సర్వాత్మనే శిరో రాజన్నమ ఇత్యభిపూజయేత్ 4.85.
ప్రభూ! సమస్తాన్ని ఆవరించేవారికి తల వద్ద నమస్కారం చేయాలి. ఇలానే పూజించాలి.
దత్తాత్రేయం యథా వ్యాసముత్పలేన సమన్వితమ్
దత్తాత్రేయుడు, వ్యాసుడు, ఉత్పలుడు కలిసి ఉన్నట్లు.
సమాప్యైవం యథాశక్త్యా ద్వాదశ ద్వాదశీర్నరః శయ్యాం దద్యాన్మునిశ్రేష్ఠ గురవే రససంయుతామ్
ఇలా తన శక్తికి తగినట్లు పన్నెండు ద్వాదశి వ్రతాలు పూర్తి చేసినవాడు, మునులలో శ్రేష్ఠుడైనవారికి, గురువుకి రుచికరమైన పదార్థాలతో కూడిన మంచాన్ని సమర్పించాలి.
గ్రామం చ శక్తిమాన్దద్యాత్క్షేత్రం వా భవనాన్వితమ్
శక్తి ఉన్నవాడు ఒక గ్రామాన్ని లేదా ఇల్లు కలిగిన పొలాన్ని దానం చేయాలి.
అన్యానపి యథాశక్త్యా భోజయిత్వా ద్విజోత్తమాన్
తన శక్తికి అనుగుణంగా ఇతర ఉత్తమ బ్రాహ్మణులను కూడా భోజనం పెట్టిన తరువాత.
అల్పవిత్తో యథాశక్త్యా స్తోకంస్తోకం సమాచరేత్ పుప్పార్చనవిధానేన స కుర్యాద్వత్సరత్రయమ్
ధనం తక్కువగా ఉన్నవాడు తన శక్తికి తగినట్లు కొద్దిగా కొద్దిగా పుష్పార్చన విధానంతో మూడు సంవత్సరాలు ఆచరించాలి.
అనేన విధినా యస్తు విభూతిద్వాదశీవ్రతమ్
ఈ విధంగా ఎవరు విభూతి ద్వాదశి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారో—
జన్మనాం శతసాహస్రం న శోకఫలభాగ్భవేత్
వారు లక్ష జన్మలు అయినా దుఃఖఫలం అనుభవించరు.
వైష్ణవో వాథ శైవో వా భవేజన్మనిజన్మని తావత్స్వర్గే వసేద్రాజన్భూపతిశ్చ పునర్భవేత్
వైష్ణవుడైనా, శైవుడైనా ప్రతి జన్మలో, రాజా! వారు స్వర్గంలో నివసించి, మళ్లీ భూపతిగా జన్మిస్తారు.
పురా రథంతరే కల్పే రాజాసీత్పుష్పవాహనః
పూర్వం రథంతర కల్పంలో పుష్పవాహనుడు అనే రాజు ఉండేవాడు.
తపసా తస్య తుష్టేన చతుర్వక్త్రేణ భారత ।।4.85.
ఆయన తపస్సుతో నాలుగు ముఖాలున్న బ్రహ్మను సంతృప్తిపరిచాడు, ఓ భారత వంశజా.
సమస్తభృత్యసహితః సాంతఃపురపరిస్థితః
అతడు తన సేవకులతో కూడి, అంతఃపురంలో ఉండేవాడు.
కల్పాదౌ సప్తమే ద్వీపే తేన పుష్కరవాసినః
ఆ కల్ప ప్రారంభంలో, ఏడవ ద్వీపంలో, పుష్కరంలో నివసించేవారు.
తదైవ బ్రహ్మణా దత్తం యానమస్య యతో నృప
అప్పుడే బ్రహ్మదేవుడు ఆ రాజుకు ఒక వాహనం ఇచ్చాడు.
నాగస్య తస్యాస్య జగత్త్రయేపి బ్రహ్మాంబుజస్థస్య తపోఽనుభావాత్
బ్రహ్మదేవుడి పద్మంపై నివసించే ఆ పాము చేసిన తపస్సు శక్తితో, మూడు లోకాల్లో కూడా ప్రభావం కనిపించింది.
నామ్నా చ లావణ్యవతీ బభూవ యా పార్వతీవేష్టతమా భవస్య
ఆమె లావణ్యవతిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. భవుడికి, పార్వతిదేవికి ఎంత ప్రియమో, అంతగా ఆమె కూడా ప్రియమైనవారు అయ్యింది.
తదాత్మనః సర్వమవేక్ష్య రాజా ముహుర్ముహుర్విస్మయమాససాద
ఇది అంతా తన కన్నులతో చూసిన రాజు, మళ్లీ మళ్లీ ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
కస్మాద్విభూతిరమలా మమ మర్త్యపూజ్యా జాయా చ సర్వవిజితామరసున్దరీ యా
నాకు ఇంత పవిత్రమైన మహిమ, మానవులు కూడా పూజించే భార్య, దేవతల అందమైన స్త్రీలను మించిపోయిన భార్య ఎలా లభించిందో ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
యస్మిన్ప్రవిష్టమపి కోటిశతం నృపాణాం సామాత్యకుజరనరాశ్వఘనావృతానామ్
వందల కోట్లు రాజులు, వారి మంత్రులు, ఏనుగులు, మనుషులు, గుర్రాలతో కూడి వచ్చినా, అది లోపలికి ప్రవేశించినా—
తస్మాత్కిమన్యజననీజఠరోద్భవేన ధర్మాదికం కృతమశేషజనాతిగం స్యాత్
ఇంకొక జన్మలో, మరొకరి గర్భంలో పుట్టినా, అన్ని జీవులు సాధించిన ధర్మాది ఫలితాలను మించిపోయే పుణ్యం ఏముంటుంది?
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా ధ్యానేనా వేక్ష్య చాఖిలమ్ 4.85.
ఆయన మాటలు విని, ధ్యానంతో అన్నీ గ్రహించి—
లుబ్ధకస్త్వం పురా రాజన్సర్వసత్త్వభయంకరః
ఓ రాజా! నువ్వు ఒకప్పుడు జంతువులకు భయాన్ని కలిగించే వేటగాడివి.
యతమధ్యో హ్రస్వకేశః కృష్ణాంగో రక్తలోచనః
నీవు చిన్నదేహంతో, చిన్న జుట్టుతో, నల్లటి రంగుతో, ఎర్ర కళ్లతో ఉండేవాడివి.
అభూదనావృష్టిరతీవ రౌద్రా కదాచి దాహారనిమిత్తరోషః
ఒకసారి భయంకరమైన వర్షాభావం వచ్చింది. ఆకలి, దాహం వల్ల కోపంతో నీవు అత్యంత క్రూరుడవయ్యేవాడివి.
ఉన్మూల్య లోభాచ్చ పురం సమస్తం భ్రాంతం త్వయాశేషమహత్తదా సీత్
లోభంతో నీవు మొత్తం పట్టణాన్ని దోచివేసి, ఆ సమయంలో ఎక్కడికక్కడ తిరిగి అందరికీ పెద్ద కష్టం కలిగించేవాడివి.
ఉపవిష్టస్త్వమేకస్మిన్సభార్యో భవనాంగణే
నీవు భార్యతో కలిసి ఇంటి ప్రాంగణంలో ఒంటరిగా కూర్చున్నావు.
సమాప్య మాఘమాసస్య ద్వాదశ్యాం లవణాచలమ్
మాఘమాసంలో పన్నెండవ తేదీన నీవు లవణాచల పర్వతానికి ప్రయాణం పూర్తి చేశావు.
అలంకృత్య హృషీకేశం సీవర్ణం పరమం పదమ్
నీవు హృషీకేశుడిని, ఆ బంగారు పరమపదాన్ని అలంకరించావు.
కిమేభిః కమలైః కార్యం వరం విష్ణురలంకృతః
ఈ కమలాలతో ఏమి ప్రయోజనం? విష్ణువు అలంకరించబడితే చాలు.
తత్ప్రసంగాత్సమభ్యర్చ్య కేశవం లవణాచలమ్
ఆ సందర్భంలో, నీవు లవణాచల పర్వతంపై కేశవుడిని పూజించావు.