ఉత్పద్యతే మహాంస్తస్మాత్తతో భూతాదిరేవ హి । ఉత్పద్యతే విశాలం చ భూతాదేః కురునన్దన
ఆ జీవుల నుంచి ఒక mahān జన్మిస్తుంది; కనుక, కురువంశీయతోన్యాస, మొదట జీవులు ఉద్భవిస్తాయ్, ఆ జీవుల వద్దనుండి విస్తృతమైన ఒక ప్రభువు జనిస్తాడని.
విశాలాచ్చ హరిస్తాత హరేశ్చాపి వృకాస్తథా । వృకైర్ముష్ణన్తి చ బుధాస్తస్మాత్సర్వం భవేన్నృప
ఆ విశాలాత్నికించెనుండి హరి, హరీశుడు, అలాగే నక్కలు జన్మిస్తాయి; మరియు ఋషులు ఆ నక్కల సమీపంలో తమకు ఉష్ణం పొందుతారు — ఈ విధంగా, ఓ రాజా, అంతా ఉద్భవిస్తుంది.
తథైషామేవ రాజేన్ద్ర ప్రాదుర్భవతి వేగతః । మాత్రాణాం కురుశార్దూల విబోధస్తదనన్తరమ్
అదే విధంగా వారి రాజులతో కూడిన అధిపతి త్వరగా ప్రత్యక్షమవుతాడు; అప్పటి తర్వాత, కురువు మధ్యపురుషా, ఆ వారుల కొలతలు పరమార్థంగా తెలుస్తాయని నీకు తెలియవలెను.
తస్మాదపి హృషీకాణి వివిధాని నృపోత్తమ । తథేయం సృష్టిరాఖ్యాతాఽఽరాధ్యతః కురునన్దన
అందుచేత, గౌరవమైన రాజా, అనేక విభిన్న ఆనందాలు కూడా ఏర్పడతాయ్; కురువంశీయ ఆనందా, ఈ సృష్టి పూజార్హమని ఇలా ప్రకటించబడును.
భూయో నిబోధ రాజేన్ద్ర భూతానామిహ విస్తరమ్ । గుణాధికాని సర్వాణి భూతాని పృథివీపతే
మరలా తెలుసుకో, రాజా, ఇక్కడి జీవుల పరిమాణాన్ని: బహు గుణగుణమైన అన్ని జీవరాసులు భూమి-ప్రభువునికే చెందుతాయి.
ఆకాశమాదితః కృత్వా ఉత్తరోత్తరమేవ హి । ఏకం ద్వౌ చ తథా త్రీణి చత్వారశ్చాపి పఞ్చ చ
అతనే మొదట ఆకాశాన్ని నిర్మించాడు, శాశ్వతంగా ముందు భాగంలో కొనసాగిస్తూ; ఒక్కటి, రెండు, అలాగే మూడు, నాలుగు, అంతే కాకుండా ఐదు.
తతః స భగవాన్బ్రహ్మా పద్మాసనగతః ప్రభుః । సర్వేషాం తు స నామాని కర్మాణి చ పృథక్పృథక్
ఆ తర్వాత ఆ రాజా, బ్రహ్మా, పుష్పములంపైన కూర్చుని—ప్రతి ఒక్కరి నామాలు, కార్యాలు స్పష్టంగా విడిపోయినవిగా ఉండుచున్నాయి.
వేదశబ్దేభ్య ఏవాదౌ పృథక్సంస్థాశ్చ నిర్మమే । కర్మోద్భవానాం దేవానాం సోఽసృజద్దేహినాం ప్రభుః
వేదశబ్దం చేతనే వారిలో మొదటివారు విభక్తులుగా నిలిచారు, అనుసంబంధం కానివి; ప్రభువు తపస్వులచే జనించిన దేవులను మరియు సారూప్యజీవులనూ సృష్టించాడు.
తుషితానాం గణం రాజన్యజ్ఞం చైవ సనాతనమ్ । దత్త్వా వీర సమానేభ్యో గుహ్యం బ్రహ్మ సనాతనమ్
అతను తుషిటుల మిథ్యాసేనను, శాశ్వత యజ్ఞాన్ని నిర్మించాడు, మరియు సమానశక్తివంతులైన వీరులికి రహస్యమైన శాశ్వత బ్రహ్మణాన్ని ఇచ్చినవాడు.
దుదోహ యజ్ఞసిద్ధయర్థమృగ్యజుః సామలక్షణమ్ । కాలం కాలవిభక్తీశ్చ గ్రహానృతూంస్తథా నృప
అతను యజ్ఞసాధన కోసం పాలును, సామాన్ల వలె గుర్తులతో మృగయాయజ్ఞాన్ని కల్పించాడు; కాలాన్ని, కాల విభాగాలని, నక్షత్రజ్యోతిష్ఠాలను మరియు గ్రహమథ్యకథలనూ, ఓ రాజా, నిరూపించాడు.
సరితః సాగరాఞ్ఛైలాన్సమాని విషమాణి చ । కామం క్రోధం తథా వాచం రతిం చాపి కురుద్వహ
నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు — ఇవన్నీ వివిధ స్వభావాలైన ప్రాణులాతో కలిసి సృష్టించబడ్డాయి; కోరిక, కోపం, వాక్యం, ఆనందం అన్నీ కూడా ఆయన స్థాపించడమే.
సృష్టిం ససర్జ రాజేన్ద్ర సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః । ధర్మాధర్మౌ వివేకాయ కర్మణాం చ తథాసృజత్
ఓ మహారాజా, భగవానుడు సృష్టిని రూపుదిద్ది అనేక రకాల ప్రాణులను ఉత్పత్తి చేసి ధర్మం-అధర్మం, Viveka (వివేకం) మరియు కథనకార్యాల విభిన్న కర్తవ్యాలను నిశ్చితముగా పంచాడు.
సుఖదుఃఖాదిభిర్ద్వన్ద్వైః ప్రజాశ్చేమా న్యయోజయత్ । అణ్వ్యో మాత్రావినాశిన్యో దశార్ధానాం తు యాః స్మృతాః
ఆయనే సుఖం–వేదన వంటి ప్రత్యర్థుల జంటలుగా ప్రాణులను ఏర్పాటు చేశారు; కొంతలు అణువుల మాదిరిగా భాగవిభక్తి లేకుండా చేయబడ్డారు, మరికొందరు వంటి పదరెండు భాగాల వారిగా చేయబడ్డట్లు జ్ఞాపకముంటుంది.
తాభిః సర్వమిదం వీర సమ్భవత్యనుపూర్వశః । యత్కృతం తు పురా కర్మ సన్నియుక్తేన వై నృప
ఈ విధానాల ద్వారా అంతా క్రమంగా సృష్టి ఏర్పడుతుంది; ముందు జరిగిన కర్మలను సీఎాధికారి ఆజ్ఞాపించి నియమించాడు.
స తదేవ స్వయం భేజే సృజ్యమానం పునః పునః । హింస్రాహింస్రే మృదుక్రూరే ధర్మాధర్మే ఋతానృతే
ఆయ్నే అధిపతి పునరావృతంగా జన్మిస్తున్న వాటినే పునరావస్తావిస్తుంది — హింసాత్మకాన్నీ అహింసాత్మకాన్నీ, మృదువైనదినీ క్రూరమైనదినీ, ధర్మానుగుణమనేదినీ అసత్యాన్నీ, సత్యాన్నీ అబద్ధాన్నీ ఒకే క్షమతో పంపుతాడు.
యద్యథాస్యాభవత్సర్గే తత్తస్య స్వయమావిశత్ । యథా చ లిఙ్గాన్యృతవః స్వయమేవానుపర్యయే
జన్మసమయంలో అవి ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయో ఏమైనా, అవే స్వయంగా మరలా ప్రవేశిస్తాయి; మరిన్ని తప్పుడు గుర్తుల మాదిరిగానే అవి సవ్యూత క్రమంలో తిరిగి వస్తాయి.
స్వాని స్వాన్యభిపద్యన్తే తథా కర్మాణి దేహినః । లోకస్యేహ వివృద్ధ్యర్థం ముఖబాహూరుపాదతః
సశరీరులు తమ సౌకర్యమైన స్వభావానుగుణమైన కర్మలను స్వయంగా షోలుకుంటారు; ప్రపంచోద్ధరణార్థం వారు మూత్రాలుమీదే, భుజాలుమీదే, ఉరులుమీదే, పాదాలుమీదే జనమవుతారు.
బ్రహ్మ క్షత్రం తథా చోభౌ వైశ్యశూద్రౌ నృపోత్తమ । ముఖాని యాని చత్వారి తేభ్యో వేదా వినిఃసృతాః
వేదాలకు మూలం: ముఖాల నుంచి బ్రాహ్మణులు జన్మించారు, భుజాల నుంచిక్షత్రియులు, ఉరుల నుంచి వైశ్యులు, పాదాల నుంచి శుద్రులు ఉద్భవించు — ఓ రాజా, ఆ నాలుగు అంగాల నుండే వేదాలు ప్రవహించాయి.
ఋగ్వేదసహితా తాత వసిష్ఠేన మహాత్మనా । పూర్వాన్ముఖాన్మహాబాహో దక్షిణాచ్చాపి వై శృణు
విను: ఋగ్వేదం మహానుభావుడు వశిష్ఠుని ముందస్తు ముఖం నుంచి ప్రకాశించింది; అది తూర్పునుండి వచ్చింది, ఓ శక్తివంతుడా.
యజుర్వేదో మహారాజ యాజ్ఞవల్క్యేన వై సహ । సామాని పశ్చిమాత్తాత గౌతమశ్చ మహానృషిః
యజుర్వేదం, రాజా, యజ్ఞవల్క్యునితో కలుసు వచ్చిందని; సామవేదం పడమర వీధి నుంచి జారి వచ్చింది, గౌతముడు దానికి మహర్షి అనిపించడు.
అథర్వవేదో రాజేన్ద్ర ముఖాచ్చాప్యుత్తరాన్నృప । ఋషిశ్చాపి తథా రాజఞ్ఛౌనకో లోకపూజితః
రాజవీరుని ముఖదర్శనమ నుంచి ఆథర్వవేదం కూడా ప్రసారమైంది; అదే మహారాజుని ముఖం నుంచి ఉత్తరవేదం పుట్టింది; ఆ ముఖనుంచి ఒక ఋషి కూడా జన్మించాడు — అందుచేత ప్రజలు రాజుని స్థంభమును పూజించీ.
యత్తన్ముఖం మహాబాహో పఞ్చమం లోకవిశ్రుతమ్ । అష్టాదశపురాణాని సేతిహాసాని భారత
ఆ సహస్రశక్తిమంతుడైన ముఖం ప్రపంచప్రసిద్ధశాస్త్రాల్లో ఐదవంగా ఖ్యాతి పొందింది; దానినుంచి పద్దెనిమిది పురాణాలు మరియు భారతకథనాల ఏకైక ఉద్భవమైంది.
నిర్గతాని తతస్తస్మాన్ముఖాత్కురుకులోద్వహ । తథాన్యాః స్మృతయశ్చాపి యమాద్యా లోకపూజితాః
ఆ ముఖం నుంచి కురు వంశం మరియు ఇతర సంప్రదాయ కులాలు ప్రవహించాయి; అలాగే ఇతర గుర్తింపుచేసిన గ్రంథాలు మరియు యమతో మొదలయ్యే నియమావళులు ప్రపంచమునందుకు గౌరవించబడ్డవి.
తతః స భగవాన్దేవో ద్విధా దేహమకారయత్ । ద్విధా కృత్వాత్మనో దేహమర్ధేన పురుషోఽభవత్
తర్వాత ఆ భగవానుడు రెండు రకాలుగా తన శరీరాన్ని రూపుదిద్దాడు; తనను విభజించి అతడు తనలోని ఒక సగంతో పురుషుడుగా అయినాడు.
అర్ధేన నారీ తస్యాం చ విరాజమసృజత్ప్రభుః । తపస్తప్త్వాసృజద్యం తు స స్వయం పురుషో విరాట్
ఇతర సగం నుంచి ఆయనే అరు భాగంలో ప్రకాశించే ఒక స్త్రీను సృష్టించాడు; తపస్య ఉష్ణత వల్ల సృష్టింపబడి, ఆయన స్వయంగా మహా ప రుషుడయ్యాడు.
స చకార తపో రాజన్సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః । పతీన్ప్రజానామసృజన్మహర్షీనాదితో దశ
ఆ మహారాజుడు తపస్సు చేయించి అనేకవిధ సంతానాలను సృష్టించాడు: భార్యలు, ప్రజల్ని ఉత్పత్తి చేసాగాను, ప్రారంభంలో దాడి ఘనమయ మహర్షులైన పది జన్మించినారు.
నారదం చ భృగుం తాత కం ప్రచేతసమేవ హి । పులహం క్రతుం పులస్త్యం చ అత్రిమఙ్గిరసం తథా
అందులోనుంచి నారదుడు, భృగువు ఉన్నారు, తాటకా కూడా, నిజముగా ప్రత్యోజకుడు; పులాహ, క్రతు, పలస్త్య; ఆట్రిమాన్ మరియు అంగీరాసులు కూడా వారిలో గణించబడ్డారు.
మరీచిం చాపి రాజేన్ద్ర యోఽసావాద్యః ప్రజాపతిః । ఏతాంశ్చాన్యాంశ్చ రాజేన్ద్ర అసృజద్ భూరితేజసః
మరిచిఁ కూడా, బరాతా, ఈ జనకులలో ఒకడు; ఈ వారు మరియు ఇతర ప్రాణులు సాహసం‑ప్రభావవంతుడైన రాజు ఉత్పత్తి చేశాడు.
అథ దేవానృషీన్దైత్యాన్సోఽసృజత్కురునన్దన । యక్షరక్షః పిశాచాంశ్చ గన్ధర్వాప్సరసోఽసురాన్
తదుపరి ఆ రాజు దేవతలను, మహర్షుల‌ను, రాక్షసులను, యక్షుల, రాక్షసుల, పిశాచుల వంటి సాత్త్వికులని, గంధర్వులు, అప్సరసలు మరియు అసురులనూ సృష్టించాడు.
మనుష్యాణాం పితౄణాం చ సర్పాణాం చైవ భారత । నాగానాం చ మహాబాహో ససర్జ వివిధాన్గణాన్
అతను మనుష్యులనూ పూర్వజులనూ, సర్పులనూ, ఓ ధీరశక్తి సంపన్న బరాతా, నాగుల వివిధ వర్గాలనూ నిర్మించాడు — ఇలాగా తన్ను వివిధ ఆలయసైన్యాలను కలిగించారు.