ఋతుస్నాతా సతీ లీలావతీ పర్యచరత్పతిమ్
ఋతుస్నానం చేసిన లీలావతి తన భర్తకు సేవచేసింది.
కన్యాం కమలలోలాక్షీం బాంధవామోదకారిణీమ్
కమలపువ్వులాంటి కళ్ళు కలిగిన, బంధువులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే కుమార్తె జన్మించింది.
విప్రానాహూయ వేదజ్ఞాన్కారయామాస మంగలమ్ 3.2.28.
వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులను పిలిపించి మంగళకార్యాలు చేయించాడు.
కలానిధికలే వాసౌ వవృధే సా కలావతీ
చంద్రుని ఇంట్లో కలావతి పెరిగింది.
దశవర్షా భవేత్కన్యా తతః ప్రౌఢా రజస్వలా
ఆమె పదేళ్లు వచ్చినప్పుడు, యౌవనస్థగా మారి ఋతుమతి అయింది.
నగరే కాంచనపురే వణిక్ఛంఖపతిః శ్రుతః
కాంచనపురం అనే నగరంలో శంఖపతి అనే వాణికుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
వరయామాస తం సాధుర్దుహితుః సదృశం వరమ్
ఆ ఋషి తన కుమార్తెకు తగిన వరుడిగా అతడిని ఎంచుకున్నాడు.
వేదవాదిత్రనినదైర్దదౌ కన్యాం యథావిధి
వేదమంత్రాలూ, వాయిద్యాల శబ్దాలతో, యథావిధిగా తన కుమార్తెను ఇచ్చిపెట్టాడు.
మహామోదమనాః సాధుర్మంగలార్థం దదౌ చ హ
మంగళకార్యానికి, హృదయం ఆనందంతో నిండిన ఆ ఋషి తన కుమార్తెను ఇచ్చాడు.
తం మేనే పుత్రవత్సాధుః స చ తం పితృవత్సుధీః
ఆ ఋషి అతడిని తన కుమారుడిలా భావించాడు, అతడు కూడా ఆ ఋషిని తన తండ్రిలా గౌరవించాడు.
విస్మృత్య సహ జామాత్రా వాణిజ్యాయ యయౌ పునః సూత ఉవాచ అథ సాధుః సమాదాయ రత్నాని వివిధాని చ
తన మేనల్లుడితో కలిసి మళ్లీ వ్యాపారానికి బయలుదేరాడు. అప్పుడు సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ ఋషి色色 రత్నాలను కూడగట్టాడు.
నౌకాః సంస్థాప్య స యయౌ దేశాద్దేశాన్తరం ప్రతి
నౌకలను సిద్ధం చేసి, ఒక దేశం నుండి మరొక దేశానికి బయలుదేరాడు.
కుర్వన్క్రయం విక్రయం చ చిరం తస్థౌ మహామనాః 3.2.28.
కొన్నూ, అమ్మినూ, ఎంతో కాలం అక్కడే ఉండిపోయాడు.
తతః కర్మవిపాకేన తాపమాపాచిరాద్వణిక్
తర్వాత, తన కర్మ ఫలితంగా ఆ వాణికుడు త్వరలోనే బాధను అనుభవించాడు.
జ్ఞాత్వా నిద్రాగతాన్సర్వాన్హృతం చౌరైర్మహాధనమ్
అందరూ నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, దొంగలు అతని గొప్ప ధనాన్ని దోచుకుపోయారని అతడు గమనించాడు.
ప్రాతఃకృత్యం నృపః కృత్వా సదః సంప్రావిశచ్చ సః
ఉదయపు పనులు ముగించుకుని, రాజsabhaలోకి ప్రవేశించాడు.
ఉవాచ స తదా వాక్యం శృణుష్వ త్వం ధరా పతే
అప్పుడు అతడు ఇలా అన్నాడు: 'ధరాపతే! మీరు వినండి.'
ముముషుశ్చౌరా గతాస్సర్వే న జానీమో వయం నృప
'రాజా! అందరు దొంగలు పారిపోయారు; మేము ఏమి తెలియదు.'
ఉవాచ క్రోధతామ్రాక్షో యూయం సంయాత మా చిరమ్
కోపంతో కళ్లెరుపెక్కిన రాజు, 'మీరు వెంటనే ఇక్కడికి రండి' అని చెప్పాడు.
నో చేద్ధనిష్యే సగణానితి దూతాన్సమాదిశత్
'లేకపోతే, మీతో పాటు మీ అనుచరులను కూడా చంపిస్తాను' అని దూతలకు ఆజ్ఞాపించాడు.
బహుయత్నైర్న సంశోధ్య ద్రవ్యం చోరసమన్వితమ్
ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేసినా, దొంగలతో కలిసి పోయిన వస్తువులను తిరిగి పొందలేకపోయారు.
హన్తా మాం సగణం రాజా కిం కరోమి కుతః సుఖమ్
'రాజు నన్ను నా తోడుబడులతో కలిసి చంపేస్తాడు; నేను ఏం చేయగలను? నాకు ఎక్కడ ఆనందం?'
నర్మదాయాం చ మరణం శివలోకప్రదాయకమ్ 3.2.28.
'నర్మదా నదిలో మరణిస్తే, శివలోకాన్ని పొందుతారు.'
విదేశినోఽస్య వణిజో దదర్శ విపులం ధనమ్
ఒక విదేశీ వాణికుడు అతని అపారమైన ధనాన్ని చూశాడు.
చౌరోఽయమితి నిశ్చిత్య తౌ బబంధాత్మరక్షణాత్
అతను దొంగ అని భావించి, వారు తమను తాము రక్షించుకోవడానికి అతన్ని బంధించారు.
ప్రతికూలే హరౌ తస్మిన్రాజ్ఞాపి న విచారితమ్
హరి కి వ్యతిరేకంగా ఉన్నాడని రాజు కూడా ఆలోచించలేదు.
కారాగారే లోహమయైః శృంఖలైరంగపాదయోః
కారాగారంలో, ఇనుప గొలుసులతో చేతులు, కాళ్ళకు బంధించారు.
జామాత్రా సహితః సాధుర్విలలాప భృశం ముహుః
ఆ సద్భావుడు తన జామాతతో కలిసి, చాలా సార్లు తీవ్రంగా విలపించాడు.
క్వ స్థితా చ సుతా భార్యా పశ్య ధాతుర్విపర్యయమ్
నా కుమార్తె, భార్య ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉన్నారు? విధి మార్పును చూడండి.
మయా బహుతరం ధాతుర్విప్రియం హి పురాకృతమ్
నేను గతంలో విధికి నచ్చని పనులు చాలా చేశాను.