ఏవం సంవత్సరస్యాంతే గౌః సవత్సా ద్విజాతయే
సంవత్సరం చివరలో, కాపుతో కూడిన ఆవును బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి.
పాతాలసంస్థయా దేవ్యా చీర్ణమేతన్మహావ్రతమ్ । । ధరణ్యా కేశవ ప్రీత్యై తతః ప్రాప్తా సమున్నతిః
పాతాళంలో నివసించే దేవీ ఈ మహావ్రతాన్ని ధరణి, కేశవుని ఆనందానికి ఆచరించగా, ఆమెకు ఉన్నత స్థానం లభించింది.
దేవేన చోక్తా ధరణీ వరాహవపుషా పురా
పూర్వంలో, వరాహరూపంలో ఉన్న దేవుడు ధరణిని ఉద్దేశించి పలికాడు.
వ్రతేనానేన కల్యాణి త్వయాహం పరితోషితః
శుభలక్షణమయినవాడవు, ఈ వ్రతంతో నువ్వు నన్ను ఎంతో సంతృప్తిపరిచావు.
వ్రతమేతదుపాశ్రిత్య పారణం చ యథావిధి । । సర్వబాధావినిర్ముక్తో జన్మజన్మాంతరాణ్యపి 4.105.
ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి, విధిగా ఉపవాసాన్ని ముగిస్తే, జన్మజన్మాంతరాల బాధలు కూడా తొలగిపోతాయి.
యథా త్వమేవ వసుధే సంప్రాప్తా నిర్వృతేః పదమ్ । । తథా స పరమఁల్లోకే సుఖం ప్రాప్స్యతి మానవః
వసుధే, నువ్వు ఎలా ఆనందస్థితిని పొందినావో, అలాగే మానవుడు కూడా పరమ లోకంలో సుఖాన్ని పొందుతాడు.
ఏవమేతన్మహాపుణ్యం సర్వపాపప్రశాంతిదమ్ । । విశోకాఖ్యం వ్రతవరం తత్కురుష్వ మహావ్రతమ్
ఇది మహాపుణ్యమయిన వ్రతం, అన్ని పాపాలను శాంతిపరిచేది. 'విశోక' అనే ఈ ఉత్తమ వ్రతాన్ని నీవు ఆచరించు.
సమ్యగ్విశోకకరణీ నృపపూర్ణిమా తే ఖ్యాతా మయా మనుమహేన్ద్రసమానకీర్తే
పూర్తిగా శాంతిని కలిగించే రాజుల పూర్ణిమ అయిన విశోకను, మను, మహేంద్రులవలె ప్రసిద్ధిగా నేను వివరించాను.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే విశోకపూర్ణిమావ్రతం నామ పఞ్చాధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలోని ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు, యుధిష్ఠిరునితో చేసిన సంభాషణలో 'విశోక పూర్ణిమ వ్రతం' పేరుగల వందయిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
అనన్తవ్రతవర్ణనమ్ ।। యుధిష్ఠిర ఉవాచ । । ప్రకారైర్బహుభిః కృష్ణ యాన్యానిచ్ఛతి చేతసా
అనంత వ్రత విశేషాలు. యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు: కృష్ణా, అనేక విధాలుగా మనుషులు మనసులో ఎన్నో కోరికలు కోరుకుంటారు.
నృణాం స్త్రీణాం చ సర్వేషాం నాన్యచ్ఛోకస్య కారణమ్
ప్రతి పురుషుడికీ, స్త్రీకీ, బాధకు వేరే కారణం లేదు.
అపుత్రతా మహాదుఃఖమతిదుఃఖం కుపుత్రతా
పిల్లలు లేకపోవడం గొప్ప దుఃఖం; కాని చెడు కుమారుడు ఉండడం ఇంకా ఎక్కువ బాధ.
ధన్యాస్తే యే సుతం ప్రాప్తాః సర్వదుఃఖవివర్జితమ్ । । శక్తం ప్రశాంతం బలినం పరాం నిర్వృతిమాగతమ్
ఎవరికి మంచి కుమారుడు లభిస్తే, అతడు సమస్త దుఃఖాల నుంచి విముక్తుడై, శాంతంగా, శక్తివంతంగా, పరమ సంతృప్తిని పొందినవాడై ఉంటే, వారు ధన్యులు.
స్వకర్మాభిరతం నిత్యం దేవద్విజపరాయణమ్
తన పనుల్లో నిత్యం తలమునకలై, దేవతలు, ద్విజులకు భక్తిగా ఉండే వాడు.
వినిర్జితారిసర్వస్వం మనోహృదయనన్దనమ్
శత్రువుల సంపదను జయించి, అది మనసు హృదయాలకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
మిత్రస్వజనసన్మానలబ్ధం నిర్వాణముత్తమమ్
స్నేహితులు, బంధువుల గౌరవంతో లభించే ఉత్తమమైన మోక్షమే ఇది.
సోఽహమేవంవిధం శ్రోతుం కర్మేచ్ఛామి మహామతే
ఓ మహామతి, ఇలాంటి కార్యాన్ని వినాలని, చేయాలని నేను కోరుతున్నాను.
దుఃఖం ప్రయాత్యుపశమం తనయాన్నేహ కేనచిత్
ఈ లోకంలో, సంతానంతో మాత్రమే బాధలు శాంతించగలవు; వేరే మార్గం లేదు.
అత్రాపి శ్రూయతాం వృత్తం యత్పూర్వమభవన్మునే 4.106.
ఇప్పుడు, మునీంద్రా, గతంలో జరిగిన కథను కూడా విను.
కృతవీర్యో మహీపాలో హైహయో నామ వై పురా
పురాతన కాలంలో హైహయ వంశానికి చెందిన కృతవీర్యుడు అనే రాజు ఉండేవాడు.
పత్నీ సహస్రప్రవరా మహిషీ శీలమణ్డనా
ఆయన మహిషి సహస్రప్రవ అనే సతీ, మంచి లక్షణాలతో అలంకరించబడింది.
గుణవత్పుత్రలాభాయ కృతాసనపరిగ్రహమ్
మంచి గుణాలున్న కుమారుని కోసం ఆమె నియమాలను పాటిస్తూ ఉపవాసాసనం స్వీకరించింది.
కథయామాస పరమం నామ్నానన్తవ్రతం మహత్ తస్యాః సుపుత్రలాభాయ రాజపుత్ర్యాస్తపస్వినీ
సుపుత్రుడిని పొందాలనే కోరికతో, ఆ రాజకుమార్తె తపస్సుతో అనంతవ్రతాన్ని ఆచరించింది.
స తం సమారాధ్య విభుం సమాప్నోతి జనార్దనాత్
ఆ ప్రభువును భక్తితో పూజిస్తే, జనార్దనుని అనుగ్రహంతో మన కోరికలు నెరవేరుతాయి.
తస్మిన్సంప్రాశ్య గోమూత్రం స్నాతో నియతమానసః వామపాదమనంతస్య పూజయేద్వరవర్ణిని
గోమూత్రాన్ని పానం చేసి, స్నానం చేసి, మనస్సును నియంత్రించి, ఓ సుందరి, అనంతుని ఎడమ కాలు పూజించాలి.
అనంతః సర్వకామానామనంతం భగవాన్ఫలమ్
అనంతుడు అన్ని కోరికలకు ఫలితాన్ని ఇచ్చే భగవంతుడు.
అనంతపుణ్యోపచయమనన్తం తు మహావ్రతమ్
అనంతుడు అనంతమైన పుణ్యఫలాల సమాహారం; అనంతవ్రతమే మహావ్రతం.
ఇత్యుచ్చార్యాభిపూజ్యైనం యథావద్విధినా నరః 4.106.
ఇలా ఉచ్చరించి, విధిగా పూజించి, మనిషి—
విప్రాయ దక్షిణాం దద్యాదనంతః ప్రీయతామితి
—'అనంతుడు సంతోషించాలి' అని చెప్పి, బ్రాహ్మణునికి దక్షిణా ఇవ్వాలి.
తతశ్చ పౌషే పుష్యర్క్షే తథైవ భగవత్కటిమ్
తర్వాత, పౌషమాసంలో, పుష్య నక్షత్రంలో, అలాగే భగవంతుని నడుమును పూజించాలి.