చతుర్దశ్యామర్చయన్తం భక్త్యా దేవం పృథక్పృథక్
చతుర్దశి రోజున, వారు ఒక్కొక్కరు భక్తితో దేవుని పూజించారు.
నార్యః కిమేతన్మే బ్రూత కింనామ వ్రతమీదృశమ్
ఆడవారు అడిగారు: "ఇది ఏమిటి? ఈ వ్రతానికి పేరు ఏమిటో చెప్పండి."
సాబ్రవీదహమప్యేవం కరిష్యే వ్రతముత్తమమ్
ఆమె చెప్పింది: "నేను కూడా ఇదే ఉత్తమ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాను."
అర్ద్ధం విప్రాయ దాతవ్యమర్ద్ధమాత్మని భోజనమ్
ఆ భోజనాన్ని అర్ధం బ్రాహ్మణుడికి ఇవ్వాలి, మిగతా అర్ధం తానే తినాలి.
కర్తవ్యం తు సరిత్తీరే కథాం శ్రుత్వా హరేరిమామ్
ఈ హరి కథను విని, నది ఒడ్డున ఈ వ్రతాన్ని చేయాలి.
ధూపైః పుష్పైః సనైవేద్యైః పీతాలక్తైశ్చతుఃశతైః
ధూపం, పువ్వులు, నైవేద్యం, నాలుగు వందల పసుపు దారాలతో పూజ చేయాలి.
చతుర్దశగ్రంథియుతం వామే స్త్రీ దక్షిణే పుమాన్
పద్నాలుగు ముడులు ఉన్న దారాన్ని, ఆడవారు ఎడమ చేతికి, మగవారు కుడి చేతికి కట్టుకోవాలి.
అనంత సంసారమహాసముద్రే మగ్నాన్సమభ్యుద్ధర వాసుదేవ
అనంతమైన ఈ సంసార మహాసముద్రంలో మునిగిపోయినవారిని, వాసుదేవా! నీవు రక్షించు.
అనేన దోరకం బద్ధ్వా భోక్తవ్యం స్వస్థమానసైః
ఈ దారాన్ని కట్టుకుని, మనసు నిశ్చలంగా ఉంచి భోజనం చేయాలి.
భుక్త్వా చాంతే వ్రజేద్వేశ్మ హీదం ప్రోక్తం వ్రతం తవ
భోజనం చేసిన తర్వాత ఇంటికి వెళ్లాలి; నీకు చెప్పిన వ్రతం ఇదే.
భర్తా తస్యాః సమాగత్య తాం దదర్శ మహాధనామ్
ఆమె భర్త వచ్చి, ఆమెను గొప్ప ధనంతో ఉన్నదిగా చూశాడు.
పునర్జగామ సా హృష్టా గోరథేన స్వమాశ్రమమ్ తేనానంతప్రభావేణ శుభగోధనసంకులః
ఆమె ఆనందంతో, మంచి ఆవులతో చుట్టుముట్టిన ఆవుల బండిలో, అనంతుని కృపతో తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లింది.
గృహాశ్రమః శ్రియా యుక్తో ధనధాన్యసమాయుతః
ఆ ఇంటి ఆశ్రమం ఐశ్వర్యంతో, ధనం ధాన్యాలతో నిండిపోయింది.
సాపి మాణిక్యకాఞ్చీభిర్ముక్తాహారవిభూషితా
ఆమె మాణిక్య కంచులతో, ముత్యాల హారాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
కదాచిదుపవిష్టేన దృష్టం బద్ధం సుదోరకమ్
ఒకసారి కూర్చుని ఉండగా, అతను బలంగా కట్టిన దారాన్ని చూశాడు.
తేన కర్మవిపాకేణ తస్య సా శ్రీః క్షయం గతా
ఆ కార్య ఫలితంగా, ఆమె ఐశ్వర్యం తగ్గిపోయింది.
యద్యదేవాగతం గేహే తత్ర తత్రైవ నశ్యతి
ఇంట్లోకి ఏది వచ్చినా, అది అక్కడే నశించిపోతుంది.
అనంతాక్షేపదోషేణ దారిద్ర్యం పతితం గృహే
ఎందరో నిందలు వచ్చి పడటంతో, ఆ ఇంట్లో దారిద్ర్యం నెలకొంది.
తతో జగామ కౌండిన్యో నిర్వేదాద్వనగహ్వరమ్
అప్పుడా కౌండిన్యుడు నిరాశతో అడవి లోతుల్లోకి వెళ్లిపోయాడు.
వ్రతం నిరశనం గృహ్య బ్రహ్మచర్యం జపన్హరిమ్
ఉపవాస వ్రతాన్ని చేపట్టి, బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తూ, హరిదేవుని నామాన్ని జపించాడు.
తత్రాపశ్యన్మహావృక్షం ఫలితం పుష్పితం తథా తద్బ్రూహి సోప్యువాచేదం నానంతం వేద్మ్యహం ద్విజ
అక్కడ అతడు పండ్లు, పువ్వులు పూసిన గొప్ప చెట్టును చూశాడు. 'నాకు చెప్పు' అన్నాడు. ఆ చెట్టు, 'నాకు అనంతుడు తెలియదు, ద్విజుడా' అని చెప్పింది.
ఏవం నిరీక్షితస్తేన గాం దదర్శ సవత్సకామ్
అలా చూస్తూ ఉండగా, ఒక ఆవును దూడతో కలిసి చూశాడు.
సోబ్రవీద్ధేనుకే బ్రూహి యద్యనంతస్త్వయేక్షితః
ఆ ఆవును అడిగాడు, 'నీవు అనంతుణ్ని చూశావా? చెప్పు' అని.
తతో జగామాథ వనే గోవృషం శాద్వలే స్థితమ్
తర్వాత అడవిలోకి వెళ్లి, పచ్చిక మీద నిలబడి ఉన్న ఎద్దును చూశాడు.
గోవృషస్తమువాచాథ నానన్తో వీక్షితో మయా
ఆ ఎద్దు అతనితో, 'నేను అనంతుణ్ని చూడలేదు' అని చెప్పింది.
అన్యోన్యజలకల్లోలవీచిభిః పరిశోభితమ్
అక్కడ పరస్పర నీటి తుఫాన్లు, అలలతో అందంగా అలంకరించబడింది.
సేవితం భ్రమరైర్హంసైశ్చక్రైః కారండవైర్బకైః
బొమ్మలు, హంసలు, చక్రపక్షులు, కారండవాలు, బకపక్షులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
ఊచతుః పుష్కరిణ్యౌ తం నానంతం విద్వహే ద్విజ
ఆ రెండు పద్మసరోవరాలు అతనితో, 'మేము అనంతుణ్ని తెలియము, ద్విజుడా' అని చెప్పాయి.
తావప్యుక్తౌ సుమంతేన తస్యాపి వినివేదితమ్
ఆ ఇద్దరూ సుమంతునితో చెప్పగా, అతడూ అదే విషయాన్ని తెలియజేశాడు.
తస్మిన్క్షణే మునివరే కౌండిన్యే బ్రాహ్మణోత్తమే
ఆ సమయంలో, మహర్షి కౌండిన్యుడు, బ్రాహ్మణుల్లో శ్రేష్ఠుడు,