త్రితయం నిఘ్నతాం నేయం త్రితయం చోన్నతిం పరామ్
మూడు విషయాలు నాశనం చేయాలి, మరో మూడు విషయాలు అత్యున్నత స్థితికి చేర్చాలి.
యః కారయతి లోకేఽస్మిన్కీర్తిస్తస్యామలా భవేత్ 4.127.
ఈ లోకంలో ఎవరు ఇది చేయిస్తారో, వారి కీర్తి ఎప్పటికీ మచ్చలేని దానిగా ఉంటుంది.
ఉపేతానామపి దివం స నిబన్ధవిధాయినామ్
ఇలాంటి ఏర్పాట్లు చేసినవారు మరణించినా, వారు స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
తావత్స్వర్గే స రమతే యావత్కీర్తిరనశ్వరా
వారి కీర్తి నశించని వరకు వారు స్వర్గంలో ఆనందంగా ఉంటారు.
హంసాస్యక్షిప్తనీల్యగ్రం పద్మినీఖణ్డమణ్డితమ్
హంసల తోటివలన చిందిన నీలి తుదలు, తామర తుక్కులతో అలంకరించబడినది.
ఘటైరఞ్జలిభిర్వక్త్రైర్యస్య వాటీపుటైర్జలమ్
ఆయన చెరువులోని నీటిని మట్టికుండలతో, చేతుల జతతో, నోటితో, లేదా అరచేతులతో తీసుకుంటారు.
తడాగం నగరోపాంతే ధన్యస్య కిల జాయతే
పట్టణపు అంచున ఉన్న చెరువు ధన్యుడి చేత నిర్మించబడుతుంది.
యేషాం దేవకులం తత్తు నిష్పద్యేత సరస్తటే
ఎవరికి చెరువు ఒడ్డున దేవాలయం నిర్మించబడుతుందో,
న భవంతీష్టికా యావద్ద్రోణీ వా భూమిసన్నిభా
భూమిపై ఒక ఇటుక లేదా ఒక గోతె కూడా లేకుండా ఉన్నంతవరకు,
భోగ్యస్థానే కృతః కూపః సుస్వాదుసలిలస్తథా
ఆనందించే స్థలంలో తీయని నీరు కలిగిన బావి నిర్మించబడుతుంది.
యస్య స్వాదుజలం కూపే పిబంతి సతతం జనాః
ఎవరి బావిలోని తీపి నీటిని ప్రజలు ఎప్పుడూ తాగుతారో,
యః ప్రాసాదాన్రచయతి శుభాన్దేవతానాం తడాగే కీర్తిస్తస్య భ్రమతి విపులా వంశమార్గానుయాతా 4.127.
ఎవరు చెరువులో దేవతల కోసం అందమైన గుడులు నిర్మిస్తారో, వారి కీర్తి వారి వంశపరంపరలో విస్తరిస్తూ సాగుతుంది.
తేషాం తడాగాని బహూదకాని కూపాశ్చ యూపాశ్చ ప్రతిశ్రయాశ్చ
వారి చెరువులు నీటితో నిండినవి, వారి బావులు, యూపాలు, విశ్రాంతి స్థలాలు — ఇవన్నీ ఉంటాయి.
వృక్షోద్యాపనవిధివర్ణనమ్ ఉద్యాపనవిధిం చైవ సరహస్యం సమాసతః
ఇప్పుడు వృక్షాలను అంకితం చేసే విధిని, దాని అంతర్లీన రహస్యాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించబడింది.
పత్రైః పుష్పైః ఫలైర్మూలైః కుర్వంతి పితృతర్పణమ్
ఆకులు, పువ్వులు, పండ్లు, మూలికలతో పితృదేవతలకు తర్పణం చేస్తారు.
బహుభిర్మృతకిఞ్జాతైః పుత్రైర్ధర్మార్థవర్జితైః
చనిపోయినవారి తర్వాత పుట్టిన అనేక మంది కుమారులు ధర్మమూ, ధనమూ లేకుండా ఉంటారు.
ప్రాణినః ప్రీణయంతి స్మ చ్ఛాయావల్కలపల్లవైః
ఛాయ, తొక్క, ముద్దపల్లవాలతో ప్రాణులు సంతోషిస్తారు.
పుష్పపత్రఫలచ్ఛాయామూలవల్కలదారుభిః
పువ్వులు, ఆకులు, పండ్లు, ఛాయ, మూలికలు, తొక్క, కలప ఇవి అందిస్తాయి.
పుత్రాః సంవత్సరస్యాంతే శ్రాద్ధం కుర్వంతి వా న వా
సంవత్సరం ముగిసినప్పుడు కొడుకులు శ్రాద్ధం చేస్తారు లేదా చేయకపోవచ్చు.
న తత్కరోత్యగ్నిహోత్రం సుఖం యద్యోషితః సుతః
భార్యకు పుట్టిన కొడుకు అగ్నిహోత్రం చేయకపోతే, దానివల్ల ఆనందం కలగదు.
సచ్ఛాయా చ సపుష్పా చ సఫలా వృక్షవాటికా
నిజమైన నీడనిచ్చే, పువ్వులు పండించే, ఫలాలు ఇచ్చే చెట్ల తోట ప్రశంసనీయమైనది.
అశోకఫలావకరా తిలకాలంకృతాననా
అశోకవృక్ష ఫలాలు పడిపోవడం, తిలకంతో ముఖాలు అలంకరించబడటం జరుగుతుంది.
సదా స తీర్థీ భవతి సదా దానం ప్రయచ్ఛతి ।। 4.128.
అటువంటి వ్యక్తి ఎప్పుడూ తీర్థయాత్రలు చేస్తూ, ఎప్పుడూ దానం చేస్తుంటాడు.
అశ్వత్థమేకం పిచుమందమేకం న్యగ్రోధమేకం దశ చిఞ్చిణీకాన్
ఒక అశ్వత్థ వృక్షం, ఒక పిచుమంద వృక్షం, ఒక వటవృక్షం, పది చింతచెట్లు నాటాలి.
పుష్పోపగంధాఢ్యఫలోపగన్ధం యః పాదపం స్పర్శయతే ద్విజాయ
పువ్వులు, సువాసనలు, ఫలాలు ఉన్న చెట్టును బ్రాహ్మణుని కోసం ఎవరు తాకినా,
ప్రతిశ్రయాశ్రాన్త సమాశ్రయత్వాత్సమీహితం తత్ర ఫలం బుభుక్షోః
ఆ చెట్టు అలసినవారికి ఆశ్రయం ఇస్తుంది. ఆకలితో ఉన్నవారు అక్కడ కోరిన ఫలాన్ని పొందుతారు.
న ఖానితాః పుష్కరిణ్యో రోపితా న మహీరుహాః
ఇక్కడ చెరువులు తవ్వరు, పెద్ద చెట్లు కూడా నాటరు.
ఛాయామన్యస్య కుర్వంతి తిష్ఠంతి స్వయమాతపే
వారు ఇతరులకు నీడనిస్తారు, తాము మాత్రం ఎండలో నిలబడతారు.
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి వృక్షస్యోద్యాపనే విధిమ్
ఇప్పుడే నేను చెట్టు ప్రతిష్ఠా విధానాన్ని మరింత వివరంగా చెబుతాను.
అపుత్రయా పురా పార్థ పార్వత్యా మన్దరాచలే
పార్వతీదేవి, కుమారుడు లేకుండా, ఒకసారి మందరాచల పర్వతంపై ఉండగా,