కిమేతత్కౌతుకం మేఽస్తి సంశయం ఛేత్తుమర్హసి
ఈ ఆశ్చర్యం నాకు ఎందుకు కలిగింది? నా సందేహాన్ని తొలగించు.
స స్వర్గం గన్తుకామోఽభూచ్ఛరీరేణ నరోత్తమ
తన శరీరంతోనే స్వర్గానికి వెళ్లాలని ఆశించిన ఆ మానవశ్రేష్ఠుడు,
త్రిశంకుః సర్వమాచఖ్యౌ విశ్వామిత్రాయ ధీమతే 4.130.
త్రిశంకువు తనకు జరిగినదంతా మహర్షి విశ్వామిత్రునికి వివరంగా చెప్పాడు.
న తా హవిః ప్రత్యగృహ్ణంస్తతః క్రుద్ధః కుశాత్మజః
ఆ హవిస్సును నేను స్వీకరించలేదు; అందువల్ల కుశుని కుమారుడు కోపగించుకున్నాడు.
శృంగాటకా న్నాలికేరాన్పచనానానజౌడకాన్
అతడు శృంగాటక వృక్షాలు, కొబ్బరి చెట్లు, వివిధ రకాల అన్నాలు, జౌదక ధాన్యాలు సృష్టించాడు.
ఉష్ట్రాన్మనుజదేవాంశ్చ క్రోధాన్మునిరవాసృజత్
ఆ ముని కోపంతో ఒంటెలను, మానవ దేవతలను, ఇతరులను కూడా సృష్టించాడు.
తతః శక్రః సమాగమ్య విశ్వామిత్రం ప్రసాద్య వై
అప్పుడప్పుడు ఇంద్రుడు వచ్చి, విశ్వామిత్రుని ప్రసన్నం చేసి, అతని అనుగ్రహాన్ని కోరాడు.
మర్త్య లోకే చ తే సర్వే దేవా దేవకులేష్వథ
మనుష్య లోకంలో ఆ దేవతలందరూ దేవాలయాలలో నివసిస్తున్నారు.
బ్రహ్మా విష్ణుస్తథా రుద్రో యే చాన్యే దేవతాగణాః
బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్రుడు మరియు ఇతర దేవతా సమూహములు,
ప్రతిమాసు స్థితాః శశ్వద్భోగాన్భుఞ్జతి శాశ్వతాన్
వారు ప్రతిమల్లో ఎప్పటికీ ఉండి, శాశ్వతమైన ఆనందాలను అనుభవిస్తున్నారు.
సూర్యాయ రక్తవస్త్రేణ పూర్ణవర్తిం ఘృతైర్యుతామ్
సూర్యునికి ఎరుపు వస్త్రంతో చుట్టిన, నెయ్యితో నిండిన, పొడవైన వత్తితో దీపం సమర్పించాలి.
తద్వి ష్ణోః పరమం పదం సదా పశ్యంతి సూరయః
పండితులు ఎప్పుడూ విష్ణువు యొక్క పరమ పదాన్ని దర్శిస్తారు.
పీతవస్త్రేణ కృష్ణాయ శ్వేతవస్త్రేణ శూలినే 4.130.
కృష్ణునికి పసుపు వస్త్రంతో, శివునికి తెలుపు వస్త్రంతో సమర్పించాలి.
వర్తి లాక్షారక్తేన దుర్గాయై పూర్ణవర్తి ప్రబోధయేత్
దుర్గాదేవికి లక్కపూతతో రంగు చేసిన వత్తితో నిండిన దీపాన్ని వెలిగించాలి.
నాగేభ్యః కృష్ణవస్త్రేణ గ్రహేభ్య ఇషికా యుధామ్
పాములకు నలుపు వస్త్రంతో, గ్రహాలకు ఆయుధంగా బాణాలను సమర్పించాలి.
విశేషం శృణు సూర్యాయ పూర్ణవర్తిర్నిగద్యతే
సూర్యునికి సమర్పించాల్సిన పూర్తి వత్తి దీపం గురించి ప్రత్యేకంగా విను.
పద్మవర్తిర్విరించాయ గౌర్య్యై సౌభాగ్యవర్తికా
బ్రహ్మదేవునికి పద్మాకార వత్తి, గౌరీదేవికి మంగళదీపం సమర్పించాలి.
నేత్రపట్టేన మధునా ఘృతేన మధుకుండకే
కళ్లకు కట్టే వస్త్రంతో, తేనెతో, నెయ్యితో, తేనె పాత్రలో సమర్పించాలి.
మంత్రేణానేన రాజేన్ద్ర తన్నిశామయ వైదికమ్
ఈ మంత్రంతో, ఓ రాజా, వేదోక్తి విధానాన్ని విను.
అగ్రే త్వాం కామ్యయా గిరా తుభ్యం తా గిరసస్తు విశ్వాః
నీ ముందు, కోరికతో పలికిన మాటలు అన్నీ నీకే కలుగునుగాక.
అగ్నే కామాయ జేగిరే అగ్నిప్రియేషు ధామసు
అగ్నిదేవా, కోరిక కోసం నిన్ను పిలిచారు, అగ్నికి ఇష్టమైన స్థలాల్లో.
ఏవమేతేన విధినా యః ప్రయచ్ఛతి దీపకమ్
ఈ విధంగా ఎవరు దీపాన్ని సమర్పిస్తారో,
యాంతి తే బ్రహ్మసదనం విమానేనార్కవర్చసా 4.130.
వారు సూర్యుని వలె ప్రకాశించే విమానంలో బ్రహ్మలోకానికి చేరుకుంటారు.
సదీపే తు యథా దేశే చక్షూంషి బలవన్తి హి
దీపం ఉన్న చోట కళ్లకు బలమూ, ఆరోగ్యమూ కలుగుతాయి.
యథైవోర్ధ్వం గతిర్నిత్యం రాజన్దీపశిఖాసు వై
ఓ రాజా, దీపశిఖ ఎప్పుడూ పైకి ఎగసేలా ఉండే విధంగా మన ప్రగతి కూడా ఎప్పుడూ పైకే ఉంటుంది.
ఘృతేన దీపో దాతవ్యో రాజంస్తైలేన వా పునః
ఓ రాజా, నెయ్యితో లేదా నూనెతో దీపం సమర్పించాలి.
దీపస్తైలేన కర్తవ్యో న తు కర్మ విజానతా
నూనెతో దీపం చేయాలి, కానీ విధిని తెలియని వారు చేయకూడదు.
యః కుర్యాత్కర్మణా తేన స్యాదసౌ పుష్పితేక్షణః
ఈ కర్మను చేసే వారికి కనులు పూలవంటి అందంగా మెరుస్తాయి.
పద్మసూత్రోద్భవాం వర్తిం గంధతైలేన దీపితామ్
పద్మపు తంతువులతో చేసిన వత్తిని సుగంధిత తైలంలో ముంచి వెలిగించాలి.
ప్రజ్వాల్య దేవదేవస్య కర్పూరేణ తు దీపకమ్
దేవతల దేవుడైన పరమేశ్వరునికి కర్పూరంతో దీపం వెలిగించాలి.