ఊష్మయా జాతకల్మాషం జ్ఞాత్వా సంహృష్టమానసః
వెదురు వేడి వల్ల మచ్చలు పడ్డాయని తెలుసుకుని, అతని మనసు ఆనందంతో నిండిపోయింది.
ఊష్మయా కల్మషీభూయ హ్యగ్నిర్గర్భం ధరిష్యతి
వెదురు వేడి వల్ల మచ్చలు పడి, అగ్ని గర్భాన్ని మోయనున్నాడు.
పండాగ్నిపాలనే పుణ్యం యద్దృష్టం బ్రహ్మవాదిభిః
పండితులు చెప్పినట్లు, పవిత్రమైన అగ్నిని సంరక్షించడం వల్ల పుణ్యం కలుగుతుంది.
వంశస్యానుగ్రహం కృత్వా దేవ్యాహృతిమథాబ్రువన్
వంశానికి అనుగ్రహం చేసి, ఆ తరువాత వారు దేవికి ఇచ్చే నైవేద్యాన్ని గురించి మాట్లాడారు.
భూయోఽపి కేన కాలేన అగ్నిరగ్నిత్వమాప్తవాన్
మళ్ళీ కొంతకాలం తర్వాత, అగ్ని తన స్వరూపాన్ని తిరిగి పొందాడు.
యస్మిన్కాలే తిథీ యస్యా పునరగ్నిత్వమాప్తవాన్
ఎప్పుడు, ఏ తిథిలో, అగ్ని తన స్వరూపాన్ని మళ్ళీ పొందాడో?
ఉతథ్యాఙ్గిరసోః పూర్వమాసీద్వ్యతికరో మహాన్ ఉతథ్యేనైవముక్తస్తు అఙ్గిరాః ప్రాహ తం మునిమ్ ।।4.93.
ఒకప్పుడు ఉతత్యుడు, అంగిరసుడు ఇద్దరి మధ్య గొప్ప వివాదం జరిగింది. అప్పుడు ఉతత్యుడు మాట్లాడిన వెంటనే, అంగిరసుడు ఆ మహర్షిని ఇలా అడిగాడు.
గచ్ఛావో బ్రహ్మసదనం మరీచిప్రముఖైర్ద్విజైః ఉతథ్యః ప్రాహ సద్బ్రహ్మనృషీంస్తాన్స్తబ్ధమానసః
మరీచి మొదలైన బ్రాహ్మణులతో కలిసి మనం బ్రహ్మసదనానికి వెళ్దాం అని ఉతత్యుడు, మనస్సు స్థిరంగా ఉన్నవాడిగా, ఆ మహర్షులను ఉద్దేశించి అన్నాడు.
జ్యాయాన్వా కతమోస్మాకమితి నః కథ్యతాం స్ఫుటమ్
మనలో ఎవరు గొప్పవాడో స్పష్టంగా చెప్పండి అని మేము కోరుతున్నాము.
అథోవాచ మునిర్బ్రహ్మా తావుభౌ కుద్ధమానసౌ
అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, కోపంతో ఉన్న ఆ ఇద్దరిని ఉద్దేశించి ఇలా మాట్లాడాడు.
తతో వివాదం పశ్యామి భవతాం తైః సమేత్య చ
మీ ఇద్దరి మధ్య ఇప్పుడు వివాదం జరుగుతోందని నేను చూస్తున్నాను.
లోకపాలాన్మహేంద్రాదీన్సయమాన్వారుణానిలాన్
లోకపాలులైన మహేంద్రుడు, యముడు, వరుణుడు, అనిలుడు మొదలైనవారు అక్కడ ఉన్నారు.
గంధర్వాన్విత్తరక్షోఘ్నాన్రాక్షసాన్దైత్యదానవాన్
గంధర్వులు, కుబేరుడు, రాక్షస సంహారకులు, రాక్షసులు, దైత్యులు, దానవులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
దృష్ట్వా తు విబుధాన్సర్వాన్బ్రహ్మా ప్రోవాచ తానృషీన్
అక్కడ ఉన్న అన్ని దేవతలను చూసిన బ్రహ్మదేవుడు, ఆ మహర్షులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ఏవముక్తో గతస్తావదుతథ్యః సూర్యమండలమ్
అలా చెప్పిన తరువాత, ఉతత్యుడు సూర్య మండలానికి వెళ్లాడు.
స ఉతథ్యమథోవాచ కథం బ్రహ్మన్వ్రజామ్యహమ్
అప్పుడు అతను ఉతత్యుడిని అడిగాడు: బ్రాహ్మణా, నేను ఎలా వెళ్లాలి?
ఏవముక్తో మునిః ప్రాయాత్సర్వ దేవసమాగమమ్ 4.93.
అలా అడిగిన తరువాత, ఆ మహర్షి అన్ని దేవతల సమూహానికి వెళ్లాడు.
ఉవాచాఙ్గిరసం బ్రహ్మా శీఘ్రమేనం త్వమానయ
బ్రహ్మదేవుడు అంగిరసుని ఉద్దేశించి అన్నాడు: త్వరగా అతన్ని ఇక్కడికి తీసుకురా.
ఏహ్యేహి భగవన్సూర్య తప్యతే భవతాన్వహమ్
రా రా భగవంతుడైన సూర్యుడా, నీవు ప్రతి రోజూ అతని వల్ల కాలిపోతున్నావు.
స్థిత్వా ముహూర్తం ప్రోవాచ కిం వా కార్యముపస్థితమ్
కొంతసేపు నిలబడి, అతను అడిగాడు: ఏ పని కలిగింది?
గచ్ఛ శీఘ్రం న దహతే భువనం యావదంగిరాః
త్వరగా వెళ్ళు, ఎందుకంటే నీవు లేనంత కాలం అంగిరసుడు ఈ లోకాన్ని కాల్చడు.
పాటలో హరితః శోణః శ్వేతో వర్ణః ప్రణాశితః దగ్ధమఙ్గిరసా సర్వం భూయోఽపి ప్రదహిష్యతి
పాటల, ఆకుపచ్చ, ఎరుపు, తెలుపు రంగులు నశించిపోయాయి; అంగిరసుడు అన్నీ కాల్చేశాడు, మళ్లీ కూడా కాల్చబోతున్నాడు.
యావచ్చ దహతే సర్వం భువనం తపసాంగిరాః
అంగిరసుడు తన తపస్సుతో ఈ లోకాన్ని కాల్చుతున్నంత కాలం—
ఏవముక్తః స విభునా స్వస్థానమధిరూఢవాన్
ప్రభువు ఇలా చెప్పిన తరువాత, అతను తన స్థానానికి చేరుకున్నాడు.
గత్వాఙ్గిరా ఉవాచేదం గతః కిం కరవాణ్యహమ్
అంగిరసు అక్కడికి వెళ్లి, "నేను వచ్చాను, ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి?" అని అడిగాడు.
సంప్రశస్యోచురగ్నిత్వం కురు తావన్మహీతలే
వారు అతన్ని పొగిడుతూ, "అగ్ని, నీవు ఇప్పుడు భూమిపై నీ కర్తవ్యాన్ని చేయు" అని అన్నారు.
యావదగ్నిం ప్రపశ్యామః క్వాసౌ నష్టః క్వ తిష్ఠతి 4.93.
మేము అగ్నిని చూడేవరకు, అతను ఎక్కడ పోయాడు, ఎక్కడ ఉన్నాడు అని అన్వేషించాలి.
దేవైర్దృష్టో యథా హ్యగ్నిస్తత్తే సర్వం నివేదితమ్
దేవతలు అగ్నిని ఎలా చూశారో, ఆ సంగతులన్నీ నీకు చెప్పబడ్డాయి.
అగ్నేఽగ్నిత్వం కురుష్వ త్వమంగిరాస్తు యథా పురా
అగ్ని, నీవు నీ స్వరూపాన్ని ధరించు; అంగిరసు, నీవు కూడా మునుపట్లానే చేయు.
కో మేఽపహృతం తేజః కేనాగ్నిత్వం కృతం త్విహ
నా తేజస్సును ఎవరు తీసుకున్నారు? ఇక్కడ ఎవరు అగ్ని స్థానాన్ని స్వీకరించారు?