వసంతస్య ప్రభావోఽయం కోఽప్యపూర్వో విజృంభతే
వసంత ఋతువు ప్రభావం ఇంత గొప్పది—ఇంతకుముందెన్నడూ లేని విస్తరణ కనిపిస్తోంది.
వృక్షాః పక్షిశతాకీర్ణా విజిఘ్రాణముఖాః సురాః
వృక్షాలు వందల పక్షులతో నిండిపోయి, దేవతలు పరిమళాన్ని ఆస్వాదిస్తూ ముఖాలు చాటుగా వాసన పీలుస్తున్నారు.
కృతః ప్రత్యక్షసుమహాన్వసంతో న జగత్త్రయే
ఇప్పుడు వసంతం అందరికీ ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తోంది; ఇలాంటి వసంతం మూడూ లోకాల్లో లేదు.
ఉభావపి ప్రతప్యేతే పశ్యేదం కామచేష్టితమ్
ఇద్దరూ కోరికతో మండిపోతున్నారు; ఈ కామక్రీడను చూడు.
పాదపాః పల్లవశతైర్నృత్యంతే చ ప్రహర్షిణః
వృక్షాలు ఆనందంతో, వందల కొత్త కొమ్మలతో నాట్యం చేస్తున్నాయి.
కౌతుకాకులితః శీఘ్రమారురోహ రథం స్వకమ్ 4.134.
ఆసక్తితో మునిగిపోయి, అతడు వెంటనే తన రథంపై ఎక్కాడు.
ప్రయయౌ పుణ్డరీకాక్షః శంఖచక్రగదాధరః
పద్మనేత్రుడు, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించినవాడు, ప్రయాణమయ్యాడు.
ఆస్థాయ ప్రయయౌ హృష్టో బ్రహ్మా బ్రాహ్మణసంస్తుతః
ఆనందంతో రథంపై ఎక్కి, బ్రాహ్మణులు స్తుతిస్తూ బ్రహ్మ వెళ్ళిపోయాడు.
వృతో రథేన ప్రయయౌ భాస్కరో వారితస్కరః
తన రథంతో కూడి, చీకటిని తొలగించే భాస్కరుడు ప్రయాణమయ్యాడు.
కాత్యాయనీ ప్రచలితా పఞ్చవక్త్రేణ కేతునా
కాత్యాయనీ, ఐదు ముఖాల జెండాతో, కదిలి ముందుకు వచ్చింది.
ప్రయాతః స్వరథారూఢః కృతకర్ణకులాకులః
తన రథంపై ఎక్కి, చెవి కుండలు ఊగుతూ, అతడు బయలుదేరాడు.
రథారూఢైరమూఢాత్మా మర్త్యలోకమవాతరత్
రథాలపై ఎక్కి, స్పష్టమైన మనస్సుతో, మానవ లోకానికి దిగివచ్చాడు.
నారదేన యథైవోక్తస్తావత్సర్వం తదక్షరమ్
నారదుడు చెప్పినదానిప్రకారం, అన్నీ అక్షరాలా అలాగే జరిగాయి.
దేవైః సార్ద్ధం పశుపతిర్యావత్పశ్యతి విస్మితః
దేవతలతో కలిసి పశుపతి ఆశ్చర్యంతో చూస్తున్నాడు.
గాయంతి కేచిత్సోత్కంఠం లుఠంత్యన్యే ప్రహర్షితాః
కొంతమంది ఆత్రుతతో పాడుతుంటే, మరికొందరు ఆనందంతో ఉలిక్కిపడి పడుతున్నారు.
వాదయంత్యన్యథా వాద్యం గాయంత్యన్యేన్యథా గణాః 4.134.
కొంతమంది వాద్యాలు వేరేలా వాయిస్తుంటే, ఇంకొందరు వేరేలా పాడుతారు—ఆ గుంపులు ఆనందంగా ఉల్లాసపడుతున్నారు.
నీలోత్పలాభనయనైర్విలసత్ప్రాంతతారకైః
నీలకమలాలాంటి కన్నులతో, పక్కనే ఉన్న నక్షత్రాల వెలుగుతో మెరిసిపోతూ,
సురాణాం క్షోభమాలక్ష్య భగవాన్గోవృషధ్వజః
దేవతల కలవరాన్ని గమనించిన పుణ్యశీలి గోవృషధ్వజుడు,
అనర్థముత్థితం తద్వత్తద్విఘాతాయ యే జనాః
ఇలాంటి అపాయము కలిగినప్పుడు, దాన్ని తొలగించేందుకు ప్రయత్నించే వారు,
వసంతః స్వామిభక్తత్వాన్మాన్యపుష్పాకరం యదా
వసంతుడు, తన ప్రభుపట్ల భక్తితో, గౌరవప్రదమైన పుష్పాలను తీసుకొచ్చినప్పుడు,
సంచింత్యైవం సమానాయ్య వసంతం ప్రాహ శంకరః
ఇలా ఆలోచించి, వసంతుణ్ని పిలిపించి, శంకరుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు:
సితపక్షః సహాయోఽయం సర్వభూతసుఖప్రదః
ఈ శుక్లపక్ష సహాయకుడు అన్ని జీవులకు ఆనందాన్ని ఇస్తాడు.
యో యథా రథమారూఢః సమాయాతః సమీక్షితుమ్
ఎవరైనా రథంపై ఎక్కి, ఏ విధంగా వచ్చినా, దర్శించడానికి వస్తారు.
కారయిష్యన్తి యే మర్త్యా రథయాత్రామహోత్సవమ్
ఈ రథయాత్ర మహోత్సవాన్ని నిర్వహించే మానవులు,
ఏవమాభాష్య భగవాన్వసంతం చ తతః సురైః
ఇలా వసంతుణ్ని ఉద్దేశించి భగవంతుడు, దేవతలతో కలిసి,
ఆరోపయేత్కథం దేవాన్రథే వద జగత్పతే ।। 4.134.
ప్రపంచాధిపతీ! దేవతలను రథంపై ఎలా కూర్చోబెట్టాలో చెప్పు.
సుదృఢాక్షం దృఢాబంధం సుచక్రరథకూబరమ్
బలమైన అక్షాలు, గట్టి కట్టులు, బాగా తయారైన చక్రాలు, దండం కలిగిన రథాన్ని
అథ వా వంశవిహితం నేత్రపట్టపటావృతమ్
లేదా, బాంబూ తోలతో చేసినది, నేతపట్టీలతో, జాలితో కప్పబడినదాన్ని
సితగోయుగసంయుక్తం పఞ్చబాణపతాకినమ్
తెల్ల ఎద్దుల జంటతో కలిపినదాన్ని, ఐదు బాణాల జెండా ఉన్నదాన్ని
వైశ్వదేవం తతః కుర్యాద్గ్రహయజ్ఞవిధానతః
తర్వాత, గ్రహయజ్ఞ విధానానుసారం వైశ్వదేవ కర్మ చేయాలి.