పౌర్ణమాస్యాం చ సంజాతః సంగ్రామో జయలక్షణః
పౌర్ణమి రోజునే విజయమిచ్చే యుద్ధం జరిగింది.
తారాయాం చన్ద్రమాః సక్తస్తస్యా భర్తా బృహస్పతిః
తార అనే మహిళతో చంద్రుడు ఆకర్షితుడయ్యాడు. ఆమె భర్త బృహస్పతి.
తారా కస్య సుతా కస్మాత్స క్రుద్ధః ససురారిహా
తార ఎవరి కుమార్తె? ఆమె ఎవరి వల్ల కోపంతో, దేవతల శత్రువులను సంహరించేవారితో కలిసి పోయింది?
తాం బృహస్పతయే ప్రాదాత్పృథివ్యామేకసుందరీమ్
భూమిపై అందమైన ఆ తారను బృహస్పతికి ఇచ్చారు.
దేవాచార్యాయ సా భార్యా త్వనిర్దేశ్యా తథావిధా
ఆమె దేవతల గురువు భార్యగా, అద్భుతమైన స్వభావంతో నిలిచింది.
బృహస్పతిం పర్యచరద్యథా చాన్యాః స్త్రియః క్వచిత్
తార, ఇతర స్త్రీలు తమ భర్తలకు సేవచేసినట్లే, బృహస్పతికి సేవచేసింది.
శీతాంశుర్దర్శనాదేవ కామస్య వశమీయివాన్
చంద్రుడు ఆమెను చూసిన వెంటనే కామానికి లోనయ్యాడు.
ఇంగితాకారకుశలా తారా సోమస్య చేష్టితమ్
తార, సంకేతాలు, హావభావాల్లో నిపుణురాలిగా, సోముని ఆలోచనలను అర్థం చేసుకుంది.
మునేరంగిరసః పుత్రస్త్వం చ సౌమ్యోఽసి సోమరాట్ సహ సౌమ్యేన యో యోగస్తవ సిద్ధోఽ ద్భుతో మహాన్ ।। 4.99.
ఓ మృదువైనవాడా, నీవు అంగిరసుని కుమారుడవు, సోముని అధిపతివి. మృదువైనవాడితో నీకు కలిసిన బంధం అద్భుతంగా, గొప్పదిగా ఫలించింది.
అంగిరాస్త్వాం కిల పురా ససురాసురరాక్షసైః
అంగిరసుడు ఒకప్పుడు దేవతలు, అసురులు, రాక్షసులతో కలిసి నిన్ను—
కథమద్య నిశానాథ హ్యనంగేనాసి పీడితః పరవత్యస్మి భద్రం తే న గమ్యాస్మి బుధోత్తమ
ఓ రాత్రి ప్రభూ, నీవు ఇప్పుడు మనసు కోరికతో బాధపడుతున్నావేంటి? నేను మరొకరికి అంకితమై ఉన్నాను. నీకు మేలు కలగాలి, ఓ మేధావులలో శ్రేష్ఠుడా, నన్ను చేరుకోకూడదు.
ఏవముక్తస్తథా చాసౌ న చైతత్కృతవాంస్తతః
ఆమె ఇలా చెప్పిన తర్వాత, అతడు కూడా దానిని చేయలేదు.
బృహస్పతిస్తు తాం జ్ఞాత్వా స తం సోమమగర్హయత్
బృహస్పతి ఆమెను అర్థం చేసుకుని, ఆ సోముని నిందించాడు.
ఏవం చిరేణ విజ్ఞాయ బృహస్పతిరుదారధీః
చాలా కాలం తర్వాత, ఉదారమైన బుద్ధి గల బృహస్పతి నిజాన్ని గ్రహించాడు.
ఆచఖ్యౌ సర్వమిన్ద్రాయ సోమస్యేదం విచేష్టితమ్
అతడు సోముని చేసిన పనులన్నీ ఇంద్రునికి వివరంగా చెప్పాడు.
న సోమో గణయామాస తతోఽబుధ్యత దేవరాట్
కానీ సోముడు పట్టించుకోలేదు. అప్పుడు దేవతల అధిపతి ఆ విషయాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా దేవగంధర్వాః క్రోధాన్ధాః క్షుబ్ధమానసాః
అది విని, దేవతలు గంధర్వులు కోపంతో మునిగిపోయి, మనసు కలవరపడ్డారు.
సోమోఽపి దేవాన్సోద్యోగాఞ్జ్ఞాత్వా సుకృతనిశ్చయాన్
దేవతలు సిద్ధంగా ఉండి, దృఢంగా నిర్ణయించుకున్నారని సోముడు తెలుసుకున్నాడు.
ఆరుహ్య చ రథశ్రేష్ఠం యుద్ధాయైవ మనో దధే 4.99.
అతడు ఉత్తమమైన రథాన్ని ఎక్కి, యుద్ధం మీదే తన మనసు పెట్టుకున్నాడు.
కౌణపైః క్ష్మాసురైః శూలైర్దేవదానవదారణమ్ । బభంజ దేవాన్సేన్ద్రాంశ్చ హేమవృష్ట్యా క్షపాకరః
కౌణపులు, భూదానవులు కత్తులతో దేవతలను, ఇంద్రుని సైన్యాన్ని చీల్చారు. రాత్రిని కలిగించేవాడు బంగారు వర్షాన్ని కురిపించాడు.
స జిత్వా దేవగన్ధర్వాన్సోమో రాజన్యసత్తమ
దేవతలు, గంధర్వులను జయించిన సోముడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు—
దేవాశ్చ నిర్జితాస్తేన సోమేనామితతేజసా
అపారమైన తేజస్సు గల సోముని చేత దేవతలు ఓడిపోయారు.
ఇన్ద్రః సర్వం సమాచఖ్యౌ సోమస్యేదృగ్విచేష్టితమ్ గృహీత్వా చాయుధం శ్రేష్ఠం యుద్ధాయైవ మనో దధే
ఇంద్రుడు సోముని చేసిన పనులన్నీ వివరంగా చెప్పి, ఉత్తమమైన ఆయుధాన్ని తీసుకుని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
ప్రకర్తుం సుమహద్యుద్ధం చక్రశార్ఙ్గగదా ధరః
చక్రం, శారంగం, గదను ధరించి, అతడు మహా భయంకరమైన యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
విష్ణుం విదిత్వా సంప్రాప్తం సోమో దైత్యగణైః సహ
విష్ణువు దైత్యులతో కలిసి వచ్చినట్టు సోముడు తెలుసుకున్నాడు.
స జిత్వా దేవసంఘాతం సేంద్రం వాయుపురస్సరమ్
అతడు దేవతల సమూహాన్ని, ఇంద్రుడు, వాయువు ముందుండగా, జయించాడు.
యదా నాసావుపరమేద్యుద్ధాయ సహ విష్ణునా
నాసిక యుద్ధానికి విష్ణువుతో కలసి పైకి లేవనప్పుడు,
అథాహ బ్రహ్మా దేవేశమజితం విష్ణుమవ్యయమ్
అప్పుడు బ్రహ్మ దేవతల అధిపతియైన, ఎవరూ జయించలేని, నిత్యమైన విష్ణువును ఇలా అడిగాడు.
నాస్తి వధ్యం త్రిభువనే చక్రస్యాస్య తవానఘ 4.99.
నీ చక్రంతో ఈ మూడువెళ్లలో చంపదగినవాడు ఎవరూ లేరు, పాపరహితుడా.
తస్మాద్యద్యుజ్యతే దేవకార్యేఽస్మింస్తద్విధీయతామ్
కాబట్టి, ఇది దేవతల పనికి ఉపయోగపడాలి అనుకుంటే, అలాగే ఏర్పాటుచేయాలి.