుకుని, వరాలు ప్రసాదిస్తూ, గద్దపై కూర్చుంటాడు.
శార్దూలవదనః ఖడ్గీ వర్మీ శూలీ వరప్రదః
పులి ముఖంతో, ఖడ్గం పట్టుకుని, కవచం ధరించి, త్రిశూలం పట్టుకుని, వరాలు ప్రసాదిస్తాడు.
ధూమ్రా ద్విబాహవః సర్వే గదినో వికృతాననాః
అందరూ పొగరంగులో, రెండు చేతులతో, గదలు పట్టుకుని, భయంకరమైన ముఖాలతో ఉంటారు.
సర్వే కిరీటినః కార్యా గ్రహా లోకహితావహాః
అన్ని గ్రహాలు కిరీటాలు ధరించి, లోకాలకు మేలు చేసేలా ఉండాలి.
గ్రహస్వరూపమేతత్తే వ్యాఖ్యాతం పాండునన్దన 4.141.
పాండునందన, ఈ గ్రహాల స్వరూపాన్ని నీకు వివరించాను.
విధినా గ్రహపూజాం యోనేన త్వారభతే నరః
ఎవరైనా వాడు నియమానుసారం గ్రహపూజను ఆచరిస్తే,
యస్తు పీడాకరో నిత్యం మాల్యవిత్తస్య వా గ్రహః
ఏదైనా గ్రహం ఎప్పుడూ బాధ కలిగిస్తే, లేదా ఎవరైనా మాలలలో ధనవంతుడైతే,
గ్రహా గావో నరేన్ద్రాశ్చ బ్రాహ్మణాశ్చ విశేషతః
గ్రహాలు, గోవులు, రాజులు, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులు — వీరందరికీ విశేష గౌరవం ఇవ్వాలి.
తస్మాన్న దక్షిణాహీనం కర్తవ్యం భూతిమిచ్ఛతా
అందువల్ల ఐశ్వర్యాన్ని కోరేవాడు దక్షిణ లేకుండా యజ్ఞాన్ని చేయకూడదు.
సదైవాఽయుతహోమోఽయం నవగ్రహమఖః స్మృతః
ఇది పదివేలు హోమం ఎప్పుడూ నవగ్రహాలకు చేసే యజ్ఞంగా భావించబడుతుంది.
వివాహోత్సవయజ్ఞేషు ప్రతిష్ఠాదిషు కర్మసు
పెళ్లిళ్లు, ఉత్సవాలు, యజ్ఞాలు, ప్రతిష్ఠాదిక కార్యక్రమాల్లో —
కథితోఽయుతహోమోఽయం లక్షహోమమతః శృణు
పదివేలు హోమం వివరించబడింది; ఇప్పుడు లక్షహోమం గురించి విను.
పితౄణాం వల్లభో యస్మాద్భుక్తిముక్తిఫలప్రదః
ఇది పితృదేవతలకు ప్రియమైనది కాబట్టి, భోగమూ, మోక్షమూ ఫలితంగా ఇస్తుంది.
గృహస్యోత్తరపూర్వేణ మణ్డపం కారయేద్బుధః
ఇల్లుకు ఉత్తరపూర్వ దిశలో మంటపాన్ని తెలివిగలవాడు నిర్మించాలి.
దశహస్తమథాష్టౌ వా హస్తాన్కుర్యాద్విధానతః 4.141.
అది పది చేతుల పొడవు లేదా ఎనిమిది చేతుల పొడవుగా నియమానుసారం చేయాలి.
ప్రాగుత్తరం సమాసాద్య ప్రదేశం మండపస్య తు
మంటపానికి తూర్పు, ఉత్తర దిశలు ఎదురుగా ఉండే స్థలాన్ని ఎంచుకోవాలి.
మానహీనం చాప్రశస్తమనేకభయదం భవేత్
పరిమాణాలు సరిపోకపోతే అది శుభకరం కాదు, అనేక అపాయాలు కలుగుతాయి.
అస్మాద్దశగుణః ప్రోక్తో లక్షహోమే స్వయంభువా
లక్షహోమం పదింతలు గొప్పదిగా స్వయంభువుడు చెప్పాడు.
ద్విహస్తవిస్తృతం తద్వచ్చతుర్హస్తాయతం పునః
అది రెండు చేతుల వెడల్పు, నాలుగు చేతుల పొడవుగా ఉండాలి.
సంస్థాపనాయ దేవానాం వప్రత్రయసమావృతమ్
దేవతల ప్రతిష్ఠ కోసం మూడు మట్టిబండలతో చుట్టుముట్టాలి.
అంగులోచ్ఛ్రయసంయుక్తం వప్రద్వయమథోపరి
పైన రెండు మట్టిబండలు, ఒక్కో వేళ్ల ఎత్తుతో కలిపి ఉండాలి.
దశాంగులోచ్ఛ్రితా భిత్తిః స్థండిలస్య తథోపరి
స్థండిలం పైన గోడ పది వేళ్ల ఎత్తు ఉండాలి.
ఆదిత్యాభిముఖాః సర్వాః స్థాప్యాః ప్రత్యధిదేవతాః
అన్ని ఉపదేవతలను సూర్యుని వైపు ఎదురుగా ఉంచాలి.
గరుత్మానధికస్తత్ర సంపూజ్యః శ్రియమిచ్ఛతా
శ్రీను కోరేవాడు అక్కడ గరుత్మంతుని ప్రత్యేకంగా పూజించాలి.
విషపాపహరో నిత్యమతః శాంతిం ప్రయచ్ఛ మే 4.141.౧
ఆయన ఎప్పుడూ విషం, పాపాన్ని తొలగించేవాడు; అందుకే నాకు శాంతిని ప్రసాదించు.
సహస్రాణాం శతం హుత్వా సమిత్సంఖ్యాదికం పునః
వెయ్యి వందల సమిధలు వేసి, మళ్లీ సమిధల సంఖ్య ప్రకారం హోమాలు చేయాలి.
పాఠయేత్సూక్తమాగ్నేయం వైష్ణవం రౌద్రమైందవమ్
అగ్నేయ, వైష్ణవ, రౌద్ర, ఐంద్ర సూక్తాలను పఠించాలి.
స్నానం తు యజమానస్య పూర్వవన్మన్త్రవాచనమ్
యజమాని మంత్రోచ్చారణతో ముందుగా చేసినట్లే స్నానం చేయాలి.
కామక్రోధవిహీనేన ఋత్విగ్భ్యః శాంతచేతసః
కామక్రోధాలు లేకుండా, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండే ఋత్వికులు కూడా అలాగే ఉండాలి.