సంచింత్యైవం సమానాయ్య వసంతం ప్రాహ శంకరః
ఇలా ఆలోచించి, వసంతుణ్ని పిలిపించి, శంకరుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు:
సితపక్షః సహాయోఽయం సర్వభూతసుఖప్రదః
ఈ శుక్లపక్ష సహాయకుడు అన్ని జీవులకు ఆనందాన్ని ఇస్తాడు.
యో యథా రథమారూఢః సమాయాతః సమీక్షితుమ్
ఎవరైనా రథంపై ఎక్కి, ఏ విధంగా వచ్చినా, దర్శించడానికి వస్తారు.
కారయిష్యన్తి యే మర్త్యా రథయాత్రామహోత్సవమ్
ఈ రథయాత్ర మహోత్సవాన్ని నిర్వహించే మానవులు,
ఏవమాభాష్య భగవాన్వసంతం చ తతః సురైః
ఇలా వసంతుణ్ని ఉద్దేశించి భగవంతుడు, దేవతలతో కలిసి,
ఆరోపయేత్కథం దేవాన్రథే వద జగత్పతే ।। 4.134.
ప్రపంచాధిపతీ! దేవతలను రథంపై ఎలా కూర్చోబెట్టాలో చెప్పు.
సుదృఢాక్షం దృఢాబంధం సుచక్రరథకూబరమ్
బలమైన అక్షాలు, గట్టి కట్టులు, బాగా తయారైన చక్రాలు, దండం కలిగిన రథాన్ని
అథ వా వంశవిహితం నేత్రపట్టపటావృతమ్
లేదా, బాంబూ తోలతో చేసినది, నేతపట్టీలతో, జాలితో కప్పబడినదాన్ని
సితగోయుగసంయుక్తం పఞ్చబాణపతాకినమ్
తెల్ల ఎద్దుల జంటతో కలిపినదాన్ని, ఐదు బాణాల జెండా ఉన్నదాన్ని
వైశ్వదేవం తతః కుర్యాద్గ్రహయజ్ఞవిధానతః
తర్వాత, గ్రహయజ్ఞ విధానానుసారం వైశ్వదేవ కర్మ చేయాలి.
ఆరోపయేద్రథే దేవం మూలమంత్రేణ మంత్రవిత్
మూలమంత్రంతో మంత్రజ్ఞుడు దేవతను రథంపై ప్రతిష్ఠించాలి.
రథే తిష్ఠన్నయతి వాజినః పురో యత్రయత్ర కామయతే సుషారథిః శంఖదుందుభినిర్ఘోషైః కాహలానాం చ నిఃస్వనైః
రథంపై నిలబడి, ఉత్తమ రథసారధి, తాను కోరిన చోటికి గుర్రాలను నడిపిస్తాడు; అప్పటికి శంఖాలు, డప్పులు, కాహళాల మ్రోగులు వినిపిస్తాయి.
దోషాసుఖేన రమితం ప్రేషణీయపురఃసరమ్
రాత్రి ఆనందంతో మునిగి, ముందుగా ఊరేగింపు సాగుతుంది.
తాంబూలాని రథే దద్యాత్పుష్పమాలాయుతాని చ
రథంపై తాంబూలాలు, పుష్పమాలలతో కలిపి ఉంచాలి.
యస్యయస్య గృహేభ్యేతి ప్రేరితో రథినా రథః । ।। 4.134.
ఏ ఇంటికి రథాన్ని రథసారధి పంపిస్తాడో, ఆ ఇంటికి రథం చేరుతుంది.
ఇతరోఽపి భవేత్పూజ్యః సంప్రాప్తే గృహిణాం గృహే
అక్కడ ఆ ఇంటి యజమాని వద్దకు రథం వచ్చినప్పుడు, మరొకరిని కూడా గౌరవంగా ఆహ్వానించాలి.
కదాచిదక్షభఙ్గః స్యాద్ధ్వజభంగోఽథ వా భవేత్
ఎప్పటికప్పుడు రథం అక్షం విరిగిపోవచ్చు, లేక జెండా పగిలిపోవచ్చు.
బ్రాహ్మణాంస్తత్ర సంపూజ్య హోమః కార్యో విజానతా
అలాంటి సందర్భంలో బ్రాహ్మణులను గౌరవించి, జ్ఞానంతో హోమం చేయాలి.
ప్రేరణీప్రేక్షణీయైశ్చ భ్రామయిత్వా రథోత్తమమ్
రథాన్ని నడిపేవారు, చూసేవారితో కలిసి రథాన్ని ప్రదర్శించాలి.
దోలాగ్రాహైశ్చక్రదోలాభ్రమైర్డమరకైస్తథా
రథాన్ని ఊపేవారు, చక్రాన్ని తిప్పేవారు, డమరుకాలు మోగించేవారు కూడా ఉండాలి.
ఏవం యః కురుతే పార్థ సుఖదం తు రథోత్సవమ్
హే పార్థా! ఎవరు ఈ విధంగా ఆనందంగా రథోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారో,
యః కారయిత్వా సౌవర్ణం రౌప్యం వా రథముత్తమమ్
ఎవరైనా బంగారం లేదా వెండితో అద్భుతమైన రథాన్ని తయారు చేయించి,
వర్ణకైశ్చిత్రితం దివ్యం దారుజం వా సుశోభనమ్
లేదా రంగులతో అలంకరించిన దివ్యమైన చెక్కరథాన్ని అందంగా తయారు చేయిస్తే,
స మర్త్యలోకే సుచిరాత్సుఖాని చ సమశ్నుతే
ఆయన మానవ లోకంలో చాలా కాలం సుఖంగా జీవిస్తాడు.
స్థాపయేత్సర్వభాగే తు గేయం వాద్యపురఃసరమ్ 4.134.
ప్రతి భాగంలో సంగీతం, పాడే వారు, వాద్యాలతో కూడిన కార్యక్రమాలు ఏర్పాటు చేయాలి.
తత్రాపి జాగరం కుర్యాద్వాద్యగీతసుమం గలైః
అక్కడ కూడా సంగీతం, పాటలు, పుష్పమాలలతో జాగరణ చేయాలి.
ప్రేక్షణీయవినోదేన తాం రాత్రిమతివాహయేత్
ఆ రాత్రిని వినోదాత్మక ప్రదర్శనలతో ఆనందంగా గడపాలి.
మహాయాత్రాం ప్రకుర్వీత తత్రాప్యద్భుతచేష్టితమ్ ౬౩ పూజయిత్వా విధానేన షష్ఠేఽహ్ని భవనం నయేత్
అక్కడ మహా ప్రదర్శన నిర్వహించి, అద్భుతమైన కార్యాచరణతో, నియమానుసారం పూజ చేసి, ఆరో రోజు రథాన్ని ఇంటికి తీసుకురావాలి.
సర్వపాపహరా పుణ్యా కిఞ్చిదన్యన్నిబోధ మే
ఇది పుణ్యదాయకం, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. ఇక ఇంకొక విషయం విను.
పఞ్చమ్యాం పంకజకరాం పూజయేద్వా సరస్వతీమ్
ఐదవ రోజున కమలాన్ని చేతిలో పట్టుకున్న సరస్వతీదేవిని పూజించాలి.