యస్యాం మనోరథం యంయం సముద్దిశ్య హ్యుపోషతి
ఈ రోజున ఎవరి కోరిక ఉన్నా, దాన్ని మనసులో ఉంచుకొని ఉపవాసం చేస్తారు.
చతుర్దశ్యాం నిరాహారః సమభ్యర్చ్య త్రిలోచనమ్ పఞ్చగవ్యం నిశి ప్రాశ్య స్వప్యాద్భూమౌ విమత్సరః
చతుర్దశి రోజున ఉపవాసంగా ఉండి, త్రినేత్రుడిని పూజించి, రాత్రి పంచగవ్యాన్ని సేవించి, భూమిపై అసూయ లేకుండా నిద్రించాలి.
శ్యామాకమథ వా భుక్త్వా తైలక్షారవివర్జితమ్
శ్యామాకాన్ని తినిన తరువాత, నూనెను, అల్కలిని దూరంగా ఉంచాలి.
అగ్నయే హవ్యవాహనాయ సోమాయాంగిరసే నమః
అగ్నికి, హవ్యవాహనుడైన అగ్నికి, సోమునికి, ఆంగిరసునికి నమస్కారం.
పూజయిత్వా విధానేన హోమం కృత్వా తథైవ చ
నియమానుసారం పూజ చేసి, అలాగే హోమం చేయాలి.
నమస్త్రిమూర్తయే తుభ్యం నమః సూర్యాగ్నిరూపిణే
మూడు రూపాలవాడవైన నీకు నమస్కారం. సూర్యుని, అగ్నిరూపుడవైన నీకు నమస్కారం.
నీరాజనం తతః కృత్వా పశ్చాద్భుంజీత వాగ్యతః 4.93.
తరువాత నీరాజనం చేసి, మౌనంగా ఉండి భోజనం చేయాలి.
సౌవర్ణం కారయేద్దేవం త్రినేత్రం శూలపాణినమ్
మూడు కళ్లతో, త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్న దేవుని బంగారు విగ్రహాన్ని తయారు చేయాలి.
చన్దనేనానులిప్తాఙ్గం సితమాల్యోపశోభితమ్ సర్వకాలికమేతత్తే కథితం వ్రతముత్తమమ్
చందనంతో శరీరం పూసి, తెల్ల పుష్పమాలలతో అలంకరించాలి. అన్ని కాలాల్లో చేయదగిన ఈ ఉత్తమ వ్రతాన్ని నీకు వివరించాను.
సంవత్సరం సమాప్తం హి వ్రతస్య తు యదా భవేత్ మృతస్య దేహో దివ్యస్థో దివ్యాలంకారభూషితః
ఒక సంవత్సరం వ్రతం పూర్తయినప్పుడు, మరణించినవారి శరీరం దివ్యస్థితిని పొందుతుంది, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడుతుంది.
దివ్యనారీగణవృతో విమానవరమాస్థితః
దివ్య స్త్రీల సమూహంతో కూడి, అతడు ఉత్తమమైన విమానంలో ఎక్కుతాడు.
ఇహ చాగత్య కాలాంతే జాతః స చ నృపో భవేత్
ఇక్కడికి తిరిగి వచ్చి, కాలాంతంలో జన్మించి, రాజుగా అవుతాడు.
శ్రీమాన్వాగ్మీ కృతీ ధీమాన్పుత్రపౌత్రసమన్వితః
అతడు ఐశ్వర్యవంతుడు, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, కార్యసాధకుడు, జ్ఞానవంతుడు, కుమారులు, మనవళ్లతో కూడి ఉంటాడు.
యే దుర్ల్లభా భువి సురోరగమానవానాం కామా హ్యనుత్తమగుణేన యుతాః సదైవ
ఈ భూమిపై దేవతలు, నాగలు, గంధర్వులకు కూడా దుర్లభమైన కోరికలు, ఎప్పుడూ అద్భుతమైన లక్షణాలతో కలిగి ఉంటాయి.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృ్ష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే ఆగ్నేయీచతుర్దశీవ్రతవర్ణనం నామ త్రినవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలో ఉత్తరపర్వంలో శ్రీకృష్ణుడు, యుధిష్ఠిరునితో జరిగిన సంభాషణలో అగ్నేయీ చతుర్దశి వ్రతవివరణ తొంభై మూడవ అధ్యాయంలో పూర్తయింది.
సర్వకామప్రదం నృణాం స్త్రీణాం చైవ యుధిష్ఠిర
ఈ వ్రతం పురుషులకు, మహిళలకు అన్ని కోరికలను నెరవేర్చే దయతో ఉంటుంది, యుధిష్ఠిరా.
శుక్లపక్షే చతుర్దశ్యాం మాసి భాద్రపదే శుభే
శుభమైన భాద్రపద మాసంలో, శుక్లపక్షంలో చతుర్దశి రోజున చేయాలి.
కిం శేషనాగ ఆహోస్విదనంతస్తక్షకః స్మృతః
శేషనాగుడా, అనంతుడా, లేక తక్షకుడా గుర్తు చేసుకోవాలా?
పరమాత్మాథ వానంత ఉతాహో బ్రహ్మ ఉచ్యతే
పరమాత్ముడా, అనంతుడా, లేక బ్రహ్మనే చెప్పబడుతాడా?
ఆదిత్యాదిషు వారేషు యః కాల ఉపపద్యతే
ఆదిత్యాది వారాలలో, ఏ సమయం వచ్చినా ఆ సమయంలో చేయాలి.
కలాకాష్ఠాముహూర్తాది దినరాత్రిశరీరవాన్
కాల, కాష్ఠ, ముహూర్తం వంటి కాల విభాగాలు, అలాగే పగలు, రాత్రి రూపాలు ఆయనలో ఉన్నాయి.
యోఽయం కాలో మయాఖ్యాతస్తవ ధర్మభృతాం వర
ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో నీవు ఉత్తముడవు, నేను చెప్పిన ఈ కాలమే అది.
దానవానాం వినాశాయ వసుదేవకులోద్భవమ్
ఈ కాలం దానవులను నాశనం చేయడానికి, వసుదేవుని వంశంలో పుట్టింది.
బ్రహ్మాణం భాస్కరం శేషం సర్వవ్యాపినమీశ్వరమ్
ఆయన బ్రహ్మ, సూర్యుడు, శేషుడు, అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉన్న పరమేశ్వరుడు.
ప్రత్యయార్థం మయాఖ్యాతం సోఽహం పార్థ న సంశయః యుధిష్ఠిర ఉవాచ అనన్తవ్రతమాహాత్మ్యవిధిం వద విదాం వర
నిజాన్ని నిశ్చయంగా చెప్పడానికి నేను వివరించాను; ఆ నేను నేనే, పార్థా, సందేహం లేదు. యుధిష్ఠిరుడు అడిగాడు: జ్ఞానంలో నీవు శ్రేష్ఠుడు, అనంత వ్రత విధానం, మహిమను నాకు చెప్పు.
కిం పుణ్యం కిం ఫలం చాస్య హ్యనుష్ఠానవతాం నృణామ్
ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించేవారికి ఎలాంటి పుణ్యం, ఫలం లభిస్తాయి?
ఏవం సమస్తం విస్తార్య బ్రూహ్యనంతవ్రతం హరే శ్రీకృష్ణ ఉవాచ ఆసీత్పురా కృతయుగే సుమంతో నామ వై ద్విజః
ఇలా అన్నీ వివరంగా చెప్పాక, అనంత వ్రతాన్ని వివరించు, హరివా. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: కృతయుగంలో ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు, అతని పేరు సుమంతుడు.
వశిష్ఠగోత్రే చోత్పన్నః సురూపశ్చ భృగోః సుతామ్
వసిష్ఠ గోత్రంలో పుట్టి, అందంగా ఉండి, భృగువు కుమార్తెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
తస్యాః కాలేన సంజాతా దుహితానంతలక్షణా
కాలక్రమంలో ఆమెకు అనంత లక్షణాలతో కూడిన కుమార్తె పుట్టింది.
మాతా చ తస్యాః కాలేన హరదాహేన పీడితా
ఆమె తల్లి కొంతకాలానికి వ్యాధి బాధతో బాధపడింది.