స జిత్వా దేవగన్ధర్వాన్సోమో రాజన్యసత్తమ
దేవతలు, గంధర్వులను జయించిన సోముడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు—
దేవాశ్చ నిర్జితాస్తేన సోమేనామితతేజసా
అపారమైన తేజస్సు గల సోముని చేత దేవతలు ఓడిపోయారు.
ఇన్ద్రః సర్వం సమాచఖ్యౌ సోమస్యేదృగ్విచేష్టితమ్ గృహీత్వా చాయుధం శ్రేష్ఠం యుద్ధాయైవ మనో దధే
ఇంద్రుడు సోముని చేసిన పనులన్నీ వివరంగా చెప్పి, ఉత్తమమైన ఆయుధాన్ని తీసుకుని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
ప్రకర్తుం సుమహద్యుద్ధం చక్రశార్ఙ్గగదా ధరః
చక్రం, శారంగం, గదను ధరించి, అతడు మహా భయంకరమైన యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
విష్ణుం విదిత్వా సంప్రాప్తం సోమో దైత్యగణైః సహ
విష్ణువు దైత్యులతో కలిసి వచ్చినట్టు సోముడు తెలుసుకున్నాడు.
స జిత్వా దేవసంఘాతం సేంద్రం వాయుపురస్సరమ్
అతడు దేవతల సమూహాన్ని, ఇంద్రుడు, వాయువు ముందుండగా, జయించాడు.
యదా నాసావుపరమేద్యుద్ధాయ సహ విష్ణునా
నాసిక యుద్ధానికి విష్ణువుతో కలసి పైకి లేవనప్పుడు,
అథాహ బ్రహ్మా దేవేశమజితం విష్ణుమవ్యయమ్
అప్పుడు బ్రహ్మ దేవతల అధిపతియైన, ఎవరూ జయించలేని, నిత్యమైన విష్ణువును ఇలా అడిగాడు.
నాస్తి వధ్యం త్రిభువనే చక్రస్యాస్య తవానఘ 4.99.
నీ చక్రంతో ఈ మూడువెళ్లలో చంపదగినవాడు ఎవరూ లేరు, పాపరహితుడా.
తస్మాద్యద్యుజ్యతే దేవకార్యేఽస్మింస్తద్విధీయతామ్
కాబట్టి, ఇది దేవతల పనికి ఉపయోగపడాలి అనుకుంటే, అలాగే ఏర్పాటుచేయాలి.
సినీవాలీ కుహూర్నామ తస్యాం నష్టః క్షపాకరః
సినీవాళి, కుహూ అనే పేర్లు దీనివి; అందులో రాత్రిని తొలగించేవాడు కనబడడంలేదు.
రాకాం చానుమతిం ప్రాప్య వృద్ధిరస్య భవిష్యతి బ్రాహ్మణైర్హవ్యకవ్యాని దేవేభ్యః ప్రాపయిష్యతి
రాకా, అనుమతి లభిస్తే, దీనికి వృద్ధి కలుగుతుంది; బ్రాహ్మణులు చేసే హవిస్సులను దేవతలకు అందించగలడు.
వృద్ధిః కృష్ణేన చైవాస్య న చ జాతస్య భూయసీ
దీనికి వృద్ధి కృష్ణునివల్ల కలుగుతుంది, కాని ఇప్పటికే ఉన్నదానికంటే ఎక్కువ కాదు.
అమోఘస్య న మోఘత్వం భవిష్యతి కదాచన
అమోఘుడికి ఎప్పుడూ విఫలం కలగదు.
సుదర్శనస్య చ ప్రీతిరేవమేవ భవిష్యతి
సుదర్శనునికి కూడా ఇలాగే ప్రీతి ఉంటుంది.
బ్రహ్మా ప్రోవాచ సోమం తు వినీతవదుపస్థితమ్
బ్రహ్మ వినయంతో వచ్చిన సోమునితో ఇలా చెప్పాడు.
స తథోక్తః సమానీయ దదౌ తారాం బృహస్పతేః
అలా చెప్పిన తరువాత, సోముడు తారను తీసుకొచ్చి బృహస్పతికి ఇచ్చాడు.
అస్యాం గర్భో మదీయోఽయం యదపత్యం మమైవ తత్
ఈమెలో గర్భం నాది; పుట్టే సంతానం నా సొంతమే.
క్షేత్రే మదీయే చోత్పన్నస్తస్మాత్స మమ పుత్రకః 4.99.
నా భూమిలో పుట్టినవాడు కాబట్టి, అతడు నా కుమారుడు.
ఉప్తం వాతాహృతం బీజం యస్య క్షేత్రే ప్రరోహతి
విత్తనం వేసి, గాలి తీసుకెళ్లినప్పుడు, అది ఎవరి భూమిలో మొలకెత్తుతుంది?
సమ్యగుక్తం న భవతా శశాంకః ప్రాహ తత్త్వవిత్ ఇతి పౌరాణికాః ప్రాహుర్మునయో నయచక్షుషః
నువ్వు సరిగ్గా విత్తలేదు అని సత్యాన్ని తెలిసిన శశాంకుడు అన్నాడు; ధర్మాన్ని తెలిసిన మునులు పురాణాల్లో ఇదే చెప్పారు.
వివదంతౌ నివార్యాథ బ్రహ్మా ప్రోవాచ తాం వధూమ్
వారిద్దరూ వాదిస్తున్నప్పుడు, బ్రహ్మ వారిని ఆపి ఆ వధువుతో మాట్లాడాడు.
ఏవముక్తా తు సా తారా హ్రియా నోవాచ కించన
అలా అడిగినప్పుడు, తారకు సిగ్గుతో ఏమీ చెప్పలేదు.
తమువాచ తతో బ్రహ్మా పుత్ర కస్య సుతో భవాన్
అప్పుడు బ్రహ్మ ఆమెను అడిగాడు: 'బిడ్డా, నువ్వెవరి కుమారుడవు?'
బుధోఽయం విబుధాః ప్రాహుః సర్వజ్ఞానవిదాం వరః
ఈయనను జ్ఞానులు 'బుధుడు' అని పిలుస్తారు. అన్ని విద్యల్లో నిపుణులలో ఆయనే గొప్పవాడు.
గురుర్గృహీత్వా స్వాం భార్యాం జగామ భవనం శనైః
ఆ గురువు తన భార్యను తీసుకుని నెమ్మదిగా ఇంటికి వెళ్లాడు.
పౌర్ణమాసీ సమాఖ్యాతా ప్రాప్తపూర్ణమనోరథా
ఆమెను 'పౌర్ణమాసి' అని పిలుస్తారు. ఆమె కోరికలు అన్నీ నెరవేరినవే.
తస్మాదేనాముపాసిష్యే విధినా వ్రతతత్పరః
అందుకే, వ్రతంలో మనసు పెట్టి, నిర్ణీత విధానంతో ఆమెను పూజించాడు.
యో మామక్యాం తిథౌ భక్త్యా విధివత్పూజయిష్యతి 4.99.
ఎవరైనా నా తిథిలో భక్తితో, విధిగా పూజ చేస్తే—
ఏవమేషా తిథిః పార్థ సోమస్య దయితా శుభా
ఇలా, పార్థా! ఈ పవిత్రమైన తిథి సోమునికి ఎంతో ఇష్టమైనది.