ఉపదేశం ప్రయచ్ఛేద్యస్తస్మై వ్రతకృతే నరః మాసేమాసే విధిరయం వ్రతస్యాస్య నరాధిప
వ్రతం చేసినవారికి ఉపదేశం ఇచ్చేవాడు— ఈ వ్రతానికి ప్రతి నెలా ఇదే నియమం, నరాధిపా!
యో న శక్నోతి వా కర్తుం పక్షం వాథ నిరంతరమ్
ఎవరైనా పక్షం లేదా నిరంతరం ఈ వ్రతాన్ని చేయలేకపోతే—
యశ్చైతత్కురుతే పార్థ పౌర్ణమాసీవ్రతం నరః
పార్థా, ఎవడు ఈ పౌర్ణమాసి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాడో,
పుత్రపౌత్రధనోపేతో యజ్వా దాతా ప్రియంవదః
అతనికి కుమారులు, మనవళ్లు, ధనం లభిస్తాయి; యజ్ఞాలు చేసే వాడు, దానం చేసే వాడు, మధురంగా మాట్లాడే వాడవుతాడు.
తతశ్చైవాక్షయాఁల్లోకాన్ప్రాప్నోతి సురసేవితాన్ ఆస్తే సంపూర్ణసర్వాంగో యావత్కల్పాయుతత్రయమ్
తర్వాత అతడు దేవతలు సేవించే అక్షయ లోకాలను పొందుతాడు; అన్ని అవయవాలతో సంపూర్ణమైన శరీరంతో మూడు వేల కల్పాలు అక్కడ ఉంటాడు.
అభ్యర్చయంతి సితపఞ్చదశీషు సోమం కృష్ణాసు యే పితృగణం జలపిండదానైః
వెన్నెల పండుగ పద్దెనిమిది రోజుల్లో సోముని పూజించే వారు, అమావాస్య రోజుల్లో పితృదేవతలకు నీళ్ళతో పిండాలు సమర్పించే వారు,
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే విజయపౌర్ణ మాసీవ్రతవర్ణనం నామ నవనవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలో ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు యుధిష్ఠిరునితో చేసిన సంభాషణలో విజయపౌర్ణమాసి వ్రతవర్ణనము అనే తొంభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
వైశాఖీకార్త్తికీమాఘీవ్రతవర్ణనమ్ తా మే వద యదుశ్రేష్ఠ స్నానే దానే మహాఫలాః
వైశాఖ, కార్తీక, మాఘ మాసాల్లో స్నానం, దానం వల్ల గొప్ప ఫలితాలు కలిగించే వ్రతాల గురించి నాకు చెప్పు, యదువంశంలో శ్రేష్ఠుడవా.
స్నానదానవిహీనైస్తా న నేయాః పాండునన్దన
పాండునందన, ఆ వ్రతాలు స్నానం, దానం లేకుండా చేయరాదు.
తీర్థస్నానం తదా శస్తం దానం విత్తానురూపతః
ఆ సమయంలో తీర్థాలలో స్నానం చేయడం శ్రేష్ఠం; దానం తన శక్తికి తగినట్టు ఇవ్వాలి.
కార్త్తిక్యాం పుష్కరారణ్యం మాఘ్యాం వారాణసీ స్మృతా
కార్తీక మాసంలో పుష్కరారణ్యం, మాఘ మాసంలో వారాణసి ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంటాయి.
కుంభాన్స్వఛాంభసః పూర్ణాన్సహిరణ్యాన్నసంయుతాన్
పరిశుద్ధమైన నీటితో నిండిన కుంభాలను, బంగారం, అన్నంతో కలిపి దానం చేయాలి.
మధురాన్నరసైః పూర్ణాన్భాజనాన్కనకోజ్జ్వలాన్
తీపి అన్నపానీయాలతో నిండిన బంగారు పాత్రలను దానం చేయాలి.
మాఘ్యాం మఘాసు చ తథా సంతర్ప్య పితృదేవతాః
మాఘ మాసంలో మఘా నక్షత్రంలో పితృదేవతలకు, దేవతలకు తృప్తి కలిగించాలి.
కార్పాసదానమత్రైవ తిలదానం చ శస్యతే
ఇక్కడ పత్తి దానం, నువ్వుల దానం కూడా ప్రశంసించబడింది.
ఉపానద్దానమత్రైవ కథితం సర్వకామదమ్
ఇక్కడ వస్త్రదానం అన్ని కోరికలను తీర్చే దానిగా చెప్పబడింది.
కలికాలోద్భవం సర్వం శస్యతే పాండునన్దన కార్యం కురుకులశ్రేష్ఠ హరేర్నీరాజనం తథా ।। 4.100.
పాండునందన, కలియుగంలో కలిగే అన్ని విషయాలు ఇక్కడ ప్రశంసించబడ్డాయి; కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడవా, హరిదేవుని పూజ కూడా చేయాలి.
గజాశ్వరథదానం చ ఘృతధేన్వాదయస్తథా
ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలు, నెయ్యి ఇచ్చే ఆవులు వంటి వాటిని కూడా దానం చేయాలి.
ఫలాని యాని విద్యంతే సుగన్ధిమధురాణి చ
అన్ని రకాల సుగంధమైన తీపి పండ్లను
ఖర్జూరీం నాలికేరాంశ్చ కదల్యాశ్చ ఫలాని చ
ఖర్జూరాలు, కొబ్బరికాయలు, అరటి పండ్లు వంటి వాటిని కూడా సమర్పించాలి.
వృంతాకాన్కారవేల్లాంశ్చ బింబాన్కూష్మాండకర్బురాన్ తే వ్యాధితా దరిద్రాశ్చ జాయంతే భువి మానవాః
వంకాయలు, దోసకాయలు, పొట్లకాయలు, టమాటలు, గుమ్మడికాయలు, సొరకాయలు — ఇవన్నీ రోగాలు, దారిద్ర్యంతో బాధపడే మనుషులు భూమిపై జన్మించే రూపాలు.
న కేవలం బ్రాహ్మణానాం దానం సర్వస్య శస్యతే దరిద్రాణాం చ బంధూనాం దానం కోటిగుణోత్త రమ్
బ్రాహ్మణులకు మాత్రమే దానం చేయడం కాదు, అందరికీ దానం చేయడమే శ్రేయస్కరం. దారిద్ర్యంలో ఉన్న బంధువులకు దానం చేయడం వెయ్యిరెట్లు గొప్పది.
మిత్రం కులీనశ్చాపన్నో వధుర్దారిద్ర్యదుఃఖితః
స్నేహితుడు, కష్టాల్లో పడిన మంచి వంశస్థుడు, లేదా పేదరికంతో బాధపడే భార్య —
వనం ప్రస్థాపితే రామే ససీతే సహ లక్ష్మణే సా సర్వేః శ్రావితానేకైః కోశల్యా భరతేన వై
రాముడు సీతతో, లక్ష్మణుడితో కలిసి అడవికి వెళ్లినప్పుడు, భరతుడు మరియు మరికొందరు కౌసల్యాదేవికి అన్నీ వివరంగా చెప్పారు.
యదా న ప్రత్యయం యాతి కథంచిత్కోశలాత్మజా
అయినా కౌసల్యాదేవి కుమార్తెకు ఎలాంటి నమ్మకం కలగలేదు.
వైశాఖీ కార్తికీ మాఘీ తిథయోమరపూజితాః
వైశాఖ, కార్తీక, మాఘ మాసాల్లోని పుణ్యమైన తిథులు దేవతలచే పూజింపబడతాయి.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు కౌశల్యా సహసా ప్రత్యయం గతా 4.100.
ఇది విన్న కౌసల్యాదేవికి వెంటనే నమ్మకం కలిగింది.
ఏతత్తిథీనాం మాహాత్మ్యమాఖ్యాతం బహువిస్తరమ్
ఈ తిథుల మహిమను ఇక్కడ విస్తృతంగా వివరించబడింది.
వైశాఖకార్తికమఘాసహితాథ మాఘే యా పూర్ణిమా భవతి పూర్ణశశాంకచిహ్నా
వైశాఖ, కార్తీక, మాఘ మాసాలతో కలసి మాఘ మాసపు పూర్ణిమ పూర్ణచంద్రుని లక్షణంతో ఉంటుంది.
యుగాదితిథివ్రతమాహాత్మ్యవర్ణనమ్ కథ్యమానమిహేచ్ఛామి శుభధర్మపదం మహత్
ఇప్పుడు నేను యుగాది తిథి వ్రత మహిమను, ఈ శుభమైన ధర్మ మార్గాన్ని ఇక్కడ వివరంగా చెప్పదలచుకున్నాను.