பீஜகாண்டருஹாண்யேவ ப்ரதாநா வல்ல்ய ஏவ ச । தமஸா பஹுரூபேண வேஷ்டிதாஃ கர்மஹேதுநா
விதைகள் மற்றும் ஊறுகிழங்குகள் முன்னொருக்களிருக்கும் முளைகளைப் போலும்; ஒவியெடுக்கும் கிளைகளாகவே சுருக்கமான பொடிய்கள் தான்; பல உருவங்கள் இருளில் அடையப்பட்டு செயல்களுக்கு காரணமாக இருக்கும்.
அந்தஃஸம்ஜ்ஞா பவந்த்யேதே ஸுகதுஃகஸமந்விதாஃ । ஏதாவத்யஸ்து கதயஃ ப்ரோத்பூதாஃ குருநந்தந
இவை மன்மாவாக மாறி சோகமும் ஆனந்தமும் சார்ந்தவையாக நடக்கின்றன; இவையே பல்வேறு பயன்களாக எழுந்தன, ஓ குருவின் வம்சத்தாரை சேர்ந்தவரே.
தஸ்மாத்தேவாத்தீப்திமந்தோ பாஸ்கராச்ய மஹாத்மநஃ । கோரேऽஸ்மிம்ஸ்தாத ஸம்ஸாரே நித்யம் ஸததயாயிநி
ஆகையால் பெரும் சூரியனைப் போன்ற ஒளிமிக்க அருள்மிகு தேவதாஞ்சல் அப்பெய் பயங்கர உலகத்தில் வஸித்து கொண்டிருக்கும்; உயிரோட்டம் உறையாத இந்த உயிர்வளைவின் இடைவிடாத ஓட்டத்தில் அவர்கள் தொடர்ச்சியாக ஒளிர்ந்து நிரம்புகின்றனர்.
ஏவம் ஸர்வம் ஸ ஸ்ரு'ஷ்ட்வேதம் ராஜँல்லோககுரும் பரம் । திரோபூதஃ ஸ பூதாத்மா காலம் காலேந பீடயந்
இவ்வாறு அவர்தான் இந்தப் பரப்பை முழுதாய் பேன்றார் மற்றும் மக்களுக்குக் கருதி முதலமைச்சராக ஆயிற்று; அவர் உள்ளாராக ஜீவரூபத்தில் புகுந்து காலத்தைக் காலத்தால் துன்பப்படுத்தினார்.
யதா ஸ தேவோ ஜாகர்தி ததேதம் சேஷ்டதே ஜகத் । யதா ஸ்வபிதி ஶாந்தாத்மா ததா ஸர்வம் நிமீலதி
அந்த கடவுள் விழிப்பிலிருக்கும் பொழுது உலகம் தனது செயலைச் செய்கிறது; அமைதியான சுயநிலையினால் தூங்கு வரும் போது எல்லாக் காரியங்களும் நடுத்தவரிசையாக பின்வாங்கி அடைபடுகின்றன.
தஸ்மிந்ஸ்வபிதி ராஜேந்த்ர ஜந்தவஃ கர்மபந்தநாஃ । ஸ்வகர்மப்யோ நிவர்தந்தே மநஶ்ச க்லாநிம்ரு'ச்சதி
அந்த அரசரின் தூக்கத்தில் ஜீவர்கள் சபஞ்சல் பற்றப்பட்டு செயல் பிணையத்தில் இருக்கின்றனர்; அவர்களது செயல்கள் அமைதியடைந்து மனம் சோர்வின்மைக்கு ஒதுக்கப்படுகிறது.
யுகபத்து ப்ரலீயந்தே யதா தஸ்மிந்மஹாத்மநி । ததாயம் ஸர்வபூதாத்மா ஸுகம் ஸ்வபிதி பாரத
மிகப்பெரிய ஆன்மா கரையும் போது அனைத்தும் ஒரே நேரத்தில் இலைந்துபோகும்; அப்பொழுது அனைத்து ஜீவர்களின் ஆத்மா ஆனந்தமுடைய தூக்கில் நிம்மதியடையும், ஓ பரதா.
தமோ யதா ஸமாஶ்ரித்ய சிரம் திஷ்டதி ஸேந்த்ரியஃ । ந நவம் குருதே கர்ம ததோத்க்ராமதி மூர்திதஃ
இயல்பானங்கள் நீண்டகாலம் இருளில் நிலைத்துப் பிடிவாதம் காட்டினால் அவர்கள் புதிய பணிகளை நடப்படையவிடாமல் விடுபவர்களாக ஆகின்றனர்; உடல்நிலையுள்ளவன் புதிய கருதலைக் கைக்கொள்ளமாட்டான்.
யதாஹம்மாத்ரிகோ பூத்வா பீஜம் ஸ்தாஸ்நு சரிஷ்ணு ச । ஸமாவிஶதி ஸம்ஸ்ரு'ஷ்டஸ்ததா மூதிம் விமுஞ்சதி
நான், விதரூபத்தை மட்டும் எடுத்துக் கொண்டு, விதமாகவே இருதி எனச் சிறுமனைவினை நடந்து சென்றால், படைக்கப்பட்ட உலகம் என்னுள் நுழைந்திருக்கும் போதே நான் விடுதலை விடுகிறேன்.
ஏவம் ஸ ஜாக்ரத்ஸ்வப்நாப்யாமிதம் ஸர்வம் ஜகத்ப்ரபுஃ । ஸம்ஜீவயதி சாஜஸ்ரம் ப்ரமாபயதி சாவ்யயஃ
இவ்வாறு விழிப்பு மற்றும் தூக்கம் மூலம், உலகத்தின் ஆதிபதி மீண்டும் மீண்டும் அனைத்தையும் உயிர்த்தெழுப்பி, அத்துடன் திைறுவித்தவாறு அவற்றை பின்வாங்கச் செய்வார்.
கல்பாதௌ ஸ்ரு'ஜதே தாத அந்தே கல்பஸ்ய ஸம்ஹரேத் । திநம் தஸ்யேஹ யத்தாத கல்பாந்தமிதி கத்யதே
ஓ மகனே, ஒரு கல்பத்தின் தொடக்கத்தில் உலகங்கள் உருவாகி அதன் முடிவில் இன்னொரு முறையும் கரைவாய்க்கும்; இவ்விதமான காலப்பகுதியே இங்கே கல்பத்தின் நாள் என அழைக்கப்படுகிறது.
காலஸம்க்யாம் ததஸ்தஸ்ய கல்பஸ்ய ஶ்ரு'ணு பாரத । நிமேஷா தஶ சாஷ்டௌ ச அக்ஷ்ணஃ காஷ்டா நிகத்யதே
அந்த கல்பத்துக்கான காலக்கணக்கை கேள், பரதா: பத்து நிமிஷங்களும் எட்டு நிமிஷங்களும் சேர்ந்து அக்ஷ்ணம் எனப்படும்; அதன்படி ஒரு காஷ்டம் பெயரிடப்படுகிறது.
த்ரிம்ஶத்காஷ்டாஃ கலாமாஹுஃ க்ஷணஸ்த்ரிம்ஶத்கலாஃ ஸ்ம்ரு'தாஃ । முஹூர்தமத மௌஹூர்தா வதந்தி த்வாதஶ க்ஷணம்
மூன்றுßகாஷ்டங்கள் ஒரு காலை ஆவது என்று கூறுகின்றனர், மற்றும் முப்பது காலாஸ்தோ ஒரு க்ஷணத்தை உருவாக்குகின்றன; ஒரு முகூர்த்தம் அல்லது அதிலுள்ள பாதி பன்னிரண்டு க்ஷணங்களாகக் கணிக்கப்படுகிறது.
த்ரிம்ஶந்முஹூர்தமுத்திஷ்டமஹோராத்ரம் மநீஷிபிஃ । மாஸஸ்த்ரிம்ஶதஹோராத்ரம் த்வௌ த்வௌ மாஸாவ்ரு'துஃ ஸ்ம்ரு'தஃ
ஞானிகள் கூறுவதாவது முப்பது முகூர்த்தங்கள் ஒரு இரவும் ஒருநாளாக அமைந்துஉள்ளது; ஒரு மாதம் இத்தகைய முப்பது நாள்கள்-இரவு-நாட்களைக் கொண்டது, மற்றும் மாதங்கள் ஜோடிகளாக வேறு ஒரு சுழற்சியை முடிக்கின்றன.
ரு'துத்ரயமப்யயநமயநே த்வே து வத்ஸரஃ । அஹோராத்ரே விபஜதே ஸூர்யோ மாநுஷதைவிகே
ஒரு ஆண்டில் மூன்று பருவங்களும் இரண்டு அரைவர்களும் (அயனாக்கள்) உள்ளன; மனிதன் மற்றும் தெய்வீகக் கணக்கிற்கும் சூரியனுக்குமான நாள் மற்றும் இரவு அவைபோலப் பிரிக்கப்பட்டுள்ளது.
ராத்ரிஃ ஸ்வப்நாய பூதாநாம் சேஷ்டாயை கர்மணாமஹஃ । பித்ர்யே ராத்ர்யஹநீ மாஸஃ ப்ரவிபாகஸ்து பக்ஷயோஃ
இரவுிலில் உயிர்கள் உறங்குவதற்கும் அவர்களது காரியங்கள் செயல்படுவதற்குமானது; பகல் பண்டைய குடும்பங்களுக்கு சேர்ந்தது — மாதம் இரு சந்திரபக்ஷங்களாகப் பிரிக்கப்படும்.
கர்ம சேஷ்டாஸ்வஹஃ க்ரு'ஷ்ணஃ முக்தஃ ஸ்வப்நாய ஶர்வரீ । தைவே ராத்ர்யஹநீ வர்ஷம் ப்ரவிபாகஸ்தயோஃ புநஃ
அந்தகரா பக்ஷம் (க்ருஷ்ண பக்ஷம்) செயல் மற்றும் உழைப்புக்குரியது, பிரகாச பக்ஷம் (சுக்லம்) கனவுகளுக்கும் முல்யமோட்சத்திற்கும்; தெய்வீக கணக்கில் ஒரு ஆண்டும் மீண்டும் இரவு‑பகலாகப் பிரிக்கப்படுகிறது.
அஹஸ்தத்ரோதகயநம் ராத்ரிஃ ஸ்யாத்தக்ஷிணாயநம் । ப்ராஹ்மஸ்ய து க்ஷபாஹஸ்ய யத்ப்ரமாணம் மஹீபதே
சூரியன் மேலே நகரும்போது அது பகலாகக் கருதப்படுகிறது; கீழே செல்வதற்கு அது இரவாகும் — தெற்கே செல்லும் பாதையில் அது இரவு. பிரக்ருத்ரான பிரமணனின் (பிராமணர்) நாளை அரசரின் கணக்கீட்டால் அளவிடு.
ஏகைகஶோ யுகாநாம் து க்ரமஶஸ்தந்திபோத மே । சத்வார்யாஹுஃ ஸஹஸ்ராணி வர்ஷாணாம் தத்க்ரு'தம் யுகம்
நான் உனக்குத் தெரிவிப்பேன், நூலுக்குக் கூதை போல் ஒன்றொன்று புரிந்து, நூறு யுகங்களின் கோடியின் வரிசையை: அவர்கள் கூறுகின்றனர் யுகம் நான்கு பிரிவுச் சதுரங்கள், ஒவ்வொன்றும் ஆயிர் ஆண்டுகளாகவே அமைந்ததாக.
தஸ்ய தாவச்சதீ ஸந்த்யா ஸந்த்யாம்ஶஶ்ச ததாவிதஃ । த்ரேதா த்ரீணி ஸஹஸ்ராணி வர்ஷாணி ச விதுர்புதாஃ
அந்த யுகத்திற்கு நிர்ணயிக்கப்பட்ட சில சந்த்யைகள் மற்றும் அவற்றின் பாகங்கள் உள்ளன; தெரேட்டாவில் (த்ரேதா) முனிவர்கள் தெரிந்தனர் அது மூன்று முறை ஆயிர் ஆண்டுகள் என.