అపామార్గపల్లవాన్వా భ్రాభయేన్మస్తకోపరి
అపామార్గ ఆకులను తలపై తిప్పాలి.
హర పాపమపామార్గ భ్రామ్యమాణం పునఃపునః అపామార్గ నమస్తేస్తు శరీరం మమ శోధయ
పాపాలను తొలగించు అపామార్గ, మళ్లీ మళ్లీ తిప్పబడుతున్నావు. అపామార్గా! నీకు నమస్కారం, నా శరీరాన్ని శుద్ధి చేయు.
( ఇత్యపామార్గ భ్రమణ మన్త్రః) తతశ్చ తర్పణం కార్యం ధర్మరాజస్య నామభిః వైవస్వతాయ కాలాయ సర్వభూతక్షయాయ చ ।।4.140.౧
(ఇది అపామార్గ తిప్పే మంత్రం.) తరువాత ధర్మరాజు, వైవస్వతుడు, కాలుడు, సమస్త భూతాలను నశింపజేసే వాడు అనే పేర్లతో తర్పణం చేయాలి.
నరకాయ ప్రదాతవ్యో దీపః సంపూజ్య దేవతాః
దేవతలను పూజించి, నరకుడికి దీపం సమర్పించాలి.
బ్రహ్మవిష్ణుశివాదీనాం భవనేషు మఠేషు చ
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మరియు ఇతర దేవతల గృహాలలో, అలాగే మఠాలలో,
ప్రాకారోద్యానవాపీషు ప్రతోలీనిష్కుటేషు చ మందురాసు వివిక్తాసు హస్తిశాలాసు చైవ హి
గోడల మధ్య, తోటల్లో, బావుల్లో, ద్వారాల వద్ద, మండపాల్లో, అలాగే ఒంటరిగా ఉన్న పశువుల కొట్లాల్లో, ఏనుగుల శాలల్లో,
ఏవం ప్రభాతసమయేఽమావాస్యాయాం నరాధిప
ఇలా, అమావాస్య ఉదయం వేళ, ఓ రాజా,
కృత్వా తు పార్వణం శ్రాద్ధం దధిక్షీరఘృతాదిభిః
పెరుగు, పాల, నెయ్యి మొదలైనవి ఉపయోగించి పితృకర్మను నిర్వహించి,
తతోఽపరాహ్ణసమయే ఘోషయేన్నగరే నృపః
ఆ తర్వాత మధ్యాహ్నం సమయానికి, రాజు నగరమంతా ప్రకటించాలి,
లోకశ్చాపి పరే హృష్యేత్సుధాధవలితాజిరే
అందులో, అమృతంతో తెల్లబడిన అంగణాల్లో ప్రజలు కూడా ఆనందిస్తారు,
ద్యూతపానరతోదృప్తనరనారీమనోహరే ౧౮ . తాంబూలహృష్ట వదనే కుఙ్కుమక్షోదచర్చితే
జూదం, మద్యం వంటి వినోదాల్లో మునిగిపోయిన పురుషులు, మహిళలకు ఆహ్లాదకరంగా ఉండే చోట్ల, పానంలో తాంబూలంతో ఆనందంగా, కుంకుమపూసతో అలంకరించబడిన ముఖాలతో,
దుకూలపట్టనేపథ్యే స్వర్ణమాణిక్యభూషితే 4.140.
నాజూకైన వస్త్రాలు, పట్టుచీరలు ధరించి, బంగారం, మాణిక్యాలతో అలంకరించబడి,
యువతీజనసంకీర్ణవస్త్రోజ్జ్వలవిహారిణి ప్రదోషే దోషరహితే శస్తదోషాగమే శుభే
యువతులతో కిక్కిరిసిన, వెలిగిపోయే సభల్లో, తప్పులేని సాయంకాలంలో, శుభమైన సమయం వచ్చినప్పుడు,
శశిపూర్ణముఖాభిశ్చ కన్యాభిః క్షిప్తతణ్డులమ్
చంద్రబింబంలాంటి ముఖాలున్న కన్యలు, అక్కి చల్లుతూ,
భ్రామ్యమాణో నతో మూర్ఘ్ని మనుజానాం జనాధిపః నీరాజనం తు తేనేహ ప్రోచ్యతే విజయప్రదమ్
రాజు, ప్రజల మధ్య తలవంచి తిరుగుతూ, దీపారాధన చేస్తాడు. ఇది విజయాన్ని ప్రసాదించేదిగా చెప్పబడింది.
తస్మాజ్జనేన కర్తవ్యం రక్షోదోషభయాపహమ్
కాబట్టి, ప్రజలు ఈ కార్యాన్ని చేయాలి. ఇది దుష్టశక్తుల భయం, అపాయాన్ని తొలగిస్తుంది.
క్షుద్రోపసర్గరహితే రాజచౌరభయోజ్ఝితే
చిన్న చిన్న వ్యాధులు లేని చోట, రాజు లేదా దొంగల భయం లేని చోట,
తతోఽర్ద్ధరాత్రసమయే స్వయం రాజా వ్రజేత్పురమ్
ఆ తర్వాత అర్ధరాత్రి సమయానికి, రాజు స్వయంగా నగరంలోకి ప్రవేశించాలి.
మహతా తూర్యఘోషేణ జ్వలద్భిర్హస్తదీపకైః
పెద్ద పెద్ద వాద్యాల శబ్దంతో, చేతుల్లో వెలిగుతున్న దీపాలతో,
తం దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యమృద్ధిం చైవాత్మనః శుభామ్
ఆ అద్భుతాన్ని, తన శుభమైన ఐశ్వర్యాన్ని చూసి,
ఏవం గతే నిశార్ధే తు జనే నిద్రార్ద్రలోచనే నిష్క్రామ్యతే ప్రహృష్టాభిరలక్ష్మీః స్వగృహాంగణాత్
ఇలా, అర్ధరాత్రి దాటినప్పుడు, ప్రజల కళ్ళు నిద్రతో మునిగిపోయిన వేళ, లక్ష్మీదేవి ఆనందంగా తన ఇంటి అంగణం నుంచి బయలుదేరుతుంది.
తతః ప్రబుద్ధే సకలే జనే జాతమహోత్సవే 4.140.
ఆ తర్వాత, అందరూ మేల్కొన్నప్పుడు, గొప్ప ఉత్సవం ప్రారంభమవుతుంది.
వేశ్యా విలాసినీ సార్ధం స్వస్తి మంగలకారిణీ
అందమైన వేశ్య, మంగళకరమైన శుభలక్షణాలతో కూడి ఉంది.
పిష్టకోద్వర్తనపరే గురుశుశ్రూషణాకులే
పిండిపదార్థాలతో మర్దన చేస్తూ, గురువుని సేవలో నిమగ్నమై ఉంటుంది.
సువాసినీభ్యో దానే చ దీయమానే యదృచ్ఛయా
సుందరంగా అలంకరించుకున్న మహిళలకు ఇచ్చే దానాలు స్వేచ్ఛగా ఇవ్వాలి.
సద్భావేనైవ సన్తోష్యా దేవాః సత్పురుషా ద్విజాః
మనస్పూర్తిగా చేయబడిన సేవతో దేవతలు, సత్పురుషులు, ద్విజులు సంతృప్తి చెందుతారు.
వస్త్రైస్తాంబూలదానైశ్చ పుష్పకర్పూరకుంకుమైః
వస్త్రాలు, తాంబూలాలు, పుష్పాలు, కర్పూరం, కుంకుమం వంటి దానాలతో.
గ్రామైర్విషయదానైశ్చ సామంతనృపతీన్ధనైః
గ్రామాలు, ప్రాంతాలు, మిత్రరాజుల నుండి వచ్చిన ధనం వంటి దానాలతో.
స్వయం రాజా తోషయేత్స జనాన్భృత్యాన్పృథక్పృథక్
రాజు స్వయంగా ప్రజలను, సేవకులను ఒక్కొక్కరిని వేర్వేరుగా సంతుష్టిపర్చాలి.
వృషభాన్మహిషాంశ్చైవ యుధ్యమానాన్పరైః సహ
ఎద్దులు, మేషాలు ఇతర జంతువులతో పోరాడుతూ ఉంటాయి.