యస్య స్వాదుజలం కూపే పిబంతి సతతం జనాః
ఎవరి బావిలోని తీపి నీటిని ప్రజలు ఎప్పుడూ తాగుతారో,
యః ప్రాసాదాన్రచయతి శుభాన్దేవతానాం తడాగే కీర్తిస్తస్య భ్రమతి విపులా వంశమార్గానుయాతా 4.127.
ఎవరు చెరువులో దేవతల కోసం అందమైన గుడులు నిర్మిస్తారో, వారి కీర్తి వారి వంశపరంపరలో విస్తరిస్తూ సాగుతుంది.
తేషాం తడాగాని బహూదకాని కూపాశ్చ యూపాశ్చ ప్రతిశ్రయాశ్చ
వారి చెరువులు నీటితో నిండినవి, వారి బావులు, యూపాలు, విశ్రాంతి స్థలాలు — ఇవన్నీ ఉంటాయి.
వృక్షోద్యాపనవిధివర్ణనమ్ ఉద్యాపనవిధిం చైవ సరహస్యం సమాసతః
ఇప్పుడు వృక్షాలను అంకితం చేసే విధిని, దాని అంతర్లీన రహస్యాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించబడింది.
పత్రైః పుష్పైః ఫలైర్మూలైః కుర్వంతి పితృతర్పణమ్
ఆకులు, పువ్వులు, పండ్లు, మూలికలతో పితృదేవతలకు తర్పణం చేస్తారు.
బహుభిర్మృతకిఞ్జాతైః పుత్రైర్ధర్మార్థవర్జితైః
చనిపోయినవారి తర్వాత పుట్టిన అనేక మంది కుమారులు ధర్మమూ, ధనమూ లేకుండా ఉంటారు.
ప్రాణినః ప్రీణయంతి స్మ చ్ఛాయావల్కలపల్లవైః
ఛాయ, తొక్క, ముద్దపల్లవాలతో ప్రాణులు సంతోషిస్తారు.
పుష్పపత్రఫలచ్ఛాయామూలవల్కలదారుభిః
పువ్వులు, ఆకులు, పండ్లు, ఛాయ, మూలికలు, తొక్క, కలప ఇవి అందిస్తాయి.
పుత్రాః సంవత్సరస్యాంతే శ్రాద్ధం కుర్వంతి వా న వా
సంవత్సరం ముగిసినప్పుడు కొడుకులు శ్రాద్ధం చేస్తారు లేదా చేయకపోవచ్చు.
న తత్కరోత్యగ్నిహోత్రం సుఖం యద్యోషితః సుతః
భార్యకు పుట్టిన కొడుకు అగ్నిహోత్రం చేయకపోతే, దానివల్ల ఆనందం కలగదు.
సచ్ఛాయా చ సపుష్పా చ సఫలా వృక్షవాటికా
నిజమైన నీడనిచ్చే, పువ్వులు పండించే, ఫలాలు ఇచ్చే చెట్ల తోట ప్రశంసనీయమైనది.
అశోకఫలావకరా తిలకాలంకృతాననా
అశోకవృక్ష ఫలాలు పడిపోవడం, తిలకంతో ముఖాలు అలంకరించబడటం జరుగుతుంది.
సదా స తీర్థీ భవతి సదా దానం ప్రయచ్ఛతి ।। 4.128.
అటువంటి వ్యక్తి ఎప్పుడూ తీర్థయాత్రలు చేస్తూ, ఎప్పుడూ దానం చేస్తుంటాడు.
అశ్వత్థమేకం పిచుమందమేకం న్యగ్రోధమేకం దశ చిఞ్చిణీకాన్
ఒక అశ్వత్థ వృక్షం, ఒక పిచుమంద వృక్షం, ఒక వటవృక్షం, పది చింతచెట్లు నాటాలి.
పుష్పోపగంధాఢ్యఫలోపగన్ధం యః పాదపం స్పర్శయతే ద్విజాయ
పువ్వులు, సువాసనలు, ఫలాలు ఉన్న చెట్టును బ్రాహ్మణుని కోసం ఎవరు తాకినా,
ప్రతిశ్రయాశ్రాన్త సమాశ్రయత్వాత్సమీహితం తత్ర ఫలం బుభుక్షోః
ఆ చెట్టు అలసినవారికి ఆశ్రయం ఇస్తుంది. ఆకలితో ఉన్నవారు అక్కడ కోరిన ఫలాన్ని పొందుతారు.
న ఖానితాః పుష్కరిణ్యో రోపితా న మహీరుహాః
ఇక్కడ చెరువులు తవ్వరు, పెద్ద చెట్లు కూడా నాటరు.
ఛాయామన్యస్య కుర్వంతి తిష్ఠంతి స్వయమాతపే
వారు ఇతరులకు నీడనిస్తారు, తాము మాత్రం ఎండలో నిలబడతారు.
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి వృక్షస్యోద్యాపనే విధిమ్
ఇప్పుడే నేను చెట్టు ప్రతిష్ఠా విధానాన్ని మరింత వివరంగా చెబుతాను.
అపుత్రయా పురా పార్థ పార్వత్యా మన్దరాచలే
పార్వతీదేవి, కుమారుడు లేకుండా, ఒకసారి మందరాచల పర్వతంపై ఉండగా,
జాతకర్మాదికాస్తస్య యాః క్రియాః కిల బుద్ధిమన్
జనన సంస్కారము మొదలైన అన్ని కర్మలు, ఓ జ్ఞానీ, ఆమె కొరకు చేయబడ్డాయి.
తతో మూలే ఘనదలో వల్గుచ్ఛాయాంగపల్లవః
అప్పుడు దాని వేరుల వద్ద, ఘనమైన ఆకులతో, విస్తారమైన నీడతో, మృదువైన కొమ్మలతో,
స్త్రీనామకంటకీకుబ్జకీటవృశ్చికకోటరః 4.128.
ఆ చెట్టులో మహిళలకు ముప్పు కలిగించే ముల్లు, వంకరలు, పురుగులు, చెదలు, తురుపు గుహలు లేవు.
ఆలవాలే సువిహితే శుభే బద్ధచతుష్కికే
బాగా సిద్ధమైన, మంగళకరమైన, నాలుగు వైపులా బలంగా కట్టిన ప్రహరీలో,
సదైవోద్యాపనం పార్థ పాదపానాం ప్రశస్యతే
పార్థా, చెట్ల ప్రతిష్ఠ ఎప్పుడూ చేయడం ప్రశంసనీయం.
పతాకాలంకృతం వృక్షం పూర్వేద్యురధివాసయేత్
పతాకలతో అలంకరించిన చెట్టును, ముందురోజే ప్రతిష్ఠ చేయాలి.
పిష్టాతకేనావకిరేత్సర్వౌషధ్యా చ పాదపమ్
ఆ వృక్షాన్ని పిండి అప్పాలు మరియు అన్ని ఔషధ మొక్కలతో చల్లాలి.
పల్లవాలంకృతముఖాన్సితచన్దనచర్చితాన్
తాజా ఆకులతో అలంకరించిన ముఖాలు, తెల్ల చందనం రాసినవిగా ఉండాలి.
పతాకాలంకృతాః సర్వే కార్యాస్తత్సన్నిధౌ ద్రుమాః
అక్కడ ఉన్న అన్ని చెట్లను జెండాలతో అలంకరించాలి.
రక్తపీతసితాచ్ఛాదైశ్చర్చితాః సుమనోహరైః
అవి ఆకర్షణీయమైన ఎరుపు, పసుపు, తెలుపు వస్త్రాలతో అలంకరించబడాలి.