దేవా అన్వేషణే యత్నమకుర్వన్నగ్నిదర్శనే
అప్పుడు దేవతలు అగ్నిని వెతకడానికి, అతన్ని చూడడానికి ప్రయత్నించారు.
హంసాః కేకాః శుకా వహ్నిః శీఘ్రం శరవణం గతాః
హంసలు, నెమళ్ళు, గ్రీవపక్షులు, అగ్ని—all కలిసి వెంటనే ముళ్ల అడవికి వెళ్లిపోయారు.
దృష్ట్వాథ విబుధాః సర్వే పక్షిణం పక్షిణాం వరమ్
అక్కడ పక్షుల్లో శ్రేష్ఠుడిని చూసి, అందరు దేవతలు ఆశ్చర్యపోయారు.
కచ్చిదృష్టస్త్వయా వహ్నిర్వనేఽస్మిన్నటతా సదా
"ఈ అడవిలో ఎప్పుడూ తిరిగే అగ్నిని నువ్వు ఎక్కడైనా చూశావా?" అని అడిగారు.
భూయోభూయస్తు పృష్టోఽపి న గాముచ్చారయేచ్చిరమ్
ఎన్నిసార్లు అడిగినా, అతను చాలా సేపు ఒక్క మాట కూడా చెప్పలేదు.
యస్మాన్న కిఞ్చిదుక్తం తే తస్మాచ్చిత్ర తనూరుహాః
నువ్వు ఏమీ చెప్పలేదు కాబట్టి, ఓ అద్భుతమైన రెక్కలవాడా—
ద్వితీయం తే వరం దద్మో జీవజీవక శోభనమ్ 4.93.
మేము నీకు రెండో వరం ఇస్తున్నాం, ఓ అందమైన జీవజీవకా.
కశ్చిద్యది తవాధస్థాద్బుధః స్నానం కరిష్యతి
ఏదైనా జ్ఞాని నీ క్రింద స్నానం చేస్తే,
మాసం యశ్చ తృతీయం వై భక్షయిష్యత్యనిందితమ్
లేదా ఎవరు నెలలో నీ మూడవ గుడ్డును నిందించకుండా తింటే,
ఇదం దత్త్వా వరాంస్తస్య వహ్నిత్వమథ ఆప్తవాన్
ఈ వరాలు ఇచ్చిన తర్వాత, అగ్ని తన స్వరూపాన్ని తిరిగి పొందాడు.
ఊష్మయా జాతకల్మాషం జ్ఞాత్వా సంహృష్టమానసః
వెదురు వేడి వల్ల మచ్చలు పడ్డాయని తెలుసుకుని, అతని మనసు ఆనందంతో నిండిపోయింది.
ఊష్మయా కల్మషీభూయ హ్యగ్నిర్గర్భం ధరిష్యతి
వెదురు వేడి వల్ల మచ్చలు పడి, అగ్ని గర్భాన్ని మోయనున్నాడు.
పండాగ్నిపాలనే పుణ్యం యద్దృష్టం బ్రహ్మవాదిభిః
పండితులు చెప్పినట్లు, పవిత్రమైన అగ్నిని సంరక్షించడం వల్ల పుణ్యం కలుగుతుంది.
వంశస్యానుగ్రహం కృత్వా దేవ్యాహృతిమథాబ్రువన్
వంశానికి అనుగ్రహం చేసి, ఆ తరువాత వారు దేవికి ఇచ్చే నైవేద్యాన్ని గురించి మాట్లాడారు.
భూయోఽపి కేన కాలేన అగ్నిరగ్నిత్వమాప్తవాన్
మళ్ళీ కొంతకాలం తర్వాత, అగ్ని తన స్వరూపాన్ని తిరిగి పొందాడు.
యస్మిన్కాలే తిథీ యస్యా పునరగ్నిత్వమాప్తవాన్
ఎప్పుడు, ఏ తిథిలో, అగ్ని తన స్వరూపాన్ని మళ్ళీ పొందాడో?
ఉతథ్యాఙ్గిరసోః పూర్వమాసీద్వ్యతికరో మహాన్ ఉతథ్యేనైవముక్తస్తు అఙ్గిరాః ప్రాహ తం మునిమ్ ।।4.93.
ఒకప్పుడు ఉతత్యుడు, అంగిరసుడు ఇద్దరి మధ్య గొప్ప వివాదం జరిగింది. అప్పుడు ఉతత్యుడు మాట్లాడిన వెంటనే, అంగిరసుడు ఆ మహర్షిని ఇలా అడిగాడు.
గచ్ఛావో బ్రహ్మసదనం మరీచిప్రముఖైర్ద్విజైః ఉతథ్యః ప్రాహ సద్బ్రహ్మనృషీంస్తాన్స్తబ్ధమానసః
మరీచి మొదలైన బ్రాహ్మణులతో కలిసి మనం బ్రహ్మసదనానికి వెళ్దాం అని ఉతత్యుడు, మనస్సు స్థిరంగా ఉన్నవాడిగా, ఆ మహర్షులను ఉద్దేశించి అన్నాడు.
జ్యాయాన్వా కతమోస్మాకమితి నః కథ్యతాం స్ఫుటమ్
మనలో ఎవరు గొప్పవాడో స్పష్టంగా చెప్పండి అని మేము కోరుతున్నాము.
అథోవాచ మునిర్బ్రహ్మా తావుభౌ కుద్ధమానసౌ
అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, కోపంతో ఉన్న ఆ ఇద్దరిని ఉద్దేశించి ఇలా మాట్లాడాడు.
తతో వివాదం పశ్యామి భవతాం తైః సమేత్య చ
మీ ఇద్దరి మధ్య ఇప్పుడు వివాదం జరుగుతోందని నేను చూస్తున్నాను.
లోకపాలాన్మహేంద్రాదీన్సయమాన్వారుణానిలాన్
లోకపాలులైన మహేంద్రుడు, యముడు, వరుణుడు, అనిలుడు మొదలైనవారు అక్కడ ఉన్నారు.
గంధర్వాన్విత్తరక్షోఘ్నాన్రాక్షసాన్దైత్యదానవాన్
గంధర్వులు, కుబేరుడు, రాక్షస సంహారకులు, రాక్షసులు, దైత్యులు, దానవులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
దృష్ట్వా తు విబుధాన్సర్వాన్బ్రహ్మా ప్రోవాచ తానృషీన్
అక్కడ ఉన్న అన్ని దేవతలను చూసిన బ్రహ్మదేవుడు, ఆ మహర్షులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ఏవముక్తో గతస్తావదుతథ్యః సూర్యమండలమ్
అలా చెప్పిన తరువాత, ఉతత్యుడు సూర్య మండలానికి వెళ్లాడు.
స ఉతథ్యమథోవాచ కథం బ్రహ్మన్వ్రజామ్యహమ్
అప్పుడు అతను ఉతత్యుడిని అడిగాడు: బ్రాహ్మణా, నేను ఎలా వెళ్లాలి?
ఏవముక్తో మునిః ప్రాయాత్సర్వ దేవసమాగమమ్ 4.93.
అలా అడిగిన తరువాత, ఆ మహర్షి అన్ని దేవతల సమూహానికి వెళ్లాడు.
ఉవాచాఙ్గిరసం బ్రహ్మా శీఘ్రమేనం త్వమానయ
బ్రహ్మదేవుడు అంగిరసుని ఉద్దేశించి అన్నాడు: త్వరగా అతన్ని ఇక్కడికి తీసుకురా.
ఏహ్యేహి భగవన్సూర్య తప్యతే భవతాన్వహమ్
రా రా భగవంతుడైన సూర్యుడా, నీవు ప్రతి రోజూ అతని వల్ల కాలిపోతున్నావు.
స్థిత్వా ముహూర్తం ప్రోవాచ కిం వా కార్యముపస్థితమ్
కొంతసేపు నిలబడి, అతను అడిగాడు: ఏ పని కలిగింది?