ఖే రోహిణీ శశధరాభిమతా హితా చ కిం కారణం శృణు నరేన్ద్ర నివేదయామి
ఆకాశంలో, రోహిణీ, చంద్రధారుడికి ప్రియమైనది, శుభప్రదమైనది, అనుకూలమైనది. దీనికి కారణం ఏమిటో విను రాజా, నేను వివరించబోతున్నాను.
అవియోగవ్రతవర్ణనమ్ విధానం తస్య కీదృక్చ కిం పుణ్యం కాఽత్ర దేవతా
అవియోగ వ్రతం వివరము: దీనిలో విధానం ఎలా ఉంది? ఎంత పుణ్యం కలుగుతుంది? ఇక్కడ ఏ దేవతను పూజిస్తారు?
అవియోగవ్రతం నామ వ్రతానాముత్తమోత్తమమ్
అవియోగ వ్రతం అన్నది వ్రతాల్లో అత్యుత్తమమైనది.
ప్రౌష్ఠపదే శుక్లపక్షే ద్వాదశ్యాం ప్రాతరుత్థితః
భాద్రపద మాసంలో, శుక్లపక్షంలో, ద్వాదశి రోజున, ఉదయం త్వరగా లేచి వ్రతం చేయాలి.
హృద్యే రమ్యే సౌధతటే హరిం లిఖ్యేత మణ్డలే
అందమైన హృదయస్థానంలో, ప్రాసాదం పై అందమైన మేడపై, హరిదేవుని ఒక వృత్తంలో చిత్రించాలి.
తత్రైవ చ హరం గౌరీం సావిత్రీం బ్రహ్మణా సహ
అక్కడే, హరుడిని గౌరీదేవితో పాటు, సావిత్రిని బ్రహ్మతో కలిసి చిత్రించాలి.
గంధైః పుష్పైశ్చ ధూపైర్నైవేద్యైరర్చయేద్యథాశక్త్యా
సుగంధాలు, పువ్వులు, ధూపాలు, నైవేద్యాలతో, తన శక్తి మేరకు ఆరాధన చేయాలి.
నారీ వా పురుషో వా అవియోగమతిం దృఢాం కృత్వా
స్త్రీ అయినా, పురుషుడు అయినా, విడిపోకుండా, ఐక్యతను దృఢంగా నిర్ణయించుకుని,
సహస్రమూర్ద్ధా పురుషః పద్మనాభో జనార్దనః
వెయ్యి తలలుగల పురుషుడు, పద్మనాభుడు, జనార్దనుడు,
నారాయణో మధులిహో విష్ణుర్దామోహరో హరిః
నారాయణుడు, మధురసాన్ని తినేవాడు, విష్ణువు, బంధాలను తొలగించేవాడు, హరి,
శ్రీధరః పుండరీకాక్షో విశ్వరూపస్త్రివిక్రమః 4.68.
శ్రీధరుడు, పద్మాక్షుడు, విశ్వరూపుడు, త్రివిక్రముడు,
వాసుదేవో హృషీకేశః కృష్ణః సకర్షణోఽచ్యుతః
వాసుదేవుడు, హృషీకేశుడు, కృష్ణుడు, సకర్షణుడు, అచ్యుతుడు,
నిత్యం స మే శుభః ప్రీతః సశ్రీకః కేశశూలినః
ఆయన ఎప్పుడూ శుభంగా, ఆనందంగా, శ్రీతో కూడి, జటాజుటధారి, త్రిశూలధారి అయిన నన్ను అనుగ్రహించాలి.
ఈశానో భైరవః శూలీ త్ర్యంబకస్త్రిపురాంతకః
ఈశానుడు, భైరవుడు, శూలధారి, త్రయంబకుడు, త్రిపుర సంహారుడు,
శివః శర్వో మహాదేవో రుద్రో భూతమహేశ్వరః
శివుడు, శర్వుడు, మహాదేవుడు, రుద్రుడు, భూతమహేశ్వరుడు,
బ్రహ్మా శంభుః ప్రభుః స్రష్టా పుష్కరీ ప్రపితామహః
బ్రహ్మ, శంభు, ప్రభువు, సృష్టికర్త, పుష్కరీ, ప్రపితామహుడు,
చతుర్ముఖః సృష్టికర్తా స్వయంభూః కమలాసనః
నాలుగు ముఖాలు కలవాడు, సృష్టిని చేయువాడు, స్వయంభూ, కమలాసనుడు,
ఆదిత్యో భాస్కరో భానుః సూర్యోర్కః సవితా రవిః
ఆదిత్యుడు, భాస్కరుడు, భాను, సూర్యుడు, అర్కుడు, సవిత, రవి,
ప్రభాకరః సప్తసప్తిస్తరణిః సరణిః ఖగః
ప్రభాకరుడు, ఏడు గుర్రాలు కలవాడు, తరణి, సరణి, ఖగుడు,
నికుంభోః వర్ణభో దేవః సుప్రీతోఽస్తు సదా మమ
నికుంభ దేవుడు, రంగుల నుంచి జన్మించినవాడు, ఎప్పుడూ నన్ను సంతోషంగా ఆశీర్వదించాలి.
లక్ష్మీః శ్రీః సంపదా పద్మా మా విభూతిర్హరిప్రియా 4.68.
లక్ష్మీ, శ్రీ, సంపద, పద్మ, మాయ, వైభవం, హరిదేవుని ప్రియమైనవారు,
గాయత్రీ ప్రకృతిః సృష్టిః సావిత్రీ వేధసో మతా ।। రాజ్ఞీ భానుమతీ సంజ్ఞా నిత్యభా భాస్కరప్రియా
గాయత్రి, ప్రకృతి, సృష్టి, సావిత్రి, బ్రహ్మదేవుని భార్యగా భావించబడినవారు; రాణి, భానుమతిగా పేరుగలవారు, ఎప్పుడూ ప్రకాశించే వారు, భాస్కరుని ప్రియమైనవారు.
ఇతి పద్మనాభశంకరపితామహార్క్కాదీన్సప్రియాన్పూజ్య
ఇలా పద్మనాభుడు, శంకరుడు, పితామహుడు, అర్కుడు మరియు ఇతర దేవతలను, వారి ప్రియమైన భార్యలతో కలిసి, భక్తిపూర్వకంగా పూజించాడు.
ద్వాదశ్యాం చరతి నరో వ్రతమేతద్భక్తిభావితో లోకే
భక్తితో నిండిన మనిషి, ఈ వ్రతాన్ని ద్వాదశి రోజున లోకంలో ఆచరిస్తాడు.
హరిహరహిరణ్యగర్భప్రభాకరాణాం క్రమేణ లోకేషు
హరి, హర, హిరణ్యగర్భుడు, ప్రభాకరుడు — వీరిని లోకాలలో వరుసగా పూజిస్తారు.
స్త్రీపుంసోర్యది యుగ్మం పురుషో వా యది సమాచరతి కశ్చిత్
ఒక పురుషుడు, ఒక స్త్రీతో కలసి లేదా ఒంటరిగా అయినా, ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే,
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణ ఉత్తరపర్వణి శ్రీకృష్ణయుధిష్ఠిరసంవాదే హరిహరహిరణ్యగర్భప్రభాకరాణామవియోగవ్రతం నామాష్టషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణం ఉత్తరపర్వంలో, శ్రీకృష్ణుడు-యుధిష్ఠిరుని సంభాషణలో, హరి, హర, హిరణ్యగర్భుడు, ప్రభాకరుడు వీరికి అవియోగ వ్రతం అనే అరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
గోవత్సద్వాదశీవ్రతవర్ణనమ్ తేన పాపేన మే చిత్తే జుగుప్సాతీవ వర్తతే
గోవత్స ద్వాదశి వ్రతవివరణ. ఆ పాపం వల్ల నా మనసులో తీవ్ర అసహ్యం కలుగుతోంది.
తత్ర బ్రాహ్మణరాజన్యవైశ్యశూద్రాదయో హతాః
అక్కడ బ్రాహ్మణులు, రాజన్యులు, వైశ్యులు, శూద్రులు మరియు ఇతరులు చంపబడ్డారు.
తేషాం వధేన యత్పాపం తన్మే మర్మాణి కృంతతి
వారిని హత్యచేసిన పాపం నా మర్మాలను కోసుకుంటోంది.