పంచగవ్యం చ కుంభేషు పంచరత్నాని చైవ హి
కుండల్లో పంచగవ్యాన్ని, అలాగే ఐదు రత్నాలను కూడా—
స్ఫటికం చన్దనం శ్వేతం తీర్థవారిససర్షపమ్ ఏతత్సర్వం వినిక్షిప్య కుమ్భేష్వావాహయేత్సురాన్
స్పటికం, తెల్లగంధం, తీర్థజలం, ఆవాలును— ఇవన్నీ కుండల్లో వేసి, దేవతలను ఆహ్వానించాలి.
సర్వే సముద్రాః సరితస్తీర్థాని జలదా హ్రదాః
అన్ని సముద్రాలు, నదులు, తీర్థాలు, మేఘాలు, సరస్సులు—
యోఽసౌ వజ్రధరో దేవ ఆదిత్యానాం ప్రభుర్మతః
వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడు, ఆదిత్యులకు అధిపతిగా భావించబడే దేవుడు—
రక్షోగణాధిపః సాక్షాత్ప్రలయానిలసప్రభః 4.125.
రాక్షస గణాధిపతి, ప్రళయకాలపు గాలిలా ప్రకాశించే వాడు—
యోఽసౌ బిన్దుకరో బిన్దుః పినాకీ వృషవాహనః
బిందువును సృష్టించేవాడు, బిందువే అయినవాడు, పినాకధనుర్ధారి, వృషభవాహనుడు—
త్రైలోక్యే యాని భూతాని స్థావరాణి చరాణి చ
మూడు లోకాలలో ఉన్న స్థావర, జంగమజీవులు అన్నీ—
ఏవమామంత్రితైః కుమ్భైరంభోయుక్తైర్యుగాన్వితైః పూజయేద్వస్త్రగోదానైర్బ్రాహ్మణానిష్టదేవతాః
ఈ విధంగా మంత్రాలతో ఆహ్వానించి, నీటితో నింపిన కుండలతో, వస్ర్తాలు, ఆవులను దానం చేసి, బ్రాహ్మణులను, ఇష్టదేవతలను పూజించాలి.
ఏతానేవ తతో మంత్రాన్సంలిఖ్య కనకాన్వితాన్ । యజమానస్య శిరసి ఉద్ధార్యాస్తే నరోత్తమ
ఈ మంత్రాలను బంగారు అలంకరణతో వ్రాసి, యజమాని తలపై ఉంచాలి, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా.
కలశాన్ద్రవ్యసంయుక్తాన్ప్రాప్తే గ్రహణపర్వణి ।। చన్ద్రగ్రహే నివృత్తే తు కృతగోదానమఙ్గలః
చంద్రగ్రహణం ముగిసిన తరువాత, ఆవును దానం చేసి, కుండల్లో నిర్ణీత పదార్థాలు ఉంచినప్పుడు—
కృతస్నానః శ్వేతపట్టం బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్
స్నానం చేసిన తరువాత, ఒక తెల్ల వస్త్రాన్ని బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.
న తస్య గ్రహపీడా స్యాన్న చ బంధుజనక్షయః
ఆ వ్యక్తికి గ్రహబాధలు ఉండవు, బంధువుల నష్టం కూడా కలగదు.
సూర్యగ్రహే సూర్యనామ సదా మంత్రేషు కీర్తయేత్ ౧౮ య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం శ్రావయేద్వాపి మానవః
సూర్యగ్రహణ సమయంలో ఎప్పుడూ మంత్రాలలో సూర్యుని నామాన్ని ఉచ్చరించాలి; ఈ విధంగా ఎవరైనా నిత్యం వినితే లేదా ఇతరులకు వినిపిస్తే—
చన్ద్రగ్రహే నృప రవిగ్రహణే జపన్మాం మంత్రైరిమైః సమభిమంత్ర్య శుభోదకుంభాత్ 4.125.
చంద్రగ్రహణం లేదా సూర్యగ్రహణ సమయంలో, ఓ రాజా, ఈ మంత్రాలను శుభకలశంపై జపించి—
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే చన్ద్రాదిత్యగ్రహణస్నాన విధివర్ణనం నామ పంచవింశత్యుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణం ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు, యుధిష్ఠిరుడు మాట్లాడిన సంభాషణలో, చంద్రగ్రహణం, సూర్యగ్రహణ సమయంలో స్నానం చేసే విధానం వివరించిన నూరయిది అయిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సాంభరాయణీవ్రతవర్ణనమ్ ఏతన్మే బ్రూహి గోవిన్ద పరం కౌతూహలం హి మే
సాంభరాయణి వ్రతం గురించి వివరించు.
నాన్యదుష్కృష్టముద్దిష్టం తజ్జ్ఞైరనశనాత్పరమ్ ౨ యాదృగ్రూపశ్చ భగవాంశ్చింతనీయో జనార్దనః
ఈ విషయం నాకు చెప్పు గోవిందా, నాకు దీనిపై చాలా ఆసక్తి ఉంది.
నిర్ధూతమలదోషశ్చ స్నాతో నియతమానసః
పండితులు అన్నీ వదిలిపెట్టి, ఉపవాసమే ముఖ్యమని చెప్పారు. భగవంతుడు జనార్దనుడిని ఎలాంటి రూపంలో ధ్యానించాలో చెప్పు.
ప్రణిపాతైః స్తవైః పుణ్యైర్గంధైర్ధూపైస్తు పూజయేత్ సమర్ప్య బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ దేవార్చాద్యుపయోగి చ
పాపాలు, మలినాలు తొలగిపోయి, స్నానం చేసి, మనస్సు నియంత్రణలో పెట్టినవాడు, నమస్కారాలు చేసి, శుభమైన సుగంధాలు, ధూపాలు వాడి, పూజ చేసి, దేవతార్చనకు ఉపయోగపడే వస్తువులను బ్రాహ్మణులకు సమర్పించాలి.
బంధు పుత్రకలత్రేషు క్షేత్రధాన్యధనాదిషు
బంధువులు, పిల్లలు, భార్య, పొలాలు, ధాన్యం, ధనం మొదలైన వాటిలో,
మిత్రాణ్యమిత్రాన్మధ్యస్థాన్పరాన్స్వాంశ్చ పునః పునః
స్నేహితులు, శత్రువులు, మధ్యస్థులు, అన్యులు, స్వజనులు — వీళ్లందరిలోను, మళ్లీ మళ్లీ,
తతశ్చ ప్రయతః కుర్యాదుత్సర్గం సర్వకర్మణామ్
తర్వాత శ్రద్ధతో అన్ని పనులను వదిలిపెట్టాలి.
పరిత్యజామ్యహం భోగాంస్త్యజామి సుహృదోఽఖిలాన్
నేను భోగాలను వదిలేస్తున్నాను; స్నేహితులందరినీ విడిచిపెడుతున్నాను.
స్రగ్భూషణాదికం గేయం దానమాసనమేవ చ 4.126.
హారాలు, ఆభరణాలు, పాటలు, దానం, ఆసనం ఇవన్నీ కూడా వదిలిపెట్టాలి.
నైమిత్తికాస్తథా కామ్యాః శ్రాద్ధధర్మాదయోజ్ఝితాః
అవసరానుసారం చేసే వ్రతాలు, కోరిక కోసం చేసే పనులు, శ్రాద్ధధర్మాలు మొదలైన వాటిని కూడా వదిలేయాలి.
పద్భ్యాం కరాభ్యాం విహరన్కుర్వాణః కర్మ చోద్వహన్
కాళ్లతో, చేతులతో తిరుగుతూ, పనులు చేస్తూ, భారం మోస్తూ ఉండాలి.
నభసి ప్రాణినో యే చ యే జలే యే చ భూతలే
ఆకాశంలో జీవులు, నీటిలో ఉన్నవి, భూమిపై ఉన్నవన్నీ,
ధాన్యాదిషు చ వస్త్రేషు శయనేష్వాసనేషు చ
ధాన్యం మొదలైన వాటిలో, వస్త్రాలలో, మంచాలలో, ఆసనాలలో,
న మేఽస్తి బాంధవః కశ్చిద్విష్ణుం ముక్త్వా జగద్గురుమ్
విష్ణువును — జగద్గురువును తప్ప నాకు మరెవ్వరూ బంధువులు లేరు.
పార్శ్వతో మూర్ధ్ని హృదయే బాహుభ్యాం చైవ చక్షుషోః
పక్కన, తలపై, హృదయంలో, చేతులతో, కళ్లతో,