ఈతయో న ప్రవర్తంతే తస్మాన్మృత్యుకృతం భయమ్ భుక్త్వా రాజ్యం చిరంకాలమిన్ద్రలోకే మహీయతే
అతనికి ఎలాంటి అడ్డంకులు కలగవు; మరణ భయం తొలగిపోతుంది. అతడు దీర్ఘకాలం రాజ్యం అనుభవించి, ఇంద్రలోకంలో ఘనంగా గౌరవింపబడతాడు.
రాష్ట్రే పురే చ నగరే సురరాజకేతోర్యత్రోత్సవో నృపజనైః క్రియతే సమేత్య
దేశంలో, పట్టణంలో, నగరంలో, ఇంద్రధ్వజ ఉత్సవాన్ని రాజులు కూడి ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే మహేన్ద్రధ్వజమహోత్సవవర్ణనం నామైకోనచత్వారింశదుతరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలోని ఉత్తరపర్వంలో, శ్రీకృష్ణుడు యుదిష్ఠిరునితో సంభాషించిన మహేంద్రధ్వజ మహోత్సవ వర్ణన అనే నూరొకటి నాలుగు పదకొండు అధ్యాయం ముగిసింది.
దీపాలికోత్సవవర్ణనమ్ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ పురా వామనరూపేణ యాచయిత్వా ధరామిమామ్
దీపావళి ఉత్సవ వర్ణన. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: పూర్వం వామనరూపంలో ఈ భూమిని యాచించి,
ఇన్ద్రాయ దత్తవాన్రాజ్యం బలిం పాతాలవాసినమ్
ఇంద్రునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చి, బలిని పాతాళంలో నివసించేటట్లు చేశాడు.
ఏకమేవ హి భోగార్థం బలిరాజ్యేతిచిహ్నితమ్
బలిచక్రవర్తి రాజ్యం కేవలం భోగార్థంగా గుర్తించబడింది.
కార్త్తికే కృష్ణపక్షస్య పఞ్చదశ్యాం నిశాగమే
కార్తీక మాసంలో, కృష్ణపక్ష పౌర్ణమి రాత్రి సంధ్య సమయంలో,
కిమర్థం దీయతే దానం తస్యాం కా దేవతా భవేత్
ఆ రాత్రి దానం ఎందుకు చేయాలి? ఆ రాత్రి ఏ దేవతను పూజించాలి?
కింస్విత్తస్యై భవేద్దేయం కేభ్యో దేవం జనార్దన
ఆ రాత్రి ఏమి దానం చేయాలి? ఎవరికీ ఇవ్వాలి, జనార్దనా?
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ కార్త్తికే కృష్ణపక్షే చ చతుర్దశ్యాం దినోదయే
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: కార్తీక కృష్ణపక్షంలో, చతుర్దశి రోజున ఉదయం,
అపామార్గపల్లవాన్వా భ్రాభయేన్మస్తకోపరి
అపామార్గ ఆకులను తలపై తిప్పాలి.
హర పాపమపామార్గ భ్రామ్యమాణం పునఃపునః అపామార్గ నమస్తేస్తు శరీరం మమ శోధయ
పాపాలను తొలగించు అపామార్గ, మళ్లీ మళ్లీ తిప్పబడుతున్నావు. అపామార్గా! నీకు నమస్కారం, నా శరీరాన్ని శుద్ధి చేయు.
( ఇత్యపామార్గ భ్రమణ మన్త్రః) తతశ్చ తర్పణం కార్యం ధర్మరాజస్య నామభిః వైవస్వతాయ కాలాయ సర్వభూతక్షయాయ చ ।।4.140.౧
(ఇది అపామార్గ తిప్పే మంత్రం.) తరువాత ధర్మరాజు, వైవస్వతుడు, కాలుడు, సమస్త భూతాలను నశింపజేసే వాడు అనే పేర్లతో తర్పణం చేయాలి.
నరకాయ ప్రదాతవ్యో దీపః సంపూజ్య దేవతాః
దేవతలను పూజించి, నరకుడికి దీపం సమర్పించాలి.
బ్రహ్మవిష్ణుశివాదీనాం భవనేషు మఠేషు చ
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మరియు ఇతర దేవతల గృహాలలో, అలాగే మఠాలలో,
ప్రాకారోద్యానవాపీషు ప్రతోలీనిష్కుటేషు చ మందురాసు వివిక్తాసు హస్తిశాలాసు చైవ హి
గోడల మధ్య, తోటల్లో, బావుల్లో, ద్వారాల వద్ద, మండపాల్లో, అలాగే ఒంటరిగా ఉన్న పశువుల కొట్లాల్లో, ఏనుగుల శాలల్లో,
ఏవం ప్రభాతసమయేఽమావాస్యాయాం నరాధిప
ఇలా, అమావాస్య ఉదయం వేళ, ఓ రాజా,
కృత్వా తు పార్వణం శ్రాద్ధం దధిక్షీరఘృతాదిభిః
పెరుగు, పాల, నెయ్యి మొదలైనవి ఉపయోగించి పితృకర్మను నిర్వహించి,
తతోఽపరాహ్ణసమయే ఘోషయేన్నగరే నృపః
ఆ తర్వాత మధ్యాహ్నం సమయానికి, రాజు నగరమంతా ప్రకటించాలి,
లోకశ్చాపి పరే హృష్యేత్సుధాధవలితాజిరే
అందులో, అమృతంతో తెల్లబడిన అంగణాల్లో ప్రజలు కూడా ఆనందిస్తారు,
ద్యూతపానరతోదృప్తనరనారీమనోహరే ౧౮ . తాంబూలహృష్ట వదనే కుఙ్కుమక్షోదచర్చితే
జూదం, మద్యం వంటి వినోదాల్లో మునిగిపోయిన పురుషులు, మహిళలకు ఆహ్లాదకరంగా ఉండే చోట్ల, పానంలో తాంబూలంతో ఆనందంగా, కుంకుమపూసతో అలంకరించబడిన ముఖాలతో,
దుకూలపట్టనేపథ్యే స్వర్ణమాణిక్యభూషితే 4.140.
నాజూకైన వస్త్రాలు, పట్టుచీరలు ధరించి, బంగారం, మాణిక్యాలతో అలంకరించబడి,
యువతీజనసంకీర్ణవస్త్రోజ్జ్వలవిహారిణి ప్రదోషే దోషరహితే శస్తదోషాగమే శుభే
యువతులతో కిక్కిరిసిన, వెలిగిపోయే సభల్లో, తప్పులేని సాయంకాలంలో, శుభమైన సమయం వచ్చినప్పుడు,
శశిపూర్ణముఖాభిశ్చ కన్యాభిః క్షిప్తతణ్డులమ్
చంద్రబింబంలాంటి ముఖాలున్న కన్యలు, అక్కి చల్లుతూ,
భ్రామ్యమాణో నతో మూర్ఘ్ని మనుజానాం జనాధిపః నీరాజనం తు తేనేహ ప్రోచ్యతే విజయప్రదమ్
రాజు, ప్రజల మధ్య తలవంచి తిరుగుతూ, దీపారాధన చేస్తాడు. ఇది విజయాన్ని ప్రసాదించేదిగా చెప్పబడింది.
తస్మాజ్జనేన కర్తవ్యం రక్షోదోషభయాపహమ్
కాబట్టి, ప్రజలు ఈ కార్యాన్ని చేయాలి. ఇది దుష్టశక్తుల భయం, అపాయాన్ని తొలగిస్తుంది.
క్షుద్రోపసర్గరహితే రాజచౌరభయోజ్ఝితే
చిన్న చిన్న వ్యాధులు లేని చోట, రాజు లేదా దొంగల భయం లేని చోట,
తతోఽర్ద్ధరాత్రసమయే స్వయం రాజా వ్రజేత్పురమ్
ఆ తర్వాత అర్ధరాత్రి సమయానికి, రాజు స్వయంగా నగరంలోకి ప్రవేశించాలి.
మహతా తూర్యఘోషేణ జ్వలద్భిర్హస్తదీపకైః
పెద్ద పెద్ద వాద్యాల శబ్దంతో, చేతుల్లో వెలిగుతున్న దీపాలతో,
తం దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యమృద్ధిం చైవాత్మనః శుభామ్
ఆ అద్భుతాన్ని, తన శుభమైన ఐశ్వర్యాన్ని చూసి,