సాన్నిధ్యం కురు దేవేశ సముద్రే యద్వదత్ర వై
దేవతల అధిపతీ! సముద్రంలో నీవు ఎలా ఉన్నావో, ఇక్కడ కూడా నీ సన్నిధిని కలిగించు.
గౌః స్థాపకాయ దాతవ్యా భోజనం చానివారితమ్ 4.127.
స్థాపకునికి ఒక ఆవును ఇవ్వాలి. భోజనం కూడా నిరాకరించకూడదు.
శరాయా ఆగతం తోయం సాముద్రం ప్రథమం స్మృతమ్
బాణం ద్వారా వచ్చిన నీరు సముద్రపు మొదటి నీటిగా పరిగణించబడుతుంది.
వాపీకూపతడాగే వా స్థితం తు ప్రథమం జలమ్
కొలను, బావి, చెరువు లలో ఉన్న నీరు మొదటి నీటిగా భావించాలి.
సముద్రోఽపి హి కౌంతేయ దేవయోనిరపాంపతిః
కుంతీ కుమారుడా! సముద్రం కూడా దేవతల వంశానికి చెందినది, నీటికి అధిపతి.
అగ్నిశ్చ తేజో మృడయాథ దేహే రేతోధా విష్ణురమృతస్య నాభిః
అగ్ని అనగా అగ్నిశక్తి. మృడా! శరీరంలో బీజధారుడు విష్ణువు, అమృతానికి నాభి.
వైష్ణవే మాసి సంప్రాప్తే నక్షత్రే వారుణే తథా
వైష్ణవ మాసం వచ్చినప్పుడు, అలాగే వారుణ నక్షత్రంలో కూడా,
స్నాత్వా తు విధివన్మంత్రైః సాగరే తు సమాహితః
విధిగా మంత్రాలతో స్నానం చేసి, సముద్రతీరంలో ఏకాగ్రతతో ఉండాలి.
అపి జన్మసహస్రం తు యత్పాపం కురుతే నరః
వెయ్యి జన్మలు పాపాలు చేసినా కూడా,
విధిజ్ఞేన తు కర్తవ్యం బ్రాహ్మణేన యథావిధి
విధిని తెలిసిన బ్రాహ్మణుడు, నిర్ణీత నియమాల ప్రకారం ఈ కార్యాన్ని చేయాలి.
విధిం త్వేనమజానానో యః కుర్యాదర్థమోహితః
విధిని తెలియక, లోభంతో ఎవడు చేస్తాడో,
తస్య తన్నిష్ఫలం సర్వముప్తం బీజమివోషరే ।। 4.127.
అతని కార్యం ఫలించదు. అది ఎండిన భూమిలో విత్తిన విత్తనంలా వ్యర్థమవుతుంది.
సర్వరత్నమయం దివ్యం చన్ద్రార్కసదృశప్రభమ్
అది అన్ని విలువైన రత్నాలతో తయారై, దివ్యంగా, చంద్రుడు సూర్యుడు లాంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతుంది.
కశ్చిత్పిబతి తత్తోయం నిపానస్థం తతోఽఞ్జలిమ్
ఎవరైనా ఆ నీటిని పూకూరలో నుంచి చేతులతో తీసుకుని తాగుతారు.
మహాభోజ్యం మహోత్సర్గం యజమానో దినాష్టకమ్
యజమాని ఎనిమిది రోజుల పాటు గొప్ప భోజనాలు, గొప్ప బలులు పొందుతాడు.
కారకాః కర్మణో వాపి సూత్రధారాదయో నరాః
ఏ పనిని చేసినవారు, లేక ఆ పనిని పర్యవేక్షించినవారు, ఇతరులు కూడా,
ఖన్యమానే మహీభాగే ప్రాణినో యే క్షయం గతాః
భూమిని తవ్వుతున్నప్పుడు అక్కడ ప్రాణాలు కోల్పోయిన జీవులు కూడా,
ధేనోస్తు రోమకూపాణి యావన్తీహ నరోత్తమ
ఓ ఉత్తమ పురుషా! ఒక ఆవు శరీరంలో ఉన్న రోమకూపాల సంఖ్య ఎంత ఉంటుందో,
కోటిర్యుగసహస్రాణాం స్వర్గే తిష్ఠేత్తడాగకృత్
పూకూరను నిర్మించినవాడు కోటి యుగసహస్రాల పాటు స్వర్గంలో ఉంటాడు.
తాంస్తు తారయతే సర్వానాత్మానం చ మహీపతే
అతడు వారందరినీ, తనను తాను కూడా, ఓ రాజా, రక్షిస్తాడు.
అపి నః స కులే జాతో యస్తడాగం కరిష్యతి
మన వంశంలో ఇలాంటి పూకూరను నిర్మించగలవాడు ఎవరో జన్మించాలి.
కులాని తారయేత్సప్త యత్ర గౌర్వితృషీ భవేత్ 4.127.
ఎక్కడో ఒక ఆవు దాహంతో బాధపడుతూ అక్కడ తృప్తి పొందితే, అక్కడ అతడు ఏడు తరాల వారిని రక్షిస్తాడు.
మాసం చేతాగృహే కోటిక్షణధ్వంసిధనస్య హి
ఒక నెల పాటు నీటి గృహంలో ఉంటే, కోటి క్షణాల్లో సంపద నశించిపోతుంది.
చతుర్థకం ఫలం ప్రాప్తం కారితేఽస్మింశ్చతుష్టయే
ఈ నాలుగు పనులు పూర్తయితే, నాలుగవ వంతు ఫలం లభిస్తుంది.
తథా స్వాదేన చ జలం కర్తుః సర్వం శుభాశుభమ్
అలాగే, ఆ నీటిని ఆస్వాదించడం వలన, ఆ కర్తకు ఉన్న అన్ని శుభాశుభాలు కూడా,
ధన్యస్య పాంథాః సంప్రాప్య తడాగం వృక్షమండితమ్
ఆధృష్టవంతులైన ప్రయాణికులు, చెట్లతో అలంకరించబడిన పూకూరను చేరుకుంటారు.
మారుతోద్భూతవీచ్యగ్రైః కరైః కమలమండితమ్
గాలితో అలలు ఉప్పొంగి, సూర్యకిరణాలతో, కమలాలతో అలంకరించబడినదిగా ఉంటుంది.
సామాన్యం సర్వభూతేభ్యో యేన భూమిగతం జలమ్
భూమిలో ఉన్న నీటిని అన్ని జీవులకు సర్వసాధారణంగా చేసినవాడు,
మూర్తం స్వభావతః సిద్ధమిష్టం మన్త్రప్రదర్శితమ్
అది సహజంగా స్పష్టంగా కనిపించేలా, కావలసిన విధంగా మంత్రంతో తెలియజేయబడింది.
ఉన్నతా వాథ నిమ్నా వా కీర్తిర్యేన ప్రకాశితా
ఎత్తుగా ఉన్నా, తక్కువగా ఉన్నా, అతడు పొందిన కీర్తి అందరికీ ప్రసిద్ధమవుతుంది.