తస్యైతద్వచనం శ్రుత్వా విపీతస్య సవేదనః
ఆ మాటలు విని, అతడు బాధతో నిండిపోయి తట్టుకోలేకపోయాడు.
అశాశ్వతే శాశ్వతధీస్తేన దహ్యామి దుర్మతిః ।। 4.82.
శాశ్వతమైనవి, అశాశ్వతమైనవి అన్న ఆలోచనల వల్ల, చెడ్డ మనసుతో నేను కాలిపోతున్నాను.
ఇదం కరిష్యామ్యపరం త్విదం కృత్వా త్విదం పునః
ఇది చేస్తాను, తర్వాత అది చేస్తాను, మళ్లీ ఇంకొకటి చేస్తాను అని అనుకున్నాను.
శీతోష్ణవర్షాదిభవం లోభాత్సోఢం మయాఽశుభమ్
లోభంతో, చలి, వేడి, వర్షం వంటివాటివల్ల కలిగిన కష్టాన్ని నేను భరించాను.
పితృదేవమనుప్యాణామదత్త్వా యాపితా హి యే
పితృదేవతలకు, మానవులకు ఏమి ఇవ్వకుండానే ఈ లోకం విడిచిన వారు—
పుత్రక్షేత్రకలత్రేషు మమత్వాహృతచేతసా
కొడుకులు, భూమి, భార్యల పట్ల మమకారంతో మనస్సు మరిగిపోయిన వారు—
మృతే మయి ధనే తస్మిన్నన్యాయోపార్జితే సదా
నేను మరణించినప్పుడు, నా వద్ద ఉన్న ఆ ధనం ఎప్పుడూ అన్యాయంగా సంపాదించబడింది—
న మయా పూజితా గేహాన్నిర్గతా ద్విజసత్తమాః
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను వారిని గౌరవించలేదు, వారు నా ఇంటిని విడిచిపోయారు.
యన్మే న పూజితా దేవాః కుటుంబం పోషితం పరమ్
దేవతలను పూజించక, కుటుంబాన్ని ఎంతో పోషించినందుకే—
నిత్యం నైమిత్తికం కర్మ పూర్వేషాం చైవ నో కృతమ్
నిత్యకర్మలు, నైమిత్తిక కర్మలు, పూర్వీకుల కోసం చేయాల్సినవి నేను చేయలేదు.
దారాః పుత్రాశ్చ భృత్యాశ్చ పాపబుద్ధ్యా మయా భృతాః
పాపబుద్ధితో భార్యలు, కొడుకులు, సేవకులను పోషించాను.
దారాః పుత్రాశ్చ భృత్యార్థే మయా న్యాయార్థసంచయః 4.82.
భార్యలు, కొడుకులు, సేవకుల కోసం న్యాయంగా ధనం కూడబెట్టాను.
క్షతపాపం మయా భుక్తమన్యైస్తత్కర్మ సంచితమ్
నేను పాపంతో కూడినదాన్ని అనుభవించాను, ఇతరులు నా కర్మఫలాన్ని ఆస్వాదించారు.
యన్మమత్వాభిభూతేన మయా పాపముపార్జితమ్
మమకారానికి లోనై నేను సంపాదించిన పాపమంతా—
అంతర్దుఃఖేన దగ్ధోఽహం బహిర్దహ్యామి భావయన్
లోపల దుఃఖంతో కాలిపోతూ, బయట కూడా తాపంతో బాధపడుతున్నాను.
కురు తస్మాత్సముద్ధారం పశ్యస్యమృతసాగరమ్
కాబట్టి, నన్ను రక్షించు; నీవు అమృతసముద్రాన్ని చూస్తున్నావు.
ప్రక్షీణం పాపమేతావత్సువృత్తం చాస్తి తే పరమ్
నీ పాపం ఇప్పుడు తగ్గిపోయింది, నీ ప్రవర్తన అత్యంత శ్రేష్ఠంగా ఉంది.
ప్రతీతే దశమే జన్మన్యచ్యుతారాధనేచ్ఛయా న చ తస్యాః ప్రసాదేన పాపమత్యన్తదుర్జయమ్
పదవ జన్మలో, అచ్యుతుని ఆరాధన కోరికతో, ఆమె కృప వల్ల కాదు, అత్యంత దుర్జయమైన పాపం జయించబడుతుంది.
అల్పైరహోభిః సంక్షీణమామపాత్రే యథా జలమ్
కొన్ని రోజుల్లోనే పాపం తగ్గిపోతుంది, పచ్చిపాత్రలోని నీటిలా.
నాశం పాపస్య కురుతే జయం సుకృతకర్మణః
అతడు పాపాన్ని నశింపజేయడు, సత్కర్మానికి విజయాన్ని ఇస్తాడు.
యథైతద్వదతార్తేన భవతా పరిదేవితమ్
నీవు బాధతో ఇలా విలపించినట్లే—
పాపమత్ర కృతం ప్రేత్య భద్ర తాపాయ జాయతే 4.82.
ఇక్కడ చేసిన పాపం, ఓ శుభుడా, మరణానంతరం బాధగా మారుతుంది.
సీరభద్రం సమాశ్వాస్య యయావిత్థం మహామునిః
సీరభద్రుడిని ఓదార్చి, ఆ మహాముని వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.
ఉపవాసప్రభావశ్చ కథితస్తే నరోత్తమ
మహానుభావా, ఉపవాసం వల్ల కలిగే శక్తిని నీకు వివరించాను.
తస్మాన్నరేణ పుణ్యాయ యతితవ్యం న పాతకమ్
అందువల్ల, మనిషి పుణ్యం కోసం ప్రయత్నించాలి, పాపానికి కాదు.
పురుషైర్భుజ్యతే శశ్వత్తం మోక్షం వద సత్తమ
ఓ ఉత్తముడా, మనుషులు ఎప్పటికీ అనుభవించే మోక్షాన్ని నాకు చెప్పు.
జయా సా ద్వాదశీ శస్తా నృణాం సుకృతకర్మణామ్
జయా అనే ఆ ద్వాదశి, మంచి కార్యాలు చేసినవారికి శుభదాయకం.
ఫాల్గునామలపక్షస్య ఏకాదశ్యాముపోషితః
ఫాల్గుణ మాసంలో శుక్లపక్ష ఏకాదశినాడు ఉపవాసం చేసే వాడు—
ఏకాదశ్యాం సముత్తిష్ఠన్విష్ణోర్నామానుకీర్తయన్
ఏకాదశినాడు లేచి, విష్ణువు నామాలను జపించాలి—
కామం క్రోధం చ లోభం చ మదం మోహం చ వర్జయేత్ ౪౮- ఏవం భావితచిత్తేన ప్రాణినాం హితమిచ్ఛతా
కామం, కోపం, లోభం, మదం, మోహం వీటిని వదిలి, మనస్సు మంచి పనిలో నిమగ్నమై, జీవుల శ్రేయస్సు కోరాలి.